Polskie Forum Astronautyczne
Astronautyka => Pozostałe i Badania Kosmosu => Wątek zaczęty przez: Scorus w Lipca 13, 2010, 21:29
-
Teleskop Kosmiczny Sitzera (Space InfraRed Telescope Facility - SIRTF) jest czwartym i ostatnim obserwatorium wystrzelonym w ramach flagowego programu NASA Wielkie Obserwatoria (Great Observatories Program). Wcześniej wystrzelono jeszcze trzy satelity tego programu (teleskopy Hubblea, Comptona i Chanda). Obserwatorium to należy także do programu NASA Astronomical Search for Origins Program. Ma on umożliwić leprze zrozumienie początków ewolucji struktur we Wszechświecie, powstawania galaktyk, oraz formowania się gwiazd i planet. Spitzer jest zaopatrzony w 0.85 metrowy teleskop z trzema chłodzonymi instrumentami wykonujący obserwacje w zakresie podczerwieni, w przedziale widmowym 3 - 180 mikronów. Umożliwia on obrazowanie i wykonywanie pomiarów fotometrycznych w zakresie 3 - 180 mikronów, spektroskopię w zakresie 5 - 40 mikronów, oraz spektrofotometrię w zakresie 50 - 100 mikronów. Spitzer obserwuje w podczerwieni najróżniejsze obiekty astronomiczne - od odległych galaktyk w młodym Wszechświecie, poprzez gwiazdy do ciał Układu Słonecznego. Jego bardzo wrażliwe instrumenty dają unikalny widok na Wszechświat, pozwalając na obserwowanie obszarów niedostępnych dla teleskopów optycznych, np. zasłoniętych przez pył obszarów formowania się gwiazd, obszarów centralnych galaktyk, i niedawno uformowanych układów planetarnych. Umożliwia także obserwowanie obiektów zbyt chłodnych, aby były widoczne w innych zakresach, takich jak obłoki molekularne i planety pozasłonecznych. Pozwala także na identyfikowanie różnorodnych cząsteczek w przestrzeni kosmicznej, takich jak związki organiczne.
KONSTRUKCJA
Teleskop Spiztera ma masę własną 865 kilogramów. Jego kształt jest w przybliżeniu walcowaty. Składa się z dwóch zasadniczych części: modułu statku kosmicznego (Spacecraft Module); oraz modułu teleskopu kriogenicznego (Cryo-Telescope Assembly Module - CTA).
Moduł statku kosmicznego składa się z dwóch elementów: zasadniczej struktury statku (Spacecraft Bus), oraz systemu paneli słonecznych (Solar Panel Assembly). Zasadnicza struktura zawiera główne komponenty statku kosmicznego, oraz elektronikę instrumentów naukowych. Wewnątrz jest podzielona na 9 komór, w których umieszczono wyposażenie, zgromadzone w czterech modułach bocznych i czterech modułach kątowych rozdzielonych przez 8 paneli wyposażenia. Panele są umieszczone między modułami, i zapewniają maksymalną sztywność struktury. Panele te były wyjmowane, i umożliwiały dostęp do zewnętrznych komór podczas budowy statku.
Moduł teleskopu kriogenicznego CTA ma kształt walca, i łączy się za pomocą małej struktury kratownicowej z modułem statku kosmicznego. Jest odizolowany termicznie od statku dzięki zastosowaniu kratownicy z materiałów o niskim przewodnictwie cieplnym, oraz tarczy chroniącej przed promieniowaniem cieplnym. W przeciwieństwie do modułu statku kosmicznego jest chłodzony do temperatury kilku stopni powyżej zera absolutnego za pomocą ciekłego helu. Składa się z czterech głównych części: grupy osłon zewnętrznych (Outer Shell Group); kriostatu helowego (Helium Cryostat); wspólnej komory instrumentów naukowych (Multiple Instrument Chamber - MIC); oraz teleskopy Ritcheya - Chretiena (Ritchey - Chretien Telescope). Grupa osłon zewnętrznych umożliwia utrzymywanie tego modułu w odpowiedniej temperaturze (chroni przed promieniowaniem cieplnym ze statku i wypromieniowywanie go w przestrzeń). Składa się z osłony zewnętrznej (Outer Shell); osłon cieplnych (Thermal Shells); osłony słonecznej (Sun Shell); oraz osłony przeciwpyłowej (Dust Cover). Kriostat służy do chodzenia osłony zewnętrznej, środkowej i wewnętrznej, oraz instrumentów naukowych (bardzo czułych na ciepło, nawet własne) za pomocą par helu pochodzących ze zbiornika tego gazu w postaci nadciekłej (360 litrów).Umożliwia on schłodzenie instrumentów do temperatury 1.4 K.
WYPOSAŻENIE
W skład osprzętu naukowego Spitzera wchodzą trzy instrumenty: kamera macierzowa podczerwieni (Infrared Array Camera - IRAC); spektrograf podczerwieni (InfraRed Spectrograph - IRS); oraz wielopasmowy fotometr obrazujący (Multiband Imaging Photometer - MIPS).
Kamera IRAC jest systemem obrazującym w zakresie bliskiej i środkowej podczerwieni. Zawiera cztery detektory w postaci powierzchni czułych na podczerwień, każdy o wymiarach 256 x 256 pikseli. Działają one w temperaturze ok. 6 K. Detektory te pracują odpowiednio w zakresie 3.6, 4.5, 5.8, oraz 8 mikronów. Komplet dwóch detektorów fal krótkich (3.6 i 4.5 mikrona) jest wykonany z indku antymonu (InSb). Detektory fal długich (5.8 i 8 mikronów) są wykonane z krzemu narkotyzowanego arsenem (Si:As), i są to detektory typu IBC (Impurity-Band Conduction).
Spektrograf IRS został zaprojektowany do wykonywania badań spektrometrycznych słabych źródeł podczerwieni w środkowej części spektrum podczerwieni. Instrument ten składa się z czterech modułów. Moduł Short-Hi - fal krótkich o wysokiej rozdzielczości, i moduł Long-Hi - fal długich o wysokiej rozdzielczości są spektrometrami pokrywającymi kolejno zakresy 10.0 - 19.5 i 19.3 - 37.0 mikronów. Moduł Short-Lo - krótkich długości fal z niską rozdzielczością pokrywa zakres 5.3 - 14.2 mikrona. Moduł Long-Lo - fal długich o niskiej rozdzielczości pokrywa zakres 14.2 - 40.0 mikronów.
Wielopasmowy fotometr obrazujący MIPS jest instrumentem umożliwiającym obrazowanie (w trzech obszarach scentrowanych na 24, 70 i 160 mikronów) i ograniczone pomiary spektrometryczne (pomiędzy 55 i 95 mikronów) w zakresie dalekiej podczerwieni. Umożliwia on wykrywanie źródeł podczerwieni około 100 razy słabszych niż możliwe do wykrycia za pomocą wcześniejszych detektorów podczerwieni.
W skład instrumentu wchodzą trzy detektory w postaci macierzy czułych na podczerwień: detektor wykonany z krzemu narkotyzowanego arsenem (Si:As) o wymiarach 128 x 128 pikseli obrazujący w zakresie 24 mikronów; detektor wykonany z germanu narkotyzowanego galem (Ge:Ga) o wymiarach 32 x 32 piksele obrazujący w zakresie 70 mikronów; oraz detektor wykonany z germanu narkotyzowanego galem (Ge:Ga) o wymiarach 2 x 20 obrazujący w zakresie 160 mikronów. Detektor Ge:Ga o wymiarach 32 x 32 pikseli wykonuje także spektrogramy niskiej rozdzielczości w zakresie 50 - 100 mikronów.
PRZEBIEG MISJI
Teleskop Spitzera wystartował dn 25.08.2003r, godz 05:35:00 UTC. W przeciwieństwie do innych Wielkich Obserwatoriów nie został wyniesiony na orbitę przez wahadłowiec, ale poleciał na rakiecie Delta 2 Heavy. Po opuszczeniu parkingowej orbity okołoziemskiej przeszedł na orbitę okołosłoneczną. Pokrywa się ona w dużej mierze z orbitą Ziemi. Jednak pojazd zawsze znajduje się w sporej odległości od Ziemi, dzięki czemu nie jest narażony na odbite od niej promieniowanie podczerwone, lub podczerwoną emisję atmosfery. Jest to pierwsze obserwatorium astronomiczne umieszczone na takiej okołosłonecznej trajektorii. To nowatorskie podejście sprawiło, że do utrzymania teleskopu w bardzo niskiej temperaturze nie są wymagane duże ilości środka chłodzącego. Znacznie zmniejszyło to koszty misji.
Po wejściu na odpowiednią orbitę teleskop odrzucił osłonę przeciwpyłową chroniącą optykę przed zanieczyszczeniami podczas startu. Następnie rozpoczęto okres testów statku kosmicznego i instrumentów naukowych. Po jego pozytywnym zakończeniu, w grudniu 2003 roku obserwatorium rozpoczęło okres bardzo udanych obserwacji astronomicznych. Misja nominalna trwała 2.5 roku, ale przypuszcza się, ze zapasów środka chłodzącego może wystarczyć jeszcze na ponad półtora roku.
-
Pierwotna data: 08/02/2008
Duże Czarne Dziury mogą występować także w cienki galaktykach
Do dzisiaj naukowcy byli przekonani, że większe CD mogą powstawać i rozrastać się jedynie w galaktykach z centralnym wybrzuszeniem.
Ostatnie obserwacje Spitzera podważają jednak tą teorię! Na 32 cienkie, płaskie galaktyki (czyli takie, w których według dotychczasowej teorii CD nie miała prawa powstać) w siedmiu zaobserwowano te formacje. Można z tego wywnioskować, że centralne wybrzuszenie nie jest konieczne aby w środku niej powstała CD a jedynie sprzyjające temu procesowi. Następny wniosek jaki wyciągnięto w tym toku rozumowania to taki, że jest bardzo prawdopodobne, że to ciemna materia wpływa w głównej mierze i określa masę CD w bardzo wczesnym stadium jej rozwoju.
Poprzednie obserwacje wykazywały, że CD występowała zawsze tam, gdzie występuje wybrzuszenie centralne galaktyki, wyliczono nawet, że masa największych CD oscyluje zazwyczaj wokół 0,2% masy centralnego wybrzuszenia (czyli czym większy brzuszek, tym większa CD). Wyciągnięto więc bardzo logiczny wniosek, że osobliwości te są ze sobą niejako symbiotycznie połączone. Teraz teoria ta musi się zmierzyć z inną, zdecydowanie bardziej nowatorską.
Pierwsze wątpliwości pojawiły się już w 2003 roku kiedy astronomowie z Uniwersytetu w Kalifornii odkryli pierwszą smukła galaktykę z masywną CD w środku. Później odrywano kolejne, podobne i kiedy stało się jasne, że to nie przypadek teoria o CD w dużych galaktykach stanęła pod znakiem zapytania.
Jak dalej wyjaśni się ta sytuacja? Miejmy nadzieję, że kolejne wyniki nam ją wyjaśnią. Wink
(http://ipac.jpl.nasa.gov/media_images/ssc2008-01b_small.jpg)
Wizja artystyczna dwóch galaktyk: jednej w wybrzuszeniem oraz drugiej bez. W obu jednak umieszczone są duże Czarne Dziury na co wskazuje w obu przypadka wystrzeliwujący jet materii.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-01/release.shtml
-
Pierwotna data: 08/02/2008
Kosmiczne przedmieścia są lepszym miejscem tworzenia gwiazd
Ostatnie obserwacje Spitzera dowodzą, że galaktyki wolą "produkować" gwiazdy na obrzeżach wielkich skupisk niż w ich środku.
Galaktyki we Wszechświecie skupione są w pewnych, mniejszych bądź większych grupach. Można je porównać do wielkich miast, gdzie występuje zdecydowanie więcej ludzi (w naszym wypadku galaktyk) niż w obszarach między miastami (między skupiskami galaktyk).
Między zagęszczeniami powstają pewne włókna/nici wokół których również można wyróżnić pewne, choć nieporównywalnie mniejsze, zagęszczenia. Przypomina to trochę z kolei autostrady między miastami. Do tego wokół "miast" można wyróżnić...przedmieścia. Są to mniejsze grupki galaktyk, w których jak się okazuje zdecydowanie częściej galaktyki znajdują się w okresie formowania gwiazd niż w centrach dużych "miast". Po tym okresie każda z galaktyk mieszkająca na przedmieściach chce się za pomocą włókien przedostać do centrum dużej grupy wokół której się formowała.
Spitzer dopiero teraz po raz pierwszy przy pomocy podczerwieni zaobserwował taki pochód galaktyk z obrzeży grupy do jej centrum (w grupie Abell 1763).
Co się jeszcze okazało, galaktyki na obrzeżach, a także te wędrujące po wyznaczonych drogach formują gwiazdy aż dwa razy szybciej niż ich odpowiedniki znajdujące się w centrum grupy.
Cały ten system jest kolejną cegiełką dołożoną do opisu grup galaktyk, który jeszcze z pewnością będzie przez następne misje kosmiczne (np. Herschel) ewoluował.
(http://ipac.jpl.nasa.gov/media_images/sig08-003_small.jpg)
Model otoczenia gromady Abell 1763 prezentujący wędrówkę galaktyk po wyznaczonych trasach w kierunku centrum grupy.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080125/
-
Pierwotna data: 26/03/2008
Krótko o odległych galaktykach
Przy pomocy urządzeń Spitzera badano najdalej oddalone od nas galaktyki.
Chodzi tu o odległości rzędu 12,5 miliardów lat świetlnych. Tak dalekie galaktyki są bardzo młode, obserwujemy światło wysłane przez nie w wieku zaledwie 1 miliarda lat. W związku z ogromną odległością, światła tych galaktyk nie są możliwe do zarejestrowania w zakresie optycznym i do ich badania musimy używać przyrządów bardzo czułych na światło podczerwone (jak właśnie Spitzer).
Nasza wiedza o tych odległych galaktykach nie jest jeszcze kompletna (daleko jej jeszcze do tego) i opiera się głównie na modelach i domysłach.
Naukowcy przypuszczają, że w tak młodym wszechświecie większość (bo ok. 90%) gwiazd była skupiona w niedużych, ale licznych galaktykach.
To właśnie te galaktyki obecnie próbujemy dostrzec. Ich dokładne zbadanie dałoby pełen obraz powstawania pierwszych gwiazd.
Jednak zanim Spitzer przystąpi do żmudnego i długiego badania/naświetlania takiej słabiutkiej galaktyki musi ona zostać.....znaleziona.
A wcale nie jest to łatwa. Obecnie posługujemy się metodą, w której wyczekujemy odległych rozbłysków gamma. Oczywiście nie wszystkie rozbłyski gamma pochodzą od interesujących nas galaktyk, dlatego takie sygnały muszą być segregowane. Naukowcy przypuszczają, że takie rozbłyski mogą być powodowane przez eksplozję bardzo dużej gwiazdy i powstaniem zarazem Czarnej Dziury (czyli taka baaardzo daleka supernowa).
Rozbłysków tych poszukuje się teleskopami naziemnymi a, że nie jest to sprawa łatwa tłumaczy fakt, że takie wydarzenie trwa jedynie od kilku sekund do kilku minut.
Nawet, jeżeli uda się zidentyfikować taki rozbłysk nie ma czasu aby ustalić dokładnie jego położenie.
Na szczęście z pomocą idzie tu pewien dość skomplikowany mechanizm (chyba nie ma sensu tu go przytaczać) skutkiem czego wokół miejsca wybuchu tworzy się otoczka z elektronów. Otoczka ta jest wykrywalna z Ziemi (chociaż co ciekawe, na innych długościach fal niż rozbłysk, mianowicie w podczerwieni) i utrzymuje się nawet przez kilka miesięcy.
Dopiero, kiedy astronomowie ustalą, że jest to rozbłysk pochodzący od odległej galaktyki oraz dokładne jego położenie, Spitzer kieruje w tamto miejsce swoje czułe "oko" i fotografuje taką galaktykę.
Na podstawie takich zdjęć udało się ustalić, że tamte galaktyki są bardzo lekkie w stosunku do nam znanych, co potwierdza wcześniejsze przypuszczenia astronomów. Do tego stwierdzono, że są one złożone głównie z wodoru i helu oraz niewielkiej ilości metali ciężkich (ok. 10krotnie mniejszej niż otaczające nas galaktyki).
(http://ipac.jpl.nasa.gov/media_images/sig06-010_small.jpg)
Do tego załączono niespecjalnie związaną z tematem aczkolwiek przepiękną mozaikę M82 złożoną z obrazów Chandry, Spitzera i Hubble'a.
kolor niebieski - światło rentgenowskie (Chandra)
kolor czerwony - światło podczerwone (Spitzer)
kolor pomarańczowy - obszary emisji wodoru (Hubble)
kolor żółto-zielony - zakres optyczny (Hubble)
Polecam pełną rozdzielczość (aż 9 MB):
http://ipac.jpl.nasa.gov/media_images/sig06-010.jpg
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080324/index.shtml
-
Ostatnio opublikowany obraz przedstawia ciemną mgławicę Rho Oph, jeden z bliższych regionów gwiazdotwórczych (407 lat świetlnych), a dokładniej główny obłok Lynds 1688. Pozwala on na badania gwiazd we wczesnych fazach iż życia. Obserwacje zostały wykonane za pomocą instrumentów IRAC i MIPS. Kolory obrazują temperatury gwiazd i ich stan ewolucyjny. Najmłodsze gwiazdy otoczone dyskami są czerwone, a starsze gwiazdy, które pozbyły się nadmiaru gazu – niebieskie. Centrum mgławicy jest jasne w podczerwieni, ponieważ jest podgrzane przez młode gwiazdy.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-03/release.shtml
-
Obserwacje wykonane z zastosowaniem kamer podczerwieni NICMOS na HST i IRAC na Sptizerze pozwoliły na wykrycie jednej z najdalszych galaktyk o wysokiej aktywności gwiazdotwórczej - A1689-zD1. Jej detekcja była możliwa dzięki soczewkowaniu grawitacyjnemu gromady Abell 1689. Z powodu przesunięcia ku czerwieni nie widać jej na obrazach z ACS.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-04/release.shtml
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=ssc2008-04a
http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2008/08/
-
Obserwacje emisji ciepłego pyłu wokół gwiazd przy 24 mikronach wykazały, że planety skaliste mogą formować się wokół 20 – 60% gwiazd podobnych do Słońca. Pył taki powstaje najprawdopodobniej podczas kolizji małych skalistych ciał w trakcie procesu formowania się planet typu ziemskiego. Badania obejmowały 6 grup wiekowych gwiazd o masach podobnych do Słońca. 10 – 20% gwiazd w najmłodszych grupach wykazało emisję charakterystyczną dla ciepłego pyłu. Emisji takiej nie zaobserwowano dla gwiazd starszych od 300 mln lat.
Według innych interpretacji danych odsetek gwiazd formujących planety skaliste jest dużo mniejszy.
http://astro4u.net/yabbse/index.php?action=post;topic=11052.0;num_replies=8
-
Za pomocą Spitzera udało się wykryć bardzo małe diamenty (wielkości nanometra) w ośrodku międzygwiezdnym. Diamenty takie są pospolite w meteorytach, gdzie stanowią 3% całego węgla. Odpowiedni obszar spektralny (3.4 - 3.5 i 6 – 10 mikronów) został znaleziony dzięki symulacją komputerowym. Detekcję wykonano z zastosowaniem spektrometru IRS.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080226/index.shtml
-
Za pomocą spektrometru IRS udało się wykryć w dysku protoplanetarnym gwiazdy AA Tauri wodę, acetylen, cyjanowodór i dwutlenek węgla. Jest to pierwsza pewna detekcja wody oraz prostego związku organicznego (acetylen) w dysku protoplanetranym. Substancje te zostały znalezione w obłokach molekularnych i do tej pory nie było jasne, czy są nada obecne w dyskach protoplaneranych, czy ulegają rozpadowi. Wodę, dwutlenek węgla i grupę hydroksylową znaleziono również w dysku gwiazdy AS 205N. Dalsze badania pozwoliły na wykrycie wody i związków organicznych w dyskach wielu innych gwiazd.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-06/release.shtml
-
Spitzer wykonał obserwacje gromady kulistej Omega Centauri. Poszukiwane były stare czerwone olbrzymy formujące ziarna pyłu w zewnętrznych warstwach. Jednak odnaleziona liczba takich obiektów była mniejsza niż oczekiwano. Prezentowany obraz powstał ze złożenia danych z IRAC i MIPS oraz obrazu optycznego z Cerro Tololo Inter-American Observatory. Czerwony oznacza emisję przy 24 mikronach (MIPS), zielony – przy 3.6 mikronach (IRAC), a niebieski – przy .55 (obraz naziemny). Stare gwiazdy są tu czerwone i żółte, a młodsze – niebieskie.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-07/release.shtml
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=ssc2008-07a
-
Analizy statystyczne rozkładu odległych gromad galaktyk potwierdziły, że stare gromady nie były rozrzucone przypadkowo, ale grupowały się. Potwierdza to teorię, że obiekty takie formowały się w obszarach w którym występowała większa gęstość gazu. Spitzer zaobserwował około 100 odległych gromad, znacznie więcej niż było znanych wcześniej.
(Ten przegląd odległych gromad był już zaprezentowany dużo wcześniej)
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080408/
-
Spitzer wykonał obserwacje galaktyk jasnych w podczerwieni, czy zawierających duże ilości pyłu podgrzewanego przez nowo powstające gwiazdy. Galaktyki te wykazują bardzo gwałtowne procesy gwiazdotwórcze. Jednak dane zebrane za pomocą VLT wykazały, że obecne są w nich również gwiazdy stare. To wskakuje, że galaktyki takie przechodzą drugi okres gwałtownego formowania gwiazd.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080430/
-
Spitzer za pomocą spektrometru IRS dokonał pierwszych precyzyjnych pomiarów zwartości neonu w rejonach gwiazdotwórczych. Obserwacje objęły 25 takich obłoków w galaktyce M33. Mierzony był stosunek zwartości neonu do siarki. Uzyskane wyniki są zgodne z przewidywaniami teoretycznymi opisującymi wytwarzanie tych pierwiastków w masywnych gwiazdach. Wcześniejsze pomiary umożliwiały jedynie oszacowanie zawartości neonu pojedynczo lub podwójnie zjonizowanego. Spitzer po raz pierwszy mógł wykonać jednocześnie pomiary zawartości obu tych form.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080516/
-
Supernowe ciąg dalszy. Spitzer wykonał obserwacje echa podczerwonego wokół pozostałości supernowej Cassipea A. Echo podczerwone powstaje, gdy światło pochodzące z eksplozji supernowej wzbudza emisję podczerwoną w chmurach gazu wokół supernowej. Obserwacje w podczerwieni pozwoliły na zarejestrowanie w tych miejscach słabszego echa optycznego, czyli właściwego światła supernowej rozproszonego na obłokach pyłu. Obserwacje wykonał teleskop Subaru. Spektrogramy pozwoliły na zidentyfikowanie typu supernowej, czego w przypadku Cassiopei A do tej pory nie wykonano. Była to supernowa typu IIb. To wyjaśnia, dlaczego istnieje tylko jedna historyczna obserwacja tej supernowej – eksplozje tego typu są szybkie, i wystarczyło tylko kilka pochmurnych nocy, aby prawie nie była obserwowana.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-09/release.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-09/ssc2008-09a.shtml)
Animacja Cas A:
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-09/ssc2008-09v1.shtml
Animacja echa świetlnego:
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-09/ssc2008-09v2.shtml
-
Obserwacje magnetara SGR 1900+14 wykazały, że istnieje wokół niego dysk pyłowy. Początkowo sądzono, że to echo świetlne, ale jego położenie nie zmieniało się w czasie. Dysk ten prawdopodobnie powstał w 1998r, gdy magneta wyemitował duży rozbłysk energii, który zniszczył otaczającą go chmurę pyłową. Co ciekawe dysk nie świeci w zakresie rentgenowskim i radiowym. Jest to pierwszy tego typu obiekt.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-08/release.shtml
Na obrazie kolor niebieski oznaczana emisję przy 8 mikronach wykrytą przez kamerą IRAC, zielony – emisję 16 mikronów wykrytą przez spektrometr IRS, a czerwony – emisję 24 mikronów wykrytą przez fotometr MIPS.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-08/ssc2008-08a.shtml
-
Podczas poszukiwań gwiazdy macierzystej supernowej SN 2008S z galaktyki NGC 6946 w archiwalnych danych optycznych i podczerwonych nie udało się jej odszukać w obserwacjach w świetle widzialnym. Została znaleziona jedynie na obrazach ze Spitzera. Przyczyną był otaczający gwiazdę kokon pyłu pochłaniającego promieniowanie widzialne i ultrafioletowe. Pył prawdopodobnie uformował się w wietrze gwiazdowym z tego obiektu. Eksplozja mogła być supernową typu IIn (kolaps jądra masywnej gwiazd otoczonej pyłem), ale masę gwiazdy oszacowano na jedynie 10 mas Słońca. Inna hipoteza mówi, iż był to gwałtowany rozbłysk rzadkiej gwizdy zmiennej zbliżonej do Eta Carina, ale i w tym wypadku masa gwiazdy powinna być znacznie większa. Podobny rozbłysk został zaobserwowany również w galaktyce NGC 300. Może być to nowa kategoria eksplozji związanych z gwiazdami.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-008
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080623/
-
Za pomocą zestawu teleskopów pracujących na różnych długościach fal w ramach przeglądu COSMOS (Cosmic Evolution Survey) odkryto bardzo odległą galaktykę J100054_023436 o nadspodziewanie dużej aktywności gwiazdotwórczej. Jest to na tyle nieoczekiwane, że według obowiązujących teorii tempo tworzenia gwiazd powinno narastać z czasem i u młodych galaktyk nie powinno być aż tak wysokie. Tempo formowania gwiazd jest szacowane na 4 000 gwiazd na rok, dla porównania w Drodze Mlecznej powstaje 10 gwiazd na rok. Galaktyka po raz pierwszy została zaobserwowana przez teleskopy Hubblea i Subaru w świetle widzialnym. Obserwacje wykonane przez Spitzera w podczerwieni i James Clerk Maxwell Telescope na Mauna Kea w zakresie submilimetrowym wykazały jej bardzo wysoką jasność w tych obszarach widma. Młode gwiazdy intensywnie promenują w zakresie ultrafioletu, co jest absorbowane przez pył, który wysyła dużą ilość promieniowania podczerwonego i submilimetrowego. Za pomocą Teleskopu Kecka wyznaczono odległość do galaktyki – aż 12.3 miliarda lat świetlnych. Dzięki obserwacją radiowym z VLA w połączeniu z danymi ze Spitzera i Teleskopu Jamesa Clerka wyznaczono tempo tworzenia gwiazd na 1 000 – 4 000 na rok.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-12/release.shtml
Na załączonym montażu kolor zielony oznacza widzialny obraz galaktyki J100054_023436 (promieniowanie gazu), niebieski i czerwony – galaktyki tła w zakresie optycznym, żółty – obraz galaktyki J100054_023436 w bliskiej podczerwieni (promieniowanie gwiazd).
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-12/ssc2008-12c.shtml
-
Obserwacje w podczerwieni bardzo masywnej gwiazdy typu Wolfa – Rayeta WR 102ka (‘Peony Nebula Star’) pozwoliły na oszacowanie jej całkowitej jasności. Okazało się, że wysyła ilość światła odpowiadającą 3.2 milionów Słońc. Jest tym samym drugą co do jasności znaną gwiazdą w naszej Galaktyce. Na pierwszym miejscu stoi Eta Carina świecąca jak 4.7 miliona Słońc. Oprócz Spitzera obserwacje wykonał też należący do ESO New Technology Telescope w Chile. Wcześniej oszacowania takie nie były możliwe, ponieważ gwiazdę zasłania mgławica i obłoki pyłu.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-13/ssc2008-13a.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-13/release.shtml
-
Obserwacje galaktyki M101 wykazały, że w jej zewnętrznych częściach praktycznie brak jest wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (PAH) i prawdopodobnie innych złożonych związków organicznych. Prawdopodobnie są one niszczone przez silne promieniowanie. Ponadto galaktyka ta posiada największy gradient zawartości pierwiastków cięższych od helu. Ich zawartość jest duża w centrum i bardzo szybko spada w kierunku obrzeży. Obserwacje te pozwalają na oszacowania warunków panujących w pierwotnych galaktykach, ponieważ w czasie formowania się pierwszych gwiazd niewiele było związków typu PAH i metali.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-14/ssc2008-14a.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-14/release.shtml
-
Obserwacje odległych gromad galaktyk wykonane za pomocą MIPS wykazały, że aktywność gwiazdotwórcza w galaktykach wzrasta podczas ich migracji do wnętrza gromad. Ponadto aktywność ta wrasta wraz z odległością (i malejącym wiekiem) gromad. Galaktyki wchodzące w obszar gorącego gazu w gromadach wytwarzają w nim fale uderzeniowe, które następnie powodują kompresję obłoków materii międzygwiazdowej w galaktykach wywołując gwałtowne formowanie się nowych gwiazd. Mechanizm powodujący wzrost tempa formowania gwiazd wraz z odległością nie jest jeszcze wyjaśniony. Spitzer jest pierwszym teleskopem mogącym zarejestrować promieniowanie w zakresie 24 mikronów z bardzo ległych galaktyk. Pozwoliło to na wykrycie młodych gwiazd zakrytych przez pył. Na obrazach galaktyk z gromady MS1054 promieniowanie młodych gwiazd zostało oznaczone na niebiesko. Tło jest z HST.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-009
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080806/
-
Z okazji obchodów 5 rocznicy startu Spiztera upubliczniona została mozaika obłoku molekularnego W5. Obserwacje w podczerwieni zdają się potwierdzać teorię mówiącą, że masywne gwiazdy uformowane w takiej mgławicy przyczyniają się do inicjacji procesu powstania kolejnych generacji gwiazd. Gwiazdy o masach 15 – 60 słońc emitują silne wiatry gwiazdowe oraz intensywne promieniowanie. Powoduje to wymiatanie gazu z ich sąsiedztwa i tworzenie rozszerzającego się pęcherza pustki w mgławicy. Na brzegu takiej pustki gaz jest kompresowany, co sprzyja rozpoczęciu procesu formowania kolejnych gwiazd. Na obrazach widać, że masywne gwiazdy (niebieskie plamki) znajdują się w centrum 2 pustek, a gwiazd modsze (żółte i białe) – na brzegach pustek i w przyległych kolumnach. Zebrane dane w podczerwieni pozwoliły stwierdzić, że gwiazdy na brzegach pustek są młodsze niż gwiazdy w ich obrębie oraz poza nimi, co dodatkowo potwierdza teorię.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-15/ssc2008-15a.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-15/ssc2008-15b.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-15/release.shtml
-
Obserwacje protogwiazdy HH 211-mm pozwoliły na wykrycie grupy hydroksylowej w jej otoczeniu, co wskazuje na występowanie wody. Spektrometr IRS wykrył emisję która odpowiada molekułom OH o energii odpowiadającej temperaturze 27 700C. Cząsteczki wody zostały uwolnione prawdopodobnie na skutek podgrzania ziaren pyłu zawierających lód. Zostało to wywołane na skutek zderzeń dżetów wybiegających z tego obiektu z materią międzygwiezdną. Gwałtowne zderzenia atomów i cząsteczek wyprodukowały następnie promieniowanie ultrafioletowe, które rozbiło cząsteczki wody.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-012
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20080918/
-
W otoczeniu pozostałości supernowej Cas A udało się zaobserwować echo podczerwone. Jest to promieniowanie emitowane przez nagrzane ziarna pyłu. Ich pogdgrzanie spowodowało wysokoenergetyczna emisja wywołana przez falę uderzeniową powstałą po wytworzeniu gwiazdy neutronowej, podczas odrzucania zewnętrznych wartsw gwiazdy. Fala taka poprzedza optyczny wzrost jasności eksplodującej gwiazdy. Promieniowanie rentgenowskie z takiego zjawiska zostało po raz pierwszy zaobserwowane przez Swifta w przypadku supernowej SN 2008D w galaktyce NGC 2770.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-16/ssc2008-16b.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-16/release.shtml
-
Rejon gwiazdotwórczy NGC 346 w Małym Obłoku Magellana na złożeniu obrazów ze Spitzera (kolor czerwony, promieniowanie zimnego pyłu), XMM-Newton (kolor niebieski, emisja bardzo gorącego gazu) i należącego do ESO New Technology Telescope (kolor zielony, emisja chłodniejszego gazu). Małe gwiazdy są rozproszone na obszarze chmury molekularnej, a gwiazdy masywne grupują się w jej centrum. Część gwiazd o małych masach powstała razem z gwiazdami masywnymi. Jednak proces formowania się drugiej populacji gwiazd o małych masach został wywołany przez gwiazdy masywne. Ich promieniowanie powodowały wymiatanie gazu i wywołały fale uderzeniowe, które zainicjowały formowanie się kolejnych gwiazd. Narodziny gwiazd w górnej część zdjęcia były wywołane przez trochę inny mechanizm. Odpowiedzialna jest za to masywna gwiazda, która wybuchła jako supernowa 50 000 lat temu. Jeszcze przed wybuchem emitowała intensywne wiatry gwiazdowe, które spowodowały kompresję okolicznego gazu.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-17/ssc2008-17a.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-17/release.shtml
-
Spitzer wykonał 2 serie obserwacji komety 17P/Holmes, w listopadzie 2007r i marcu 2008r. Kometa ta nagle pojaśniała w 2007r (http://en.wikipedia.org/wiki/17P/Holmes#2007_outburst) co było wywołane wyrzutem części materii z wnętrza jądra. Dzięki temu można było wykonac badania składu wnętrza jądra za pomocą spektrometru IRS. W marcu 2007r wykryto bardzo dorbny pył krzemianowy. Był on podobny do pyłu zaobserwowanego przez sondy Deep Impact i Stardust, oraz wykrtego przy komecie Hale-Bopp. Pył ten powstał prawdopodobnie na skutek rozpadu większych cząstek z wnętrza jądra. Pył ten jest nietrwały, i nie zoatsł już wyryty w marcu 2008r. W 2007r na obrazach naziemnych zaobserwowano drobne strumienie w komie, wyowłane prawdopodobnie przez fragmenty wyrzucone z jądra. Były one wtedy odwrócone od Słońca, co nie dziwiło, poniewarz powinny zostać zepchnięte przez promieniowanie Słońca. Jednak po kilku miesiącah, gdzy Słońce oświetlało kometę z innego kierunku ich orientacja nie uległa zmianie, czego przyczyna nie jest jeszcze wyjaśniona. Ponadto nie zmienił się kształt komy. Prawdpodobnie tworzą ją duże cząstki pyłu, które wolno zmieniają położenie.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-18/ssc2008-18a.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-18/release.shtml
-
Dla porządku trzeba odnotować w tym wątku badania struktury układu Epsilon Eridani, o których była już mowa. Wokół tej gwiazdy znany był pierścień pyłu znaczący prawdopodobnie pas drobnych obiektów odpowiadający Pasowi Kuipera w Układzie Słonecznym. Obserwacje wykonane przez Spitzera pozwoliły ponadto na wykrycie podwójnego pasa planetoid. Zderzenia planetoid powodowały wytworzenie pyłu, który emituje promieniowanie podczerwone. Zostało ono zaobserwowane przez instrumenty IRAC i IRS. Pasy planetoid znajdują się w odległości 3 i 20 AU od gwiazdy. Planeta Epsilon Eridani b znajduje się w odległości 3.4 AU, blisko skraju wewnętrznego pasa. Jest to pierwszy przypadek układu z planetą położoną przy pasie planetoid tak jak Jowisz w Układzie Słonecznym. Obecność wewnętrznego pasa wskazuje, że planeta ta powinna mieć bardziej kołową orbitę niż szacowano wcześniej. Zewnętrzny pierścień komet rozciąga się w obszarze 35 – 90 AU od gwiazdy. Możliwe, że jest kształtowany przez dodatkową, hipotetyczną planetę. Pośredni pierścień może wskazywać na obecność jeszcze trzeciej, nie wykrytej do tej pory planety, która znajdowałaby się w odległości około 20 AU od gwiazdy. Byłaby ona odpowiedzialna za kształtowanie pośredniego pierścienia materii.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-19/release.shtml
-
Spizter pozwolił na wykrycie kryształów krystobalitu i trydymitu w 4 dyskach protoplanetarnych. Są to formy krzemionki powstające w wysokich temperaturach, rzędu 1220K. temperatura dysków wynosi natomiast 100 – 1000K. Wskazuje, to że materia dysku musiała być podgrzana przez fale uderzeniowe. Mogły one powstać podczas kolizji zgrupowań materii w dysku. Ponadto do uformowania się tych minerałów potrzebne jest szybkie schłodzenie, co również wskazuje na mechanizm fal uderzeniowych. Mogą one odgrywać istotną rolę w przemianach materii przed uformowaniem się planet. Trydymit został również znaleziony w próbkach dostarczonych przez sondę Stadrust.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-20/release.shtml
-
Interesujący obraz podstałości supernowej Tycho będący złożeniem danych ze Spitzera, Chandry i obserwacji naziemnych z obserwatorium Calar Alto w Hiszpanii. Gaz wyrzucony podczas wybuchu supernowej jest uwidoczniony kolorem żółtym i zielonym. Kolor niebieski przedstawia emisję rentgenowską elektronów w fali uderzeniowej. Kolor czerwony przedstawia emisję w podczerwieni (24 mikrony) nowo powstałego pyłu i pyłu podgrzanego podczas eksplozji.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-016
Ostatnio za pomocą teleskopu Subaru zarejestrowano echo świetle tej supernowej (światło wyemitowane podczas eksplozji rozproszone na skupiskach pyłu międzygwiazdowego). Oznaczało to obserwację światła pochodzącego z supernowej obserwowanej 11 listopada 1572r. uzyskany spektrogram był typowy dla supernowej typu Ia podczas maksimum eksplozji. W przyszłości takie obserwacje pozwolą na lepsze poznanie mechanizmu eksplozji supernowych. Ponadto rejestracja echa świetlnego dobitego z różnych pozycji względem źródła pozwolą na przestrzenne badania eksplozji.
http://spaceflightnow.com/news/n0812/03supernova/
-
Obserwacje mgławicy M17, obszaru gwiazdotwórczego w Strzelcu pozwoliły na zaobserwowanie najlepszego przykładu frontów fal uderzeniowych wokół gwiazd. Powstają one, gdy wiatry gwiazdowe masywnych gwiazd zderzają się z pyłem na frontach wiatrów innych gwiazd. Mają one postać łuków, wskazujących kierunki wiatrów w obrębie mgławicy. Grupa gwiazd odpowiedzialnych za ten proces znajduje się w centrum mgławicy, gdzie rzeźbi pustą przestrzeń w gazie.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-21/ssc2008-21a.shtml
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-21/release.shtml
-
Ja po prostu jestem pod wrażeniem ile informacji Scorus wyłowił przez te wszystkie lata... Brawo!
-
Spitzer wykonał obserwacje brązowego karła 2MASS J09393548-2448279. Odległość do tego obiektu (17 lat świetlnych) była znana na podstawie 3-letnich obserwacji wykonanych w Anglo-Australian Observatory. Pomiary jasności wykonane za pomocą Spiztera wykazały, że jego jasność jest 2-krotnie wyższa niż wynikałoby to z jego temperatury i odległości. Jest to więc najprawdopodobniej układ 2 brązowych karłów. Oba są najsłabszymi jeśli chodzi o emisję światła obiektami gwiazdowymi jakie udało się do tej pory zaobserwować bezpośrednio.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-22/release.shtml
-
Obserwacje obszaru gwiazdotwórczego W5 w Kassiopei pozwoliły na znalezienie przykładu usuwania pyłu z okolic młodych gwiazd podobnych do Słońca. Promieniowanie i wiatry gwiazdowe pochodzące z 4 gwiazd o masach około 20 mas Słońca powodują wywiewanie materii z okolic mniejszych gwiazd oddalonych nich o około rok świetlny. Wokół takich gwiazd nadal mają szanse uformować się planety typu ziemskiego, ale planety zewnętrzne typu Urana i Neptuna raczej nigdy nie powstaną.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-017
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20081216/
-
Obraz obszaru gwiazdotwórczego RCW 49 opracowany ze zdjęć z 2 kanałów fal krótkich IRAC (3.6 mikrona oraz 4.5 mikrona). Wcześniej wydano obraz opracowany za pomocą 4 kanałów (http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=ssc2004-08a). Pasmo 3.6 mikrona jest naznaczone na niebiesko, a 4.5 mikrona na czerwono. Kolor czerwony prezentuje to gorący wodór, a niebieski – gwiazdy i pył. Obserwacje takie pozwalają na scharakteryzowanie działania Spiztera po utraceniu ciekłego helu używanego do chłodzenia detektorów, co nastąpi już w tym roku. Po wyparowaniu helu teleskop będzie za ciepły do prowadzenia obserwacji na falach długich, ale nadal będą możliwe obserwacje na falach krótszych.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-018
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20081224/
-
Spektrometr IRS na Spiterze pozwolił na zaobserwowanie krzemianów typu oliwinu wokół 6 białych karłów. Pył ten powstał prawdopodobnie na skutek rozpadu planetoidy , która zbytnio zbliżyła się do białego karła i została rozerwana siłami pływowymi. Wcześniej był znany tylko jeden tego typu zanieczyszczony biały karzeł. Teraz większa próbka wskazuje, że takie zjawiska nie są bardzo rzadkie. W pyle nie wykryto też węgla, dzięki czemu jest on podobny składem do planet skalistych. Przyszłe obserwacje pozwolą na lepsze określenie składu chemicznego pyłu.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-01/release.shtml
-
Obserwacje gromady gwiazd NGC 2362 wskazują, że proces formowania się planet wokół gwiazd musi przebiegać bardzo szybko. Wiek tej gromady jest szacowany na jedynie 5 milionów lat. Obserwacje za pomocą Spiztera pozwoliły na stwierdzenie, że wszystkie gwiazdy o masie Słońca albo większej utraciły już dyski protoplanetarne. Tylko kilka gwiazd o masach mniejszych od Słońca jeszcze je posiada. Z tego powodu procesy prowadzące do formowania się planet gazowych muszą być bardzo szybkie i wydajne. Poprzednie badania wskazywały, że dyski znikają w czasie około 10 milionów lat. Nowe dane wskazują, że dzieje się to w zakresie zaledwie kilku milionów lat.
http://www.cfa.harvard.edu/press/2009/pr200902.html
-
Obserwacje cefeid za pomocą IRAC po wyczerpaniu się zapasów helu używanego do chłodzenia pozwolą na lepsze ustalenie wartości stałej Hubblea. Dotychczasowe ustalenia wartości stałej Hubblea dokonane za pomocą Teleskopu Hubblea wskakują na wartość 72 km/s na megaparsek z niepewnością 10%. W ramach projektu Carnegie Hubble Program (CHP) stała ta zostanie oszacowana z dokładnością 3%. Za pomocą Spiztera oszacowane zostaną precyzyjnie odległości do wielu galaktyk. Obserwowane będą cefeidy. Obserwacje w podczerwieni cefeid w Drodze Mlecznej pozwolą na dokładniejsze skalibrowanie obserwacji tych gwiazd w galaktykach odległych. Ponadto uwzględnione zostaną różnice w składzie chemicznym cefeid. Projekt rozpocznie się w czerwcu 2009r i potrwa 2 lata.
http://www.ciw.edu/news/zeroing_hubble_s_constant
-
Za pomocą spektrometru IRS wykryto pył wokół gwiazdy węglowej MAG 29 w galaktyce karłowatej w Rzeźbiarzu. Gwiazdy takie to jeden z końcowych etapów ewolucji gwiazd masywniejszych od Słońca. Są one bogatym źródłem pyłu. Badana galaktyka karłowata posiada bardzo mały procentowy udział pierwiastków cięższych od wodoru, więc może być modelem galaktyk w bardzo młodym Wszechświecie. Do tej pory nie wiadome jest, jak pył powstawał w bardzo młodych galaktykach i jakiego był rodzaju, a gra on istotną rolę w ewolucji galaktyk. Do tej pory większość uwali poświęcana była supernowym jako źródłom pyłu. Nowe odkrycie pokazuje jednak, że znacznym źródłem pyłu w młodych galaktykach mogą być gwiazdy bogate w węgiel.
http://www.news.cornell.edu/stories/Jan09/CarbonStar.html
-
Za pomocą instrumentu IRAC udało się wykonać obserwacje zmian temperatur na egzoplanecie HD 80606b. Jej gwiazda macierzysta znajduje się w odległości 190 lat świetlnych.
Orbita planety jest silnie eliptyczna, jej największa odległość od gwiazdy wynosi 0.85 AU, a najmniejsza - 0.03 AU. Okres obiegu wynosi około 111 dni. Planeta przechodzi przez obszar orbity najbliższy gwiazdy w okresie około 1 dnia.
W listopadzie 2007r wykonano serię obserwacji w przed po i w trakcie największego zbliżenia planety do gwiazdy. W okresie 6 godzin temperatura atmosfery wzrosła z 800 do 1500 K. Wskazuje to, że atmosfera musi bardzo szybko nagrzewać się i szybko tracić ciepło. Po raz pierwszy zaobserwowano w ten sposób zmiany atmosferyczne na egzoplanecie w czasie rzeczywistym. Obserwacje umożliwiła ekscentryczna orbita planety, dzięki której okres rotacji planety nie jest zsynchronizowany z okresem orbitalnym.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-02/release.shtml
-
27 lutego Spitzer wszedł w safe mode. 2 marca statek został przywrócony do normalnego trybu i wygląda na to, że nie ma znaczniejszych problemów.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-05/release.shtml
Misja kriogeniczna zbliża się do końca. Zgłaszane są od pewnego czasu propozycje obserwacji w trakcie Warm Mission. Ponadto rozpoczęło się zbieranie propzycji na badania z zastosowaniem danych archiwalnych z fazy kriogenicznej.
http://ssc.spitzer.caltech.edu/funding/ar.html
-
Dane ze Spiztera pozwoliły na stwierdzenie, że gwiazdy występujące w centralnym regionie Drogi Mlecznej mogą być bogate w węgiel. Do tej pory gwiazd zawierających ten pierwiastek nie udawało się wykryć w centrum Galaktyki, występują one jednak w jej bardziej zewnętrznych obszarach. Badano spektrometrycznie promieniowanie podczerwone z 40 mgławic planetarnych. 26 z nich znajdowało się w rejonie centralnym Galaktyki, a 14 w zewnętrznej części Drogi Mlecznej. W mgławicach tych znaleziono sporo krystalicznych krzemianów i wielopierściownych węglowodorów aromatycznych. W ten sposób znalezione zostały spore ilości węgla i tlenu.
Taka kombinacja pyłu złożonego ze związków tlenu i węgla jest rzadko spotykana, głownie w podwójnych układach gwiazd. Sugeruje się, że taki wynik jest skutkiem zmiany składu chemicznego zewnętrznych części gwiazdy pod koniec jej życia.
Gwiazdy w centrum Galaktyki zawierają więcej pierwiastków cięższych od wodoru niż gwiazdy w rejonach zewnętrznych. Z tego powodu modele wskazują, że węgiel powinien być transportowany do powierzchni dopiero w ostatnim etapie ich życia. Dzięki temu jest wykrywalny dopiero w mgławicy planetarnej. W gwiazdach mniej ‘metalicznych’ węgiel jest transportowany do warstw zewnętrznych wcześniej. Po raz pierwszy ta hipoteza została podparta obserwacjami.
Jedną z obserwowanych mgławic była mgławica NGC 6543 (Kocie Oko). Na obrazie z kamery IRAC widoczny jest centralny jasny obszar, oraz część zewnętrza, uformowana z gazu wyrzuconego z gwiazdy przed utworzeniem właściwej mgławicy. Kolor niebieski oznacza emisję w zakresie 3.6 mikrona, kolor zielony - 5.8 mikrona, a kolor czerwony – 8 mikronów. Jasność centralnej mgławicy została zmniejszona, obszaru zewnętrznego – powiększona.
http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig09-001
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090312/
-
Opublikowany został obraz galaktyki NGC 6240 połozonej w gwiazdozbiorze Wężownika, w odległości 400 milionów lat świetlnych. Galaktyka ta jest produktem zderzenia dwóch samodzielnych kiedyś galaktyk. W tej chwili posiada 2 jądra, które z czasem połączą się ze sobą. Do zderzenia jąder dojdzie w czasie kilku milionów lat. Jest to krótki i rzadko obserwowany epizod w ewolucji galaktyk, w których jedna galaktyka nadal posiada dwa jądra. Obecnie galaktyka jest bardzo jasna w zakresie podczerwoni, należy do grupy galaktyk intensywnie promenujących w podczerwieni (Ultraluminous Infrared Galaxy). Promieniowanie to pochodzi z gwiazd, które gwałtownie uformowały się po zderzeniu galaktyk. Nietypowy kształt galaktyki również jest produktem zderzenia. Widać kilka ogonów pływowych, uformowanych z gwiazd i pyłu wyrzuconych podczas zderzenia przez siły grawitacyjne. Po zderzeniu jąder jasność galaktyki w podczerwieni jeszcze wzrośnie, będzie tysiące razy jaśniejsza w tym zakresie od Drogi Mlecznej.
Obraz jest złożenie obrazów z kamery IRAC w zakresie 3.6 i 8.8 mikrona (zimny gaz i promieniowanie z gwiazd), oraz obrazu z HST (kamera ACS) pokazującego gorący gaz i gwiazdy.
(http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-06/ssc2009-06a.shtml)
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-06/release.shtml
-
Opublikowany został obraz galaktyki M33, czyli Galaktyki w Trójkącie. Jest ona położona w odległości 2.9 miliona lat świetlnych. Gwiazdy są zaznaczone kolorem niebieskim (emisja 3.6 i 4.5 mikrona, kamera IRAC). Widać kilka gwiazd należących do Drogi Mlecznej. Pył bogaty w związki organiczne jest zaznaczony na zielono (emisja 8 mikronów, IRAC). Obszary czerwonawe (emisja przy 24 mikronach, polarymetr MIPS) to mgławice gwiazdotwórcze. Czerwone plamki poza dyskiem M33 to odległe galaktyki. Obszar pokazuje też zimny gaz wyrzucany z galaktyki, przez co wydaje się ona większa niż w zakresie widzialnym. Proces wyrzucania gazu nie jest dobrze poznany. Mogą go powodować wiatry z bardzo masywnych gwiazd lub wybuchy supernowych.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-08/ssc2009-08a.shtml
-
Obserwacje dysków protoplanetarnych wykonane za pomocą spektrometru IRS wykazały, że okolice gwiazd o różnych typach różnią się zawartością związków prebiotycznych.
Badania objęły 44 gwiazdy podobne do Słońca oraz 17 gwiazd chłodniejszych. Ich wiek wynosił 1 – 3 milionów lat. W okresie tym następuje formowanie się planet. Na podstawie danych spektrometrycznych określany był stosunek cyjanowodoru do acetylenu. Cyjanowodór został znaleziony w dyskach wokół gwiazd podobnych do Słońca. Nie odnaleziono go jednak wokół czerwonych karłów typu M, oraz wokół brązowych karłów. Wszystkie chłodniejsze gwiazdy nie wykazywały obecności cyjanowodoru.
Znaleziono go natomiast wokół 30% gwiazd podobnych do Słońca. Prawdopodobnie silniejsze promieniowanie ultrafioletowe tych gwiazd powoduje intensywniejszą produkcję cyjanowodoru. Wokół chłodnych gwiazd został wykryty acetylen, co pokazuje, że metoda jest skuteczna. Jest to ponadto pierwsza identyfikacja związku chemicznego w dysku wokół chłodnej gwiazdy.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-09/release.shtml
-
Obserwacje białych karłów za pomocą spektrometru IRS pozwoliły na zebranie informacji na temat możliwości występowania planet wokół tego typu obiektów.
Obserwacje próby białych karłów wykazały, że 1 – 3 % tych gwiazd posiada w swoim otoczeniu dyski pyłu i prawdopodobnie odłamków skalnych. Wcześniej wykryto 8 białych karłów posiadających ciężkie pierwiastki, co wskazywało na istnienie pyłu w ich otoczeniu. Dalsze badania pozwoliły na odnalezienie 14 takich obiektów. Analiza statystyczna pozwoliła wykazać, że pył może posiadać do 3% białych karłów.
Pył prawdopodobnie powstawał na skutek rozrywania planetoid przez siły pływowe białego karła. Mogło to następować po zaburzeniu ich orbity przez występujące wokół gwiazdy planety typu skalistego, albo bardziej efektywnie przez planety gazowe. Białe karły nie zawierają dużych ilości ciężkich pierwiastków, a więc znalezienie ich sygnatur spektralnych wskazuje, że pochodzą one z otoczenia.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090420/
-
Dane ze Spitera zostały wykorzystane podczas badań interesującego, bardzo odległego obiektu należącego do klasy tzw. Extended Lyman-Alpha Blobs – chmur gazu mogącymi być przodkami galaktyk. Omawiany obiekt został nazwany Himico, od legendarnej japońskiej królowej, ponieważ został znaleziony w przeglądzie japońskiego teleskopu Subaru.
Obiekt ten jest położony w odległości odpowiadającej epoce w której wszechświat miał jedynie 800 milionów lat. Ma szerokość 55 000 lat świetlnych, co odpowiada wielkości Drogi Mlecznej. Natura tego obiektu nie jest dobrze poznana, mimo danych z większości najlepszych teleskopów. Może to być chmura gazu jonizowana przez supermaszyną czarną dziurę, młoda galaktyka w której następuje intensywna akrecja gazu, zderzenie 2 galaktyk, albo jednak duża galaktyka o masie około 40 miliardów mas Słońca.
Obiekt ten sprawia problem, ponieważ jest bardzo duży, a modele formowania się galaktyk wskazują, że we wczesnym wszechświecie powinny występować małe obiekty które następnie zlewały się. Jest to ponadto pierwszy tak odległy obiekt tego typu. Istniał w okresie rejonizacji (200 milionów do miliarda lat po Wielkim Wybuchu). W okresie tym rozpoczęło się formowanie wczesnych galaktyk z chmur neutralnego wodoru. Badania tego okresu są możliwe poprzez rejestrowanie charakterystycznego rozproszenia fotonów w chmurach zjonizowanego wodoru.
Himiko został zidentyfikowany podczas badań 207 kandydatów na odległe galaktyki za pomocą teleskopu Subaru w polu Subaru/XMM-Newton Deep Survey Field. Obserwacje spektrometryczne zostały następnie wykonane za pomocą instrumentów Keck/DEIMOS i Magellan/IMACS. Był to największy kandydat na modą galakatykę. Dane ze Spitzera obok obserwacji United Kingdom Infrared Telescope, VLA i XMM-Newton pozwoliły na okresie tempa aktywności gwiazdotwórczej jego obrębie, oszacowanie masy, oraz na poszukiwania czarnej dziury.
http://www.ciw.edu/news/mysterious_space_blob_discovered_cosmic_dawn
-
Szacuje się, że już około 12 maja skończy się zapas ciekłego helu chłodzącego instrumenty Spitzera. Szacunki wskazują, że w kriostacie pozostał już tylko funt tej substancji.
Po wyczerpaniu się zapasu helu sensory wyryją wzrost temperatury kriostatu. Następnie statek kosmiczny automatycznie wejdzie w tryb bezpieczny. Wyprowadzenie go z tego stanu zajmie około 1 dnia. Następnie teleskop będzie monitorowany aż do osiągnięcia temperatury około 30 K. Faza obserwacji w wyższej temperaturze powinna zostać rozpoczęta pod koniec czerwca.
Podwyższenie temperatury sprawi, że do obserwacji nie będą się nadawały instrumenty IRS i MIPS oraz 2 detektory fal długich kamery IRAC. Użyteczne pozostaną 2 pozostałe detektory IRAC, fal krótkich. Ograniczy to możliwości obserwacyjne, ale wybrano serię dużych projektów o wysokiej wartości, które będą mogły zostać zrealizowane. Planowane jest wykonywanie takiej samej liczny obserwacji, ale z jednym instrumentem będą mogły być one dokładniejsze. Obserwacje w tej fazie misji obejmą egzoplanety, planetoidy, oraz młode galaktyki w celu określenia ich ewolucji. Ponadto dokładniej wyznaczona zostanie Stała Hubblea.
Spizter znajduje się na orbicie okołosłonecznej, obecnie w odległości 51 milionów mil od Ziemi. Odległość ta zwiększa się o 10 milionów mil na rok. Szacuje się, że w 2013 roku oddali się na tyle, że w przypadku wejścia w tryb bezpieczny nie będzie można nawiązać z nim łączności. Anomalie mogą być więc wtedy bardzo groźne. Wtedy jednak obserwacje powinien rozpocząć już Teleskop Jamesa Webba.
Obecnie misja ma zapewnione finansowanie na następnie 2 lata. Koszt misji wyniósł do tej pory 1.1 miliarda dolarów, z czego operacie kosztowały 400 milionów dolarów. Po zakończeniu misji kriogenicznej budżet operacyjny zostanie zmniejszony o połowę.
http://spaceflightnow.com/news/n0904/21spitzer/
-
Obserwacje galaktyk spiralnych w podczerwoni pozwoliły na określenie procesów powodujących rozproszenie młodych gwiazd w obrębie galaktyki.
Gwiazdy formują się w gromadach, ale potem rozpraszają się, co nadaje dyskom galaktyk spiralnych wygląd w przybliżeniu jednorodny. Gromady gwiazd ulegają rozproszeniu w okresie kilku setek milionów lat. Do tej pry jako mechanizm rozpraszania były proponowane zderzenia z chmurami pyłu albo wyrzucanie gwiazdy przez siły grawitacyjne podczas przypadkowego bliskiego przejścia jednej gwiazdy blisko drugiej. Proponowane było też, że w procesie tym dominuje ruch galaktyki wokół jej środka.
Odpowiednia obróbka obrazów galaktyk z kamery IRAC pozwoliła na wykrycie dużych, łukowatych strumieni młodych gwiazd. Potwierdza to, ze w rozpraszanie gromad dominującą rolę odgrywa ruch galaktyki. Zastosowanie obrazów w podczerwieni pozwoliło na wyizolowanie populacji gwiazd w wieku w którym opuszczają one gromady. Obserwowany zakres był zdominowany przez emisję z gwiazd w wieku 100 milionów lat. Młodsze gwiazdy świecą intensywniej w zakresie widzialnym i ultrafioletowym, a starsze są zbyt słabe aby zostały zarejestrowane. Ponadto podczerwień przenika przez pył otaczający młode gromady gwiazd. Mimo to emisja była nadal zdominowana przez dysk galaktyczny. W celu wyizolowania struktur w skali odpowiadającej gromadą zastosowano filtrowanie Fouriera.
Badania objęły między innymi galaktyki M81 i NGC 2841. Na obrazie tej ostatniej, położonej w odległości 46 milionów lat świetlnych emisja na falach krótszych (3.6 mikrona) została zaznaczona na niebiesko, emisja rejonów chłodniejszych (8 mikronów) - na czerwono, a emisja przy 4.5 mikrona – na zielono. Kolor niebieski znaczy tym samym starsze gwiazdy, czerwony – pył i gaz.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090430/
-
15 maja 2009r wyczerpał się zapas helu chłodzącego instrumenty Spitzera. Tym samym teleskop wszedł w nową fazę misji.
Temperatura instrumentów jest nadal dosyć niska, -242C, co pozwala na obserwacje za pomocą dwóch detektorów fal krótkich kamery IRAC. Do obserwacji niezdolne są instrumenty IRS i MISP oraz detektory fal długich IRAC. Rekalibracja instrumentu IRAC w wyższej temperaturze zajmie kilka tygodni. Obserwacje powinny zostać wznowione pod koniec czerwca.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-12/release.shtml
Artykuł na temat nowego mechanizmu formowania krystalicznego krzemu w dyskach protoplanetarnych autorstwa Ori2711:
http://www.kosmonauta.net/index.php?option=com_content&view=article&id=447:spitzer-apie-na-gorcym-uczynku-mod-gwiazd-hartujc-krystaliczne-skadniki-komet&catid=79:astrophysics-missions&Itemid=106
-
Kontynuowana jest charakterystyka zachowania się Teleskopu Spitzera po wyczerpaniu zapasów helu chłodzącego. Wstępne testy pokazały, że konieczna jest opracowanie poprawki oprogramowania kontrolerów temperatury kamery IRAC. Przygotowywane obecnie uaktualnienie pozwoli na dostosowanie temperatury detektorów do przewidywalnej temperatury obserwatorium. Statek kosmiczny znajduje się w dobrym stanie, a jego komponenty są sprawdzane w celu przygotowania obserwacji za pomocą kamery IRAC.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090528/
-
Za pomocą Spiztera po raz pierwszy znaleziono bardzo młode gwiazdy w centralnym rejonie Drogi Mlecznej.
Centralny region Galaktyki, ma szerokość tylko 600 lat świetlnych, ale zawiera aż 10% całego gazu obecnego w Drodze Mlecznej, której szerokość wynosi około 100 000 lat świetlnych. Jest zdominowany przez silne wiatry gwiazdowe oraz fale uderzeniowe, przez co nie było jasności czy młode gwiazdy mogą tam powstać. Ich zaobserwowanie utrudniała też duża ilość pyłu w tym rejonie. Formowanie się gwiazd było sugerowane przez obecność gromad niezbyt starych gwiazd oraz chmur gazu i pyłu. Do tej pory nie odnajdywano jednak żadnych bardzo młodych gwiazd.
W celu znalezienia bardzo młodych obiektów gwiazdowych na mozaikach ze Spiztera wytypowano ponad 100 kandydatów. D zidentyfikowania ich jako młode gwiazdy potrzebne były dalsze dane, ponieważ bardzo młode obiekty gwiazdowe z dużej odległości mogą wyglądać jak zwykłe gwiazdy. W tym celu wykonane zostały obserwacje za pomocą spektrometru IRS, które umożliwiały określenie, czy gwiazdy są otoczone gęstymi otoczkami gazu. Otoczki takie znaleziono w przypadku 3 obiektów. Obiekty takie były znajdowane w innych rejonach Galaktyki w których formują się gwiazdy. Wiek tych gwiazd jest szacowany na mniej niż 1 milion lat.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-13/release.shtml
-
Teleskop Spiztera w dalszym ciągu przygotowywany jest do obserwacji za pomocą kamery IRAC.
15 czerwca 2009r do teleskopu wysłana została poprawka oprogramowania pozwalającego na kontrolę temperatury kamery IRAC. Następnie wykonano testy, które pokazały, że uaktualnione oprogramowanie pracuje zgodnie z przewidywaniami. Następnie wykonano testy kamery w różnych temperaturach, w tym w przewidywanej temperaturze obserwatorium po ustabilizowaniu się środowiska cieplnego. Wszystkie systemy Spiztera są w dobrym stanie i działają prawidłowo.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090623/
-
Zaprezentowany został bardzo ostry obraz galaktyki spiralnej (z poprzeczką) NGC 1097.
Galaktyka NGC 1097 jest położona w odległości 50 milionów lat świetlnych. Na obrazie wyraźnie widoczny jest region centralny, w którym znajduje się supermanwyna czarna dziura (kolor niebieski). Masa czarnej dziury jest oceniania na 100 milionów mas Słońca (dla porównania supermasywna czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej ma masę rzędu kilku milionów mas Słońca). Region wokół centralnej czarnej dziury jest otoczony pierścieniem młodych gwiazd (kolor białawy).
Pierścień wokół rejonu centralnego jest miejscem bardzo gwałtownej aktywności gwiazdotwórczej. Jest to spowodowane przepływem materii w ten obszar z centralnej poprzeczki galaktyki. Aktywność gwiazdotwórcza w takich pierścieniach jest obecnie popularnym tematem badawczym.
Z lewej strony obrazu widoczna jest mała galaktyka towarzysząca NGC 1097. Wydaje się, że utworzyła ona dziurę w ramionach spiralnych większej galaktyki. Może to jednak być przypadek. Galaktyka może być widoczna w naturalnej przerwie w ramionach spiralnych NGC 1097.
Na obrazie emisja w podczerwieni w zakresie fal krótkich jest oznaczona niebieskim, a w zakresie fal dłuższych - niebieskim. Ramiona spiralne oraz drobne włókna widoczne pomiędzy nimi są czerwone, ponieważ są bogate w pył podgrzany przez młode gwiazdy. Inne populacje gwiazd są zaznaczone na niebiesko. Małe plamki są gwiazdami Drogi Mlecznej oraz odległymi galaktykami.
Dane użyte do opracowania obrazu zostały zebrane przez kamerę IRAC podczas misji kriogenicznej. Obecnie kończy się już faza kalibracji instrumentu IRAC w wyższych temperaturach. Planuj się, iż obserwacje zostaną wznowione w przeciągu tygodnia.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-14/release.shtml
-
27 lipca 2009r Teleskop Spiztera oficjalnie wznowił obserwacje. Za pomocą kamery IRAC wykonano pierwsze ekspozycje od czasu wyczerpania się zapasu helu chodzącego instrumenty.
Obecnie temperatura kamery IRAC jest ustabilizowana na 30K, co pozwala na obserwacje za pomocą dwóch detektorów fal krótkich. Pierwsze obserwacje testowe pokazały, że czułość detektorów w nowej temperaturze nie zmieniła się. W przybliżeniu odpowiada ona czułości teleskopu naziemnego o średnicy około 30 metrów.
Pierwsze obrazy testowe uzyskane po zakończeniu kalibracji IRAC w wyższej temperaturze przedstawiają obszar gwiazdotwórczy DR22 w Łabędziu, mgławicę planetarną NGC 4361, oraz galaktykę spiralną NGC 4145. Obrazy NGC 4361 i NGC 4145 uzyskano 18 lipca. Mgławica DR22 była fotografowana 21 lipca. 6 dni później wznowiono obserwacje naukowe. Na zaprezentowanych zdjęciach kolor niebieski oznacza emisję przy 3.6 mikrona, a pomarańczowy - przy 4.5 mikrona.
Obraz obszaru gwiazdotróczego DR22 demonstruje zdolność do przenikania przez pył i obserwacji młodych gwiazd. Na zdjęciu obszary niebieskie to chmury pyłu, a pomarańczowe to gorący gaz.
Mgławica planetarna NGC 4361 ma nietypowy kształt z czterema wypustkami. Typowe mgławice planetarne posiadają dwie takie wypustki, ułożone często w kształt klepsydry. Obecność 4 takich struktur sugeruje, że we wnętrzu mgławicy mogą znajdować się dwie gwiazdy kończące życie. Każda z nich produkowałaby dwubiegunowy dżet gazu.
NGC 4145 jest galaktyką położoną w odległości 68 milionów lat świetlnych w gwiazdozbiorze Psów Gończych. Galaktyka ta wykazuje tylko niewielkie ślady współczesnej aktywności gwiazdowtórczej. Jej obraz pokazuje, że teleskop nadal może wykonywać dokładne obserwacje poszczególnych populacji gwiazd w galaktykach, co normalnie jest utrudnione przez pył.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-15/release.shtml
http://www.astronomynow.com/news/n0908/06spitzer/
-
Obserwacje spektrometryczne gwiazdy HD 172555 wykazały, że w jej okolicach w niedawnej przeszłości mogło zajść zderzenie dwóch skalistych planet.
Gwiazda HD 172555 położona jest w odległości około 100 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Pawia. Jej wiek szacowany jest na około 12 milionów lat.
Spektrogram gwiazdy uzyskany za pomocą instrumentu IRS w czasie misji kriogenicznej jest bardzo nietypowy. Pokazuje sygnatury tlenku krzemu oraz krzemionki amorficznej. Tlenek krzemu najprawdopodobniej pochodzi z odparowanych skał. Krzemionka amorficzna jest głównym składnikiem naturalnego szkliwa. Może ono powstać podczas szybkiego stygnięcia lawy (powstaje wtedy obsydian), albo podczas stygnięcia kropel roztopionych skał wyrzuconych podczas impaktu. Wykryto też ślady odłamków skalnych wokół gwiazdy.
Krzemionka amorficzna i tlenek krzemu występują wokół gwiazdy w dosyć dużych ilościach. W zderzeniu musiały więc brać udział dosyć duże ciała. Ilość wykrytych substancji pozwala na stwierdzenie, że oba ciała łącznie miały masę około 10 mas Księżyca. Do tej pory znaleziono przykłady bardzo prawdopodobnych zderzeń planetoid w dyskach protoplanetranych. Nigdy jednak obserwacje nie sugerowały zderzeń ciał o rozmiarach planet.
Szacuje się, że w zderzeniu uczestniczyły dwa skaliste ciała, z których jedno mogło mieć wielkość porównywalną z rozmiarami Merkurego, a drugie - z naszym Księżycem. Zderzenie miało prawdopodobnie miejsce w czasie ostatnich kilku tysięcy lat. Powierzchnia większego ciała powinna ulec stopieniu, co wytworzyło substancje obserwowane wokół gwiazdy. Szybkość zderzenia musiała być duża, uważa się, że jeden obiekt poruszał się względem drugiego z szybkością co najmniej 10 km/s.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-16/release.shtml
-
Obserwacje wykonane za pomocą Siztera ujawniły niepowdziewane zmiany emisji podczerwonej z dysku protoplanetranego wokół gwiazdy LRLL 31. Są one spowodowane prawdopodobnie wpływem na dysk towarzyszącej gwiazdy lub masywnego obiektu typu planetarnego.
Spizter prowadził obserwacje LRLL 31 przez okres 5 miesięcy. Obserwacje te były częścią przeglądu gwiazd posiadających dyski przejściowe z pustymi przestrzeniami. Są to pierwotne dyski protoplanetarne w których puste przestrzenie wytworzyły formujące się obiekty. Mapowanie struktury takich dysków jest możliwe poprzez rejestrowanie promieniowania podczerwonego emitowanego przez podgrzany pył. Po zaniknięciu dysku przejściowego wokół gwiazdy pojawia się zwykle dysk innego rodzaju, utworzony z cząstek pyłu powstających podczas zderzeń planetoid i komet.
Badania wykonane za pomocą Spiztera objęły populację gwiazd o wieku szacowanym na 1 - 3 milionów lat, położonych w obszarze gwiazdotwórczym IC 348. Jest on zlokalizowany w odległości około 1000 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Perseusza. Dyski kilku gwiazd wykazywały zmiany jasności. Do dalszych badań za pomocą wszystkich 3 instrumentów Spiztera, jeszcze w fazie misji kriogenicznej wytypowano LRLL 31.
Pozwoliło to na wykrycie zmian w jasności podczerwonej wewnętrznej części dysku zachodzących z okresem kilku tygodni, a jednym przypadku nawet jednego tygodnia. Zmieniała sie nie tylko intensywność promieniowania podczerwonego, ale również długość fali. W czasie gdy wzrastała jasność w zakresie, jasność w zakresie fal długich znacznie spadała i odwrotnie.
Jednym z możliwych wyjaśnień jest obecność dodatkowego obiektu w obszarze przerwy w dysku, który oddziałując na drobiny w dysku wytwarza zgrubienie wznoszące się ponad jego płaszczyznę. Dysk jest ustawiony krawędzią do obserwatora. Wybrzuszenie przy jego wewnętrznej krawędzi powodowałoby wzmożoną emisję w zakresie fal krótkich, ponieważ byłoby większe od obserwowanej krawędzi dysku. Jednocześnie wybrzuszenie takie rzucałoby cień na zewnętrzne części dysku. Powodowałoby to spadek temperatury pyłu w ocienionej części dysku i spadek jasności w zakresie fal długich. W czasie gdy do obserwatora zwrócona byłaby cieńsza część wewnętrznego brzegu dysku efekt byłby odwrotny. Model taki dobrze zgadza się z danymi obserwacyjnymi.
Towarzysz powodujący przemieszczenia materii w dysku musi znajdować się bardzo blisko gwiazdy, żeby powodować tak szybkie zmiany jasności. Musi znajdować się w odległości około 1/10 AU.
Obecnie planowane są obserwacje naziemne, które pozwolą na wykrycie wpływu towarzysza na szybkość radialną gwiazdy, jeśli jest on dostatecznie duży. Również Spizter będzie kontynuował obserwacje w obecnej fazie misji, po wyczerpaniu środka chłodzącego.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-18/release.shtml
-
Dzięki Teleskopowi Spitzera odkryto parę najmłodszych znanych obecnie brązowych karłów. W przypadku potwierdzenia odkrycie to może dostarczyć nowych informacji na temat sposobu formowania się brązowych karłów.
Brązowe karły są trudne do wyszukania z powodu ich słabej emisji. Znalezienie takich obiektów na najwcześniejszych etapach ewolucji jest również trudne, ponieważ obiekty te ewoluują bardzo szybko.
Obecnie tzw protobrązowe karły udało się odnaleźć w ciemniej mgławicy Barnard 213 w obrębie regionu gwiazdotwórczego Taurus-Auriga. Obserwacje tego obłoku Spitzer w 2005r. Jego wyszukanie ułatwiła gęsta otoczka gazu, jasna w zakresie podczerwieni. Był to jeden z powodów dlaczego w celu odszukania tego typu obiektu analizowano obserwacje gęstego obłoku gwiazdowtórczego.
Obiekt ten, SSTB213 J041757 został odkryty na podstawie obserwacji wykonanych w zakresie fal długich za pomocą Spitzera. Dalsze obrazowanie w zakresie bliskiej podczerwieni wykonane w obserwatorium Calar Alto w Hiszpanii ujawniło, że w rzeczywistości jest to układ podwójny dwóch brązowych karłów.
Układ ten był następnie badany za pomocą wielu innych teleskopów. Obserwacje wykonane za pomocą Caltech Submillimeter Observatory na Hawajach wraz z danymi ze Spiztera pozwoliły na opracowanie spektrogramu emisji otoczki gazowej. Dodatkowe dane zostały też zebrane w Calar Alto, za pomocą Very Large Telescopes w Chile oraz Very Large Array w Nowym Meksyku. Ponadto przeanalizowano 10-letnie dane zgromadzone w Canadian Astronomy Data Centre, które pozwoliły na określenie ruchu własnego tego obiektu na niebie.
Na podstawie dostępnych informacji stwierdzono, że brązowe karły wchodzące w skład SSTB213 J041757 są najchłodniejszymi tego typu obiektami jakie do tej poru udało się wykryć. Różnice w jasności SSTB213 J041757 na różnych długościach fal bardzo przypominają charakterystyki bardzo młodych gwiazd o małych masach. Wskazuje to, że formowanie się brązowych karłów przypomina bardziej tworzenie się małych gwiazd niż masywnych planet.
http://spitzer.caltech.edu/news/1018-ssc2009-21-Spitzer-Telescope-Observes-Baby-Brown-Dwarf
-
Obserwacje wykonane przez Teleskop Spitzera dostarczyły nowych informacji na temat natury zagadkowego układu gwiazdy Epsilon Aurigae. Gwiazda ta co 27.1 roku zaczyna zmniejszać swoją jasność o połowę i przestaje być widoczna gołym okiem. Jest zasłaniana przez ciemny obiekt. Do tej pory jednak natura towarzysza i typ samej gwiazdy pozostawały w sferze niesprawdzonych hipotez.
Obecnie dane ze Spitzera w połączeniu z obserwacjami w zakresie ultrafioletu, światła widzialnego i innymi obserwacjami w podczerwieni sprawiły, że jedna z dwóch najbardziej prawdopodobnych teorii może być silnie faworyzowana.
Czas zaćmienia i wahania jasności w jego czasie sprawiają duże problemy przy próbach dopasowania układu do konkretnego modelu. Jedna z głównych teorii tłumaczy zachowanie układu zakładając, że główna gwiazda jest olbrzymem typu F o masie około 20 mas Słońca. W takim wypadku aby wyjaśnić obserwowane zaćmienia jej towarzyszem musi być ciasny układ podwójny otoczony dyskiem pyłowym. Inne bardziej egzotyczne koncepcje związane z olbrzymem odwołują się do czarnych dziur lub masywnych planet. Druga teoria zakłada, że gwiazda główna ma znacznie mniejszą masę i kończy już swoje życie. Jej towarzyszem jest pojedyncza gwiazda otoczona dyskiem. Do tej pory żadna z tych teorii nie była w pełni zgodna z obserwacjami. Obecnie dane ze Spiztera silnie wspierają jednak drugą teorię.
Epsilon Aurigae weszła 2-letni okres spadku jasności w sierpniu 2009r. Z powodu dużej jasności gwiazdy i wysokiej czułości detektorów Spitzer nie mógł wykonywać jej obserwacji w normalnym trybie. Do obserwacji użyto więc 4 pikseli detektora w taki sposób, aby gwiazda oświetlała tylko jeden piksel w rogu takiej subkaltki. Czas ekspozycji wynosił tylko 1/100 sekundy. Jest to najkrótszy czas jaki można uzyskać za pomocą Spitzera. Dzięki temu uzyskano najbardziej kompletne obserwacje w podczerwieni dla tego obiektu.
Dane ze Spiztera bez wątpliwości wykazały istnienie dysku pyłowego wokół niewidocznego towarzysza zasłaniającego Epsilon Aurigae. Wielkość cząstek pyłu okazała się relatywnie duża. Zebrane informacje pozwoliły na określenie średnicy dysku na około 4 AU. Dzięki temu można było opracować model spektralny najlepiej tłumaczący właściwości układu. Pokazał on, że zachowanie się systemu może być wyjaśnione przy założeniu, że gwiazda główna jest mało masywną gwiazdą kończącą życie, a jej towarzyszem jest pojedyncza gwiazda typu B otoczona dyskiem.
Obecnie wiele szczegółów wymaga jeszcze dopracowania. Jednak dalsze obserwacje obecnego zaćmienia mogą pozwolić na kompleksowe wyjaśnienie konfiguracji układu Epsilon Aurigae.
http://spitzer.caltech.edu/news/1036-ssc2010-01-Centuries-Old-Star-Mystery-Coming-to-a-Close
-
Obserwacje gwiazdy HR 8799 wykonane przez Spitzera ujawniły, że otacza ją duża otoczka pyłowa. Można ją wytłumaczyć zakładając, że planety występujące wokół tej gwiazdy miały niestabilne orbity i zaburzały trajektorie małych ciał kometarnych. Te zderzając się wytwarzały duże ilości pyłu.
HR 8799 była obok Fomalhauta jedną z dwóch pierwszych gwiazd wokół których udało się bezpośrednio sfotografować planety. Zostały one zobrazowane za pomocą teleskopów Kecka i Gemini na Hawajach w listopadzie 2008r. Masy tych trzech planet są szacowane na około 10 mas Jowisza.
Dysk wokół Fomalhauta był obrazowany przez Teleskopy Spitzera i Hubblea, ale HR 8799 znajduje się około 5 razy dalej, dlatego też nie było pełności, czy Spitzer może zaobserwować jej dysk. Udało się to jednak.
Obserwacje wykazały, że dysk wokół gwiazdy jest otoczony przez rozległy obok drobnego pyłu. Jego obecność była niespodziewana. Chmura taka musiała powstać podczas zderzeń ciał przypominających obiekty Pasa Kuipera. Częste zderzenia mogła spowodować migracja 3 masywnych planet przed osiągnięciem przez nie stabilnych orbit. Obserwacje dysku i planet po raz pierwszy pozwoliły na bezpośrednie połączenie śladów ewolucji dysku z planetami.
W układzie słonecznym w przeszłości też zachodziła migracja Jowisza i Saturna. Zaburzyło to orbity wielu komet wywołując fazę intensywnego bombardowania planet wewnętrznych. Dzięki temu na Ziemi mogła znaleźć się duża ilość wody pochodzącej z komet.
http://spitzer.caltech.edu/news/1000-feature09-16-Unsettled-Youth-Spitzer-Observes-a-Chaotic-Planetary-System
-
Opublikowana została mozaika Małego Obłoku Magellana uzyskana z pomocą instrumentów MIPS i IRAC Teleskopu Spitzera.
Obraz prezentuje duże ilości pyłu wytwarzanego przez stare gwiazdy i uciekającego z otoczenia młodych gwiazd. Mały Obłok Magellana znajduje się stosunkowo blisko, w odległości 200 000 lat świetlnych, więc na jego przykładzie można obserwować jak gwiazdy o różnym wieku kształtują środowisko w obrębie galaktyki.
Powstawanie gwiazd w Obłokach Magellana jest nasilone przez interakcje grawitacyjne z Drogą Mleczną, chociaż niektóre aktualne badania wskazują, że nie muszą one znajdować się na orbicie wokół naszej Galaktyki, ale mogą mijać ją w niewielkiej odległości. W przyszłości Mały Obłok Magellana może połączyć się z większym sąsiadem.
Obserwacje ośrodka międzygwiazdowego w Małym Obłoku Magellana wykazały, że zawiera on mało ciężkich pierwiastków. Ich zawartość jest oceniana na 1/5 zawartości takich pierwiastków w Drodze Mlecznej. Wskazuje to, że występujące w nim gwiazdy nie zdążyły jeszcze wzbogacić ośrodka w te pierwiastki. Dzięki temu galaktyka ta przypomina galaktyki występujące w młodym Wszechświecie. Badania środowiska w Małym Obłoku Magellana dostarczają informacji o powstawaniu gwiazd w otoczeniu znacznie różniącym się od Drogi Mlecznej.
Dane ze Spitzera ujawniły zarówno młode gwiazdy w gęstych otoczkach pyłowych jak i gwiazdy stare wytwarzające duże ilości pyłu. Łącznie z obserwacjami w zakresie optycznym pozwoliły one na oszacowanie liczebności wszystkich gwiazd w galaktyce. Dzięki danym ze Spitzera można było też oszacować ilość gwiazd które formują się obecnie.
Na obrazie kolorem niebieskim oznaczone są gwiazdy stare (emisja przy 3.6 mikrona). Kolor zielony oznacza pył zawierający związki organiczne (emisja przy 8 mikronach), a czerwony – pył w rejonach gwiazdowtórczych (emisja przy 24 mikronach). Obrazy zostały uzyskane jeszcze przed wyczerpaniem helu chłodzącego instrumenty.
http://spitzer.caltech.edu/news/1042-ssc2010-02-Galaxy-Exposes-its-Dusty-Inner-Workings-in-New-Spitzer-Image
-
Spitzer odkrywa wielkie zróżnicowanie obiektów NEO
Teleskop Spitzera umożliwił zbadanie stu asteroid przelatujących w pobliżu Ziemi - tzw. obiektów NEO (Near Earth Object) co pozwoliło na dokonanie odkrycia, że są one ciałami o niezwykle zróżnicowanym składzie - znacznie bardziej niż sądzono do tej pory. Niektóre są niezwykle ciemne i pochłaniają olbrzymią część padającego na nie światła, inne natomiast wprost przeciwnie - są bardzo jasne i odbijają padające na nie światło.
Pracujące w podczerwieni obserwatorium orbitalne zużyło już cały zapas chłodziwa, które było wykorzystywane do chłodzenia jego instrumentów obserwacyjnych. Z tego względu pracuje ono obecnie w tzw. "ciepłym" trybie, choć nazwa ta może być myląca - teleskop nadal posiada temperaturę zaledwie około 30 Kelwinów.
Więcej na kosmonaucie - link (http://www.kosmonauta.net/index.php/Badania-kosmosu/Uklad-Sloneczny/spitzer-roznorodne-neo.html).
Załącznik: model asteroidy Eros wykonany na podstawie zdjęć sondy kosmicznej NEAR.
-
Czy ciasne układy podwójne skrywają pozostałości po planetach?
Najnowsze badania przeprowadzone z wykorzystaniem danych pochodzących z teleskopu kosmicznego Spitzera wykazały, że ciasne układy podwójne gwiazd są niezbyt przyjaznym środowiskiem dla istnienia życia. Źródłem tego wniosku jest niedawno odkryty układ składający się z trzech par blisko obiegających się gwiazd, otoczony przez zaskakująco dużą ilość pyłu. Według naukowców, źródłem tego pyłu mogą być potężne kolizje obiektów obiegających gwiazdy - planet.
Teoretycznie jest możliwym, aby w układach takich powstały również planety zdolne do wytworzenie i podtrzymania życia, choć w dłuższym okresie czasu życie to byłoby zagrożone całkowitym unicestwieniem w wyniku takiej kosmicznej kolizji. A do kolizji tych według zebranych danych może dochodzić często.
Głównym obiektem, który posłużył do badań był układ podwójny gwiazd nazywany RS CVns, a więc znajdujący się w gwiazdozbiorze nieba północnego - Psach Gończych. To co czyni go szczególnym to odległość pomiędzy składnikami, wynosząca w tym przypadku zaledwie 3.2 miliona kilometrów. Dla porównania - jest to dystans wynoszący zaledwie około 2% odległości z Ziemi do Słońca i tylko około ośmiokrotnie większy niż średnia odległość z Ziemi do naszego naturalnego satelity. Gwiazdy te obiegają się wzajemnie co kilka dni.
Dalszy ciąg na kosmo - link. (http://www.kosmonauta.net/index.php/Badania-kosmosu/Egzoplanety/uklady-podwojne-planety.html)
Załącznik1: Wizja artystyczna kolizji dwóch planet, orbitujących wokół ciasnego układu podwójnego gwiazd.
Załącznik2: Wykres pokazujący zakres promieniowania podczerwonego przypadającego na obserwowane układy podwójne; kolorem pomarańczowym oznaczono jeden z układów, kolor czerwony oznacza model otaczającego gwiazdy dysku; kolor żółty model gwiazd.
-
Z innych informacji z ostatniego okresu:
- pierwsza jednoznaczna detekcja fulerenów w ośrodku międzygwiazdowym:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1159-ssc2010-06-NASA-Telescope-Finds-Elusive-Buckyballs-in-Space-for-First-Time
- przegląd płaszczyzny Drogi Mlecznej GLIMPSE360:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1163-feature10-12-Into-the-Wild-Spitzer-Space-Telescope-Surveys-the-Milky-Way-s-Outback
- obraz galakatyk Anteny opracowany z danych ze Spitzera, Chandry i HST:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1168-feature10-13--NASA-s-Great-Observatories-Witness-a-Galactic-Spectacle
- detekcja aktywnych gwiazdotóczo galakatyk w odległej o 10 mld lat świetlncyh gromadzie CLG J02182-05102 a badania ewolucji gromad galakatyk:
http://www.science.tamu.edu/articles/753
- jednoznaczna detekcja odbijania światła gwiazd od drobin pyłu w jądrach gwiazdotórczych i jej znacznie dla badań takich jąder:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1195-feature10-16-Shining-Starlight-on-the-Dark-Cocoons-of-Star-Birth
-
Podczas przeglądu aktywnych galakatyk w dużej odległości znaleziona została supernowa zasłonięta przez otoczkę pyłową o dużej gęstości. Jest to pierwszy przypadek odkrycia supernowej dzięki rejestracji emisji w podczerwieni z rozgrzanego przez nią pyłu. Dalsze tego typu obikety mogą zostać odnalezione w przeglądach WISE. Galakatyka macierzysta jest zlokalizowana w odległości około 3 miliardów lat świetlnych.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1203-feature10-17-Giant-Star-Goes-Supernova-and-is-Smothered-by-its-Own-Dust
-
Dalsze detekcje fulerenów:
- w mgławicach planetarnych:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1216-ssc2010-09-Space-Buckyballs-Thrive-Finds-NASA-Spitzer-Telescope
- w obłokach molekularnych NGC 2023 i NGC 7023:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1212-feature10-18-Spitzer-Goes-Buck-Wild-and-Finds-Buckyballs-Floating-Between-the-Stars
Coraz bardzej żenujący jest poziom tych newsów :P
-
Cóż, pewnie też się dostosowują do obecnego poziomu ;)
-
Z ostatnich wieści:
Zderzenie galakatyk II Zw 096. W jego przypadku zaobserwowano najintensywniejszą aktywność gwiazdotwórczą poza centrum galaktyki w bliskim wszechświecie. Intensywność emisji jest 10 razy wyższa niż w przypadku galakatyk Anteny.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1224-feature10-19-Spitzer-Reveals-a-Buried-Explosion-Sparked-by-a-Galactic-Train-Wreck
Obserwacje galaktyki zlokalizowanej w filamencie łączącym gromady galaktyk Abell 1763 i Abell 1770. Materia filamentu spowodowała przechylenie dżetów supermasywnej czarnej dziury. Kąt tego nachylenia pozwolił na oszacowanie gęstości filemanetu:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1228-feature10-20-Astronomers-Probe-Sandbar-Between-Islands-of-Galaxies
Obserwacje planety pozasłonecznej WASP-12b. Jest to pierwsza planeta o wysokiej zawartości węgla:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1231-ssc2010-10-NASA-s-Spitzer-Reveals-First-Carbon-Rich-Planet
-
Najdalsza znana gromada galakatyk, COSMOS-AzTEC3 zlokalizowana w odległości 12.6 miliarda lat świetlnych, odkryta i scharakteryzowana przy udziale Spiztera, Chandry, HST, James Clerk Maxwell Telescope, Subaru i Kecka:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1245-ssc2011-02-NASA-Telescopes-Help-Identify-Most-Distant-Galaxy-Cluster
Obserwacje odziaływań wiatru gwiazdowego Delta Cephei z materią ośrodka międzygwiazdowego wykazały, że utrata materii jest na tyle duża, że gwiazda taka w czasie swojego życia znacząco kurczy się. Ma to znaczenie dla stosowania cefeid jako stabilnych standardów podczas wyznaczania oldegłości:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1243-ssc2011-01-Cosmology-Standard-Candle-Not-So-Standard-After-All
-
Ostatnio zaprezentowane obrazy:
- mgławica emisyjna NGC 7000 ("Mgławica Ameryka Północna"):
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1249-ssc2011-03-New-View-of-Family-Life-in-the-North-America-Nebula
- galaktyka M63:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/3552-sig11-002-Spitzer-s-Sunflower
http://www.spitzer.caltech.edu/images/3550-sig11-001-Sunflower-Galaxy-Glows-with-Infrared-Light
- nowa wersja mozaiki centralnego rejonu Drogi Mlecznej - połączenie obrazów z przeglądów GLIMPSE (Galactic Legacy Infrared Mid-Plane Survey Extraordinaire) i MIPSGAL (Multiband Imaging Photometer for Spitzer Galactic Survey):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/3560-sig11-003-Stars-Gather-in-Downtown-Milky-Way
-
Spitzer obserwuje strumienie wyrzutu materii z młodej gwiazdy
"Teleskop kosmiczny Spitzera zaobserwował strumienie wyrzutu materii nazwane obecnie Herbig-Haro 34 z typowej młodej gwiazdy. Co ciekawe, gwiazda posiada dwa takie strumienie po przeciwnych stronach, ale jeden z nich zaczął wyrzucać materię 4,5 roku później, niż drugi.
Herbig-Haro 34 znajduje się 1500 lat świetlnych od Ziemi w obszarze formowania się gwiazd mgławicy Oriona. Odkrycie to może pomóc naukowcom zrozumieć, w jaki sposób formują się takie strumienie wyrzutowe (czyli jety, czyt. dżety) wokół młodych gwiazd, w tym również jak to mogło wyglądać w przypadku naszego Słońca w przeszłości.
Istnienie jetów to dość typowe zjawisko we wczesnych fazach życia gwiazd. Gwiazdy zaczynają swe życie jako chmura pyłu i gazu. Wyrzucają wtedy z siebie strumienie gazu i pyłu z dużą szybkością, co powoduje stopniowe spowalnianie ich rotacji. Gdy materia opada z powrotem na rosnącą gwiazdę, tworzy się dysk wirującej materii, z którego góry i dołu zaczynają tryskać dwa symetryczne jety materii. Gdy gwiazda zacznie już spalać swoje paliwo i tym samym świecić, jety stają się mniej intensywne, aż w końcu zanikają. Z materii zawartej w dysku mogą powstać wtedy planety.
Dzięki odkryciu drugiego opóźnionego jeta naukowcom udało się oszacować rozmiary obszaru, z którego tryskają jety – mierzy on około 3 jednostek astronomicznych. Jest to 10-krotnie mniej, niż wcześniej przypuszczano. Jeden z tych jetów jest już badany od lat przez astronomów, lecz dopiero sfotografowanie rejonu w podczerwieni przez czułe detektory Spitzera pokazało, iż za chmurą gazu i pyłu istnieje drugi jet. Oba jety są do względem siebie idealnie symetryczne, jeśli nie liczyć zagadkowego opóźnienia.
Właśnie ta symetria okazała się kluczową dla odkrycia opóźnienia w wyrzucie materii między dwoma jetami. Dzięki zmierzeniu dystansu końcówki jeta do gwiazdy macierzystej i porównaniu wartości uzyskanych dla obu jetów, okazało się, iż rodzaj materii wyrzucanej obecnie przez jeden z jetów został wyrzucony przez drugi 4,5 roku temu. Do obliczeń wykorzystano także fakt, iż dzięki ostatnim obserwacjom Teleskopu Hubble`a znana jest prędkość materii poruszającej się w jetach. Zależność między jetami okazała się wynikać z rozchodzenia się w ich rejonie fal dźwiękowych. Skoro znano więc prędkość dźwięku oraz wartość opóźnienia w czasie, możliwe stało się dokładniejsze obliczenie obszaru generującego jety.
Obecnie zespół naukowy odpowiedzialny za odkrycie wciąż analizuje obrazy ze Spitzera, starając się dokładniej zbadać opóźnienie. Obserwacje Spitzerem wykonano jeszcze przed skończeniem się chłodziwa do detektorów i rozpoczęciem tzw. „ciepłej misji”."
Źródło: kosmonauta.net (http://www.kosmonauta.net/index.php/Misje-bezzalogowe/Orbitalne/spitzer20110424.html)
Załącznik: Zdjęcia gwiazdy w świetle widzialnym (lewo) oraz w podczerwieni (prawa strona).
-
Dane z Teleskopu Spitzera podstawą do nowej teorii rozrostu galaktyk
"Wcześniej sądzono, że głównym powodem rozrastania się galaktyk we wczesnym Wszechświecie były zderzenia między nimi, podczas których łączyły się one we większe galaktyki. Nowe badania z użyciem danych ze Spitzera wydają się dowodzić, że mogło być inaczej – prawdopodobnie galaktyki rozrastały się głównie dlatego, gdyż wsysały do swojego wnętrza gaz, który posłużył do rozbudowy gwiazd."
Więcej w artykule na Kosmo (http://www.kosmonauta.net/index.php/Astronomia/Astrofizyka/spitzer20110716.html).
-
Obserwacje najodleglejszych galaktyk wykonane dzięki soczewkowaniu grawitacyjnemu:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1264-ssc2011-05-NASA-Telescopes-Help-Discover-Surprisingly-Early-Galaxy
Wykrycie kryształów oliwinu w dysku protoplanetarnym gwiazdy HOPS-68 w Orionie:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1278-ssc2011-06-Spitzer-Sees-Crystal-Rain-in-Outer-Clouds-of-Infant-Star
Obserwacje pyłu wokół gwiazdy Eta Corvi mogące świadczyć, że występuje tam niewielka planeta zderzająca się z kometami, podobnie jak planety typu ziemskiego w Układzie Słonecznym w fazie wielkiego bombardowania:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1319-ssc2011-08-NASA-s-Spitzer-Detects-Comet-Storm-in-Nearby-Solar-System
Badania pozostałości supernowej RCW 86:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1324-ssc2011-09-NASA-Telescopes-Help-Solve-Ancient-Supernova-Mystery
Obserwacje odległej galaktyki GN-108036 (12.9 mld lat świetlnych), aktywnej gwiazdotwórczo i najjaśniejsze ze znanych obecnie galaktyk bardzo odległych:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1344-ssc2011-10-NASA-Telescopes-Help-Find-Rare-Galaxy-at-Dawn-of-Time-
Odkrycie odległych (13 mld lat świetlnych) galaktyk widocznych tylko w podczerwieni:
http://www.cfa.harvard.edu/news/2011/pr201133.html
Obraz mgławicy emisyjnej Dragonfish Nebula w Kruku:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/4838-sig11-018-Dragonfish-Coming-At-You-in-Infrared
Obraz mgławicy emisyjnej NGC 281 (Spitzer/Chandra):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/4767-sig11-014-Living-the-High-Life
Obraz mgławicy emisyjnej M78:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/3658-sig11-008-Making-a-Spectacle-of-Star-Formation-in-Orion
Obraz mgławicy Laguna (M8, NGC 6523):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/4757-sig11-012-Into-the-Depths-of-the-Lagoon-Nebula
Obraz mgławicy Carina (NGC 3372):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/3599-sig11-006-New-View-of-the-Great-Nebula-in-Carina
Obraz regionu gwiazdotwórczego Cygnus X:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1350-ssc2012-02-Before-They-Were-Stars-New-Image-Shows-Space-Nursery
Obserwacje Małego i Wielkiego Obłoku Magellana wykonane wspólnie z Herschele:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1348-ssc2012-01-Herschel-and-Spitzer-See-Nearby-Galaxies-Stardust
-
Wokół gwiazdy podwójnej XX Ophiuchi po raz pierwszy udało się wykryć konglomeraty fulerenów. Do tej pory w pobliżu gwiazd i w obłokach molekularnych wykrywano tylko ich pojedyncze cząsteczki.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1374-ssc2012-03-NASA-s-Spitzer-Finds-Solid-Buckyballs-in-Space
-
Internetowy projekt poszukiwań pęcherzy w mgławicach w Drodze Mlecznej.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1386-feature12-03-Citizen-Scientists-Reveal-a-Bubbly-Milky-Way
http://www.milkywayproject.org/
-
Seria obrazów galaktyk w zakresie bliskiej podczerwieni:
http://www.jb.man.ac.uk/news/2012/Spitzer/
-
Misja została przedłużona na kolejne 2 lata, do 2014r. Kepler został roboczo przedłużony do 2016. Ponadto o rok przedłużono udział NASA w misji Planck, w czasie którego w dalszym ciągu będzie działał instrument LFI.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1401-ssc2012-05-NASA-Extends-Spitzer-Planck-Kepler-Missions-
-
Potwierdza się, iż Galaktyka Sombrero (M104) jest galaktyką eliptyczną z dyskiem powstałym prawdopodobnie na skutek wchłonięcia obłoku gazu międzygalaktycznego.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1412-ssc2012-06-NASA-S-Spitzer-Finds-Galaxy-with-Split-Personality
-
Udało się zaobserwować emisję planety 55 Cancri e, to pierwszy taka obserwacja dla palety typu super-ziemi.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1419-ssc2012-07-NASA-s-Spitzer-Sees-The-Light-of-Alien-Super-Earth-
-
Obserwacje właściwości cieplnych planetoidy 1999 RQ36 (celu dla OSIRIS-Rex), wraz z pomiarami orbity za pomocą radarów pozwoliły na precyzyjne oszacowanie jej masy.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1424-feature12-04-NASA-Scientist-Figures-Way-to-Weigh-Space-Rock
-
Najobszerniejsze jak dotąd obserwacje tła podczerwonego potwierdzają, że jest ono sumaryczną emisją jednych z pierwszych obiektów we Wszechświecie.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1430-ssc2012-08-NASA-s-Spitzer-Finds-First-Objects-Burned-Furiously
-
Kandydat na planetę UCF-1.01 przy gwieździe GJ 436 (http://www.astronautyka.org/index.php/topic,1023.msg42431.html#msg42431) jest pierwszym odkrytym w danych Spitzera.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1441-ssc2012-11-Spitzer-Finds-Possible-Exoplanet-Smaller-than-Earth
-
Obrazy mgławic planetarnych IC 4406 i NGC 2392:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5186-sig12-006-A-Planetary-Nebula-Pair
-
Obraz galaktyki M100:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5208-sig12-007-The-Swirling-Arms-of-the-M100-Galaxy
-
Obserwacje cefeid w Drodze Mlecznej (10 gwiazd) i Wielkim Obłoku Magellana (80 gwiazd) prowadzone po wyczerpaniu się chłodziwa pozwoliły na najprecyzyjniejsze jak dotąd oszacowanie wartości stałej Hubblea. Wynosi ona 74.3 km na sekundę na megaparsek, z dokładnością kliku procent. Było to możliwe dzięki prowadzeniu obserwacji w zakresie podczerwieni, w którym wpływ pyłu w przestrzeni międzygwiazdowej jest zminimalizowany. Wyniki te mają duże znaczenie dla badań natury ciemniej energii.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1461-ssc2012-13-NASA-s-Infrared-Observatory-Measures-Expansion-Of-Universe
-
Najobszerniejsze jak dotąd obserwacje tła podczerwonego potwierdzają, że jest ono sumaryczną emisją jednych z pierwszych obiektów we Wszechświecie.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1430-ssc2012-08-NASA-s-Spitzer-Finds-First-Objects-Burned-Furiously
Mniej czuły, ale szerszy przegląd tła podczerwonego w gwiazdozbiorze Wolarza pozwolił na wykazanie, że jego rozkład na niebie jest niezgodny z przewidywaniami teoretycznymi dla emisji pierwszych gwiazd. Tak więc obecnie uważa się, że tło zostało wytworzone przez gwiazdy wyrzucone z galaktyk podczas ich zderzeń, głównie w odległej przeszłości.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1470-ssc2012-14-NASA-S-Spitzer-Sees-Light-Of-Lonesome-Stars
-
Badania teoretyczne i analiza archiwalnych danych ze Spitzera wykazały, że pasy planetoid o wielkościach porównywalnych z tym w Układzie Słonecznym występują tylko w niewielkiej części układów planetarnych. Pasy takie powinny się tworzyć blisko linii za którą możliwe jest występowanie stabilnego lodu. Aby pas charakteryzował się masą porównywalną z pasem planetoid w Układzie Słonecznym w pobliżu tej linii musi znajdować się duża planeta, w naszym wypadku Jowisz. Następnie jej orbita musi nieznacznie zbliżyć się do gwiazdy tak,a by część planetoid została rozproszona. Jednocześnie migracja planety nie może objąć całego pasa, ponieważ zostałby on rozproszony w całości. Po wykonaniu modelowania dysków protoplanetranych pod kątem lokalizacji linii występowania lodu w zależności od masy gwiazdy. Następnie wyniki porównano z obserwacjami 90 gwiazd otoczonych ciepłym pyłem, wskazującym na obecność pasów planetoid. Temperatura pyłu była zgodna z temperaturami w\przewidywanymi w wypadku gdy pył znajdował się na linii występowania lodu. Tak więc model był zgodny z obserwacjami co potwierdziło, że pasy takie tworzą się na tej linii. Następnie zanalizowano pozycje orbit 520 masywnych planet w znanych układach planetarnych. Tylko 19 z nich znajdowało się blisko linii występowania lodu swojej gwiazdy. Większość planet natomiast znajdowała się blisko swoich gwiazd co sugeruje, że rozproszyła występujące tak pasy. A odpowiednia masa pasa może sprzyjać powstawaniu życia. Pas zbyt masywny wywoływałby za częste zderzenia z małymi planetami. Przy jego braku częstość zderzeń mogłaby być bardzo niewielka, co nie stymulowałoby ewolucji.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1474-ssc2012-15-Asteroid-Belts-at-Just-the-Right-Place-are-Friendly-to-Life
-
Ruszył internetowy projekt Clouds, polegający na wyszukiwaniu obłoków ciemnych w podczerwieni, czyli miejsc w których mogą rozpoczynać się pierwsze etapy formowania gwiazd. Służą do tego mozaiki ze Spitzera i Herschela.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1489-feature12-08-Armchair-Science-Bag-and-Tag-Glowing-Galactic-Clouds
-
Obraz fali uderzeniowej wytwarzanej przez gwiazdę Zeta Ophiuchi:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1486-feature12-07-Shot-Away-from-its-Companion-Giant-Star-Makes-Waves
-
Dane ze Spitzera i Herschela pozwoliły na wykrycie zewnętrznego dysku odłamków wokół Wegi. Wcześniej znany był ciepły pas wewnętrzny, dopowiadający pasowi planetoid. Odkryty obecnie chłody pas zewnętrzny odpowiada pasowi Kuipera.Obserwacje polegały na rejestracji emisji podczerwonej w pasmach charakterystycznych dla zimnego i ciepłego pyłu. Oba pasy są oddzielone przerwą. Za powstanie przerwy mogą być odpowiedzialne nieodkryte planety. Stosunek pomiędzy odległością dysku wewnętrznego od zewnętrznego wynosi 1:10, jest taki jak w Układzie Słonecznym. Duża przestrzeń pomiędzy pasmami sugeruje obecność kilku planet, o masie Jowisza lub niższej. Tak więc otoczenie Wegi przypomina otoczenie Fomalhauta. Znany jest też inny układ tego typu - HR 8799 z 4 planetami pomiędzy dwoma pasami odłamków.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1497-ssc2013-02-NASA-ESA-Telescopes-Find-Evidence-For-Asteroid-Belt-Around-Vega
-
Spitzer i HST pozwoliły na pierwsze obserwacje dwóch warstw atmosfery brązowego karła. Zebrane dane sugerują występowanie na nim zorganizowanych układów chmur. Obserwowanym brązowym karłem był 2MASSJ22282889-431026. Obserwacje prowadzone na różnych pasmach podczerwieni przez oba teleskopy pozwoliły na wykrycie zmian w jego jasności o okresie 90 minut, występujących na skutek rotacji tego obiektu. Jednak dokładny okres zmian różnił się dla obu użytych pasm. Wyjaśnia się to w ten sposób, że emisja pochodziła z dwóch różnych warstw atmosfery zawierających chmury o wielkości porównywalnej z Ziemią. Jedno z pasm było absorbowane przez metan i wodę w górnej części atmosfery, a drugie mogło przez nią przechodzić. Charakter tego układu może być podobny do Wielkiej Czerwonej Plamy na Jowiszu - może zawierać warstwę chmur, położoną pod nią warstwę bogatą w pary kszemianowe i położoną nad nią warstwę suchą. Modele teoretyczne wskazując, że chmury na brązowych karłach mogą składać się między innymi z drobin krzemianów i kropelek ciekłego żelaza (obserwowany brązowy karzeł miał temperaturę 600 - 700stC).
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1501-ssc2013-01-NASA-Telescopes-See-Weather-Patterns-in-Brown-Dwarf
-
Obserwacje planet typu gorących jowiszów wykazały, że różnią się od od siebie pod kątem właściwości atmosfer w stopniu wyższym niż dotychczas uważano. Do tej pory Spitzer wykonał obserwacje kilkudziesięciu takich planet. Najdłuższe obserwacje dotyczyły planety HAT-P-2. Trwały 6 dni, przez co zarejestrowano emisję planety na całej jej orbicie. Ponieważ planeta ta znajduje się na orbicie silnie eliptycznej możliwe było obserwowanie jej stopniowego stygnięcia podczas oddalania się od gwiazdy. Ponadto były to też jedne z pierwszych badań w trakcie których wykorzystano różne pasma podczerwieni zamiast jednego. Pozwoliło to na zarejestrowanie emisji z różnych warstw atmosfery. Planeta nagrzewała się maksymalnie na przestrzeni jednego dnia w okolicach perycentrum orbity, a następnie stygła przez 5 dni. W pobliżu gwiazdy następowała też inwersja temperatur - górne warstwy atmosfery stawały się cieplejsze od dolnych. Zaobserwowano też, że silne wiatry wynosiły materię z dolnych części atmosfery zmieniając jej chemizm. Procesy te są jednak bardzo słabo poznane.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1517-feature13-02-NASA-s-Spitzer-Puts-Planets-in-a-Petri-Dish
-
Obraz galaktyki M94 (NGC 4736):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5578-sig13-004-Galactic-Wheels-within-Wheels-
-
Pod koniec roku wydane zostaną pełne dane z przeglądu płaszczyzny Drogi Mlecznej na średnich szerokościach galaktycznych (Galactic Legacy Infrared Mid-Plane Survey Extraordinaire - Glimpse 360). Dane te obejmują mozaiki ze Spiztera uzupełnione obrazami z WISE o mniejszej rozdzielczości. Do tej pory większość przeglądów tego typu obejmowało środek dysku galaktycznego. Glimpse 360 obejmuje natomiast słabej zmapowany region pod płaszczyzną Galaktyki, zawierający mniejszą ilość gwiazd i obłoków międzygwiazdowych. Pozwoli on na dokładniejszą rekonstrukcję kształtu Drogi Mlecznej. Do tej pory przegląd ten pozwolił na znalezienie 163 nowych regionów gwiazdotwórczych. jeden z nich znajduje się w Wielkim Psie. Zaobserwowano w nim ponad 30 powstających gwiazd. Dane te pozwoliły też na dokładniejsze oszacowania odległości go gwiazd występujących poza środkiem dysku Drogi Mlecznej. Dzięki temu wykazano występowanie spadku w koncentracji czerwonych olbrzymów w pobliżu skraju wybrzuszenia centralnego. Pozwala to na dokładniejsze badania struktury Galaktyki.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1527-ssc2013-05-NASA-s-Spitzer-Sees-Milky-Way-s-Blooming-Countryside
Obraz bąbli wytworzonych przez gwiazdy w obłokach międzygwiazdowych:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5593-ssc2013-05a-Bubbles-Within-Bubbles-annotated-
Nowy region gwiazdotwórczy w Wielkim Psie (Spitzer i WISE):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5596-ssc2013-05b-Stars-Shoot-Jets-in-Cosmic-Playground
Regiony gwiazdotwórcze W3 i W5 (Spitzer i WISE):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5604-ssc2013-05c-Life-and-Death-Intermingled
Liczne galaktyki tła widoczne w przeglądzie:
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5603-ssc2013-05d-Galaxies-in-Hiding
-
13 czerwca za pomocą kamery IRAC wykonano obserwacje komety C/2012 S1 (ISON). Pozwoliły one na oszacowanie tempa emisji gazu neutralnego (głównie dwutlenku węgla) i pyłu. Dla dwutlenku węgla wynosiło ono 1 mln kg na dzień, a dla pyłu - 54.4 mln kg na dzień. Wcześniejsze obserwacje wykonane za pomocą HST, Swifta i sondy Deep Impact pozwoliły tylko na nałożenie górnych ograniczeń na wielkość komponentu gazowego. Dane ze Spitzera po raz pierwszy pozwoliły na jej wiarygodne oszacowanie. Informacje te mają duże znacznie dla badań roli gazu w aktywności komet w w dużej odległości od Słońca i w konsekwencji dla badań warunków panujących w młodym Układzie Słonecznym.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1540-ssc2013-06-NASA-s-Spitzer-Observes-Gas-Emission-from-Comet-ISON
Zdjęcie po lewej pokazuje kometę w paśmie 3.6 mikrona. Widoczna jest emisja pyłu. Zdjęcie po prawej przedstawia kometę w paśmie 4.5 mikrona, po odjęciu sygnału z pasma 3.6 mikrona. Widoczna jest emisja gazu neutralnego.
-
Spitzer odkrył dość rzadki typ układu wielokrotnego gwiazd zmieniającego jasność w regularnych odstępach czasu. Został on oznaczony jako YLW 16A, zmienia jasność co 93 dni. Składa się z trzech gwiazd. Dwie wewnętrzne są otoczone dyskiem pyłowym. środek dysku jest przesunięty w stosunku do gwiazd centralnych, prawdopodobnie z powodu zaburzeń grawitacyjnych wywoływanych przez trzeci składnik. W związku z tym podczas ruchu orbitalnego gwiazd centralnych zasłania on je regularnie, powodując występowanie pojaśnień i pociemnień. Spitzer obserwował emisję podczerwieni z dysku. Ponadto układ ten był badany z użyciem danych z przeglądu 2MASS oraz instrumentu NACO instalacji VLT. Jest to dopiero czwarty znany układ zmieniający jasność w ten sposób i drugi w regionie gwiazdotwórczym Rho Ophiuchus. Obserwacje takich układów są istotne dla badań procesów formowania się planet wokół gwiazd wielokrotnych. Pomiary ilości światła pochłanianego przez dysk w fazie jasnej i ciemniej dostarczają informacji na temat jego właściwości.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1543-feature13-03-Spitzer-Discovers-Young-Stars-with-a-Hula-Hoop-
-
Badania wykonane za pomocą Spitzera i WISE wykazały, że wzrost masy galaktyk centralnych gromad galaktyk (Brightest Cluster Galaxy - BCG) spada wraz z ich wiekiem. Galaktyki te osiągają bardzo duże masy, rządku dziesiątek mas Drogi Mlecznej na drodze pochłaniania galaktyk sąsiednich. Wcześniejsze modele wskazywały jednak, że ich wzrost nie ulega zahamowaniu. Podczas badań wykonano przegląd 300 gromad galaktyk występujących na przestrzeni 9 mld lat historii Wszechświata. najdalsza badana gromada była obserwowana w wieku w którym Wszechświat miał 4.3 mld lat, a najbliższa - gdy miał 13 mld lat. Spitzer posłużył do obserwacji gromad odległych, a dane z przeglądu WISE - do badań gromad bliskich. Oszacowania mas BCG w gromadach wykazały, że ich wzrost postępuje zgodnie z modelami do okresu w którym Wszechświat miał około 8 mld lat. Potem wzrost masy ustaje. Wskazuje to, że obecne modele wymagają doprecyzowania, jednak przyczyna zaprzestania wzrostu mas BCG pozostaje niejasna. Istnieje jednak możliwość, ze w przypadku bliższych gromad nie udało się wsiąść pod uwagę gwiazd wyrywanych z pobliskich galaktyk, których dopływ nadal może zwiększać masę BCG.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1547-feature13-04-Monster-Galaxies-Lose-Their-Appetite-With-Age
Obraz pobliskiej gromady Abell 2199 (dane z WISE połączone z obrazem naziemnym z Sloan Digital Sky Survey) oraz odległej ISCS 1433.9+3330 (dane ze Spitzera połączone z obrazem z Mayall Telescope na Kitt Peak):
http://www.spitzer.caltech.edu/images/5622-sig13-007-Monster-in-the-Middle-Brightest-Cluster-Galaxy
-
Dane ze Spiztera pozwoliły na oszacowanie temperatur najchłodniejszych brązowych karłów, odkrytych przez WISE w 2011 r. W tym celu konieczne było precyzyjne ustalenie odległości do nich z wysoką precyzją. Wykonano to na podstawie pomiarów paralaks w trakcie ruchu Spitzera po orbicie okołosłonecznej. Oszacowane odległości znajdowały się w przedziale od 20 do 50 lat świetlnych. Ze znaną odległością można było oszacować ich temperaturę na podstawie odpowiednich modeli. Niektóre wcześniejsze szacunki wykazywały, że obiekty te mogą być nawet temperatury pokojowej. Rzeczywista temperatura okazała się wyższa, jednak nadal bardzo niska jak na obiekt gwiazdowy - 125-175C. Aby osiągnąć taką temperaturę po długim okresie stygnięcia ich masy muszą być bardzo niewielkie, od 5do 20 mas Jowisza. Jeśli zostałyby znalezione wokół gwiazd zapewne zostałyby uznane za planety. Jednak ponieważ są obiektami samotnymi najprawdopodobniej uformowały się niezależnie z obłoków gazowych. Tak więc nadal są klasyfikowane jako brązowe karły. W przeciwieństwie do cieplejszych brązowych karłów i innych gwiazd właściwości obserwowanych chłodnych brązowych karłów nie korelują się ściśle z ich temperaturami. Wskazuje to, że na chemizm ich atmosfer mogą mieć duży wpływ inne czynniki, takie jak mieszanie konwekcyjne. Badania te objęły tylko pierwszą próbę chłodnych brązowych karłów znalezionych w danych WISE. Później znaleziono kolejne obiekty tej klasy. Ich badania dostarczą dalszych informacji na temat procesów formowania się obiektów o małych masach i właściwości ich atmosfer.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1554-feature13-05-Coldest-Brown-Dwarfs-Blur-Star-Planet-Lines
-
Obserwacje ze Spiztera pozwoliły na wykazanie słabej aktywności kometarnej obiektu klasy NEO 3552 Don Quixote, uważanego wcześniej za jądro kometarne które całkowicie utraciło substancje lotne. Orbita tego ciała jest silnie eliptyczna, rozciąga się prawie do orbity Jowisza. Wskazywało to, że może być on pozostałością komety. Podczas obserwacji wykonanych za pomocą Spitzera w 2009 r stwierdzono, że jasność Don Quixote w podczerwieni była wielokrotnie wyższa niż przewidywana. Dalsze obserwacje pozwoliły na wykrycie rozciągłej emisji ze słabej komy i warkocza. Tak więc obiekt ten nadal posiada sublimujący lód CO2 i wodny. Potwierdzono również niskie albedo charakterystyczne dla jąder kometarnych. Może to wskazywać na obecność tych substancji na innych obiektach typu NEO. Tak więc mogły one dostarczyć przynajmniej część wody obecnej na Ziemi.
http://news.nau.edu/nau-led-teams-discovers-comet-hiding-in-plain-sight/
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1557-feature13-06-Comet-Found-Hiding-in-Plain-Sight
-
Obserwacje egzoplanety Kepler-7b wykonane przez Spitzera i Keplera po raz pierwszy pozwoliły na rozpoznanie struktury chmur na planecie obiegającej inną gwiazdę. Wcześniejsze badania morfologii ich atmosfer dostarczały tylko map rozkładu temperatur. W badaniach wykorzystano dane zbierane przez ponad 3 lata. Obserwacje Keplera w czasie gdy tarcza planety miała postać sierpa pozwoliły na wykrycie jasnych utworów na półkuli zachodniej. Jednak obserwacje w zakresie optycznym nie pozwoliły na stwierdzenie, czy są to utwory termiczne czy też utwory albedo. Rozstrzygające były obserwacje w podczerwieni ze Spitzera. Pozwoliły one na ustalenie temperatury atmosfery na 1100 - 1300K. Jest to stosunkowo niewielka wartość jak na planetę znajdującą się na orbicie w odległości 0.06 AU od swojej gwiazdy. Była to wartość zbyt niska aby atmosfera mogła być źródłem światła obserwowanego przez Keplera. Tak więc jasne utwory można zinterpretować jako chmury odbijające światło gwiazdy. Jasność badanej planety jest przez to większa niż innych planet obserwowanych w podobny sposób. Układ chmur wydaje się niezmienny w czasie. Planeta charakteryzuje się więc stabilnym klimatem.
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1564-ssc2013-08-NASA-Space-Telescopes-Find-Patchy-Clouds-on-Exotic-World
Na temat usprawnień pozwalających na obserwacje planet pozasłonecznych teleskopem nie zaprojektowanym do tego celu:
http://www.spitzer.caltech.edu/news/1560-feature13-07-How-Engineers-Revamped-Spitzer-to-Probe-Exoplanets
-
Ze względów budżetowych misja jest przewidziana do anulowania po 30 września. Jeszcze będzie pisana propozycja ograniczenia kosztów.
http://spaceflightnow.com/news/n1405/19spitzer/#.U3zaqXbIVac
-
Kurcze, gdyby się ją udało "przejąć"... :P
-
Wystrzelony 25 sierpnia 2003 Teleskop Spitzera w wyniku przedłużenia misji przez NASA ma pracować przez kolejne 2,5 roku. Nowy etap funkcjonowania teleskopu nosi nazwę Beyond.
Kolejny cykl pracy teleskopu o nr 13 ma się rozpocząć 1 października 2016.
Przedłużono misję Kosmicznego Teleskopu Spitzera
01.09.2016
(…)Angielskie słowo „beyond” oznacza „dalej” lub „poza”, „ponad”. Jak mówią naukowcy z misji Spitzer, wybrano taką nazwę, ponieważ Teleskop Spitzera działa ponad limity założone na początku misji. Teleskop wystrzelono w kosmos 25 sierpnia 2003 r., czyli działa już 13 lat. Nowa faza „Beyond” ma rozpocząć się 1 października 2016 r. jako cykl numer 13. Potrwa przez dwa i pół roku, do chwili gdy pracę rozpocznie Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba.
Podczas kilkunastu lat pracy Spitzera ten podczerwony teleskop adaptowano do nowych wyzwań naukowych i inżynieryjnych. Przykładowo, teleskopu nie zaprojektowano do badań planet pozasłonecznych, a dziedzina ta stała się od paru lat istotną częścią misji i teleskop ma na tym polu sporo sukcesów (m.in. pierwsza bezpośrednia detekcja światła od znanej egzoplanety, poszukiwania planet metodą tranzytów czy metodą mikrosoczewkownia grawitacyjnego). (…)
W przypadku wyzwań technicznych, m.in. orbita teleskopu i jego wiek stanowią swego rodzaju wyzwania techniczne. Teleskop krąży po orbicie dookoła Słońca, poruszając się za Ziemią, ale ponieważ porusza się nieco wolniej od naszej planety, odległość do instrumentu zwiększyła się z upływem czasu. Powoduje to konieczność nakierowywania anteny służącej do komunikacji z Ziemią na pozycję coraz bliżej Słońca, a tym samym ta część teleskopu jest coraz mocniej ogrzewana. Jednocześnie panele baterii słonecznych odsuwają się od kierunku na Słońce i wytwarzają coraz mniej energii. (PAP)
http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,411001,przedluzono-misje-kosmicznego-teleskopu-spitzera.html
http://www.pulskosmosu.pl/2016/08/26/kosmiczny-teleskop-spitzera-rozpoczyna-etap-beyond/
http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6602
-
Spitzer coś znalazł. Konferencja 22 lutego wieczorem na NASA TV.
-
Konfa w środę i coś nowego od Spitzera. Super!
-
Na dodatek ma dotyczyć egzoplanet. :)
-
Komercjalizacja Spitzera?
BY KRZYSZTOF KANAWKA ON 25 LIPCA 2017
(...) 24 lipca pojawiła się informacja, że NASA może rozpatrzyć “komercjalizację” teleskopu Spitzer. Tak już stało się z misją GALEX, którą NASA przekazała instytutowi Caltech, który z kolei używał prywatnych funduszy do prowadzenia dalszych badań. Okres “komercyjnego” używania teleskopu GALEX trwał nieco ponad rok.
W przypadku Spitzera, nawet po “komercjalizacji”, NASA wciąż zachowa kontrolę nad teleskopem. Oznacza to między innymi wysyłanie odpowiednich komend do teleskopu oraz prawidłową “pasywację” (np. opróżnienie wszystkich zbiorników teleskopu) po zakończeniu misji. (...)
http://kosmonauta.net/2017/07/komercjalizacja-spitzera/
https://spaceflightnow.com/2017/07/22/nasa-might-privatize-one-of-its-great-observatories/
-
Komercjalizacja Spitzera?
BY KRZYSZTOF KANAWKA ON 25 LIPCA 2017
(...) 24 lipca pojawiła się informacja, że NASA może rozpatrzyć “komercjalizację” teleskopu Spitzer. Tak już stało się z misją GALEX, którą NASA przekazała instytutowi Caltech, który z kolei używał prywatnych funduszy do prowadzenia dalszych badań. Okres “komercyjnego” używania teleskopu GALEX trwał nieco ponad rok.
W przypadku Spitzera, nawet po “komercjalizacji”, NASA wciąż zachowa kontrolę nad teleskopem. Oznacza to między innymi wysyłanie odpowiednich komend do teleskopu oraz prawidłową “pasywację” (np. opróżnienie wszystkich zbiorników teleskopu) po zakończeniu misji. (...)
http://kosmonauta.net/2017/07/komercjalizacja-spitzera/
https://spaceflightnow.com/2017/07/22/nasa-might-privatize-one-of-its-great-observatories/
NASA szuka chętnych do przejęcia kosmicznego teleskopu
wczoraj, 12:56 | Astronomia/fizyka
NASA
NASA poszukuje prywatnej instytucji lub firmy, która przejmie zarządzanie Teleskopem Kosmicznym Spitzera. Po przejęciu Teleskop miałby być utrzymywany ze środków nie pochodzących od NASA.
Agencja informuje, że Wydział Astrofizyki Dyrektoriatu Misji Naukowych NASA będzie zarządzał Teleskopem do marca 2019 roku. Zdaniem ekspertów, jeśli nie pojawią się niespodziewane problemy inżynieryjne Teleskop może pracować tak jak dotychczas do września 2019 roku, a prace obserwacyjne na najniższym możliwym poziomie będzie mógł prowadzić jeszcze po wrześniu 2020 roku. W opublikowanym ogłoszeniu NASA stwierdza też, że koszt utrzymania Spitzera w bieżącym roku podatkowym, bez kosztów analizy danych i korzystania z Deep Space Network wynosi 14 milionów dolarów.
http://kopalniawiedzy.pl/Teleskop-Kosmiczny-Spitzera-NASA,27244
-
Dziś 15. rocznica startu teleskopu
SIRTF wystartował
25.08.2003 o 05:35:39,231 z Cape Canaveral wystartowała RN Delta 2 (7920H-10L), która w T+50 minut wyniosła
na orbitę heliocentryczną o przybliżonych parametrach: hp=0,996 AU, ha=1,019 AU, i=1,14° (bliską orbity
Ziemi), satelitę astronomicznego SIRTF (Space Infrared Telescope Facility). Był to trzechsetny start Delty
(uwzględniając jej wszelakie odmiany). Tylko 16 z nich zakończyło się awarią nosiciela. Jednocześnie był to
pierwszy start tego modelu rakiety (hybrydy składającej się ze standardowej, dwustopniowej wersji 7920, ale
wyposażonej w znacznie dłuższe bustery od modelu Delta-3). Satelita SIRTF jest czwartym i ostatnim z serii
"Wielkich Obserwatoriów NASA", poprzednie to: Hubble (HST), Compton (GRO) i Chandra (CXO). SIRTF
otrzyma swą nazwę własną w grudniu, po osiągnięciu orbity roboczej i kalibracji wszystkich urządzeń.
http://lk.astronautilus.pl/n030816.htm#03
(http://www.spitzer.caltech.edu/uploaded_files/graphics/high_definition_graphics/0011/4124/Spitzer15BlogRec.jpg?1533075996)
http://www.youtube.com/watch?v=vglkIIFQZWI
15 of Spitzer's Greatest Discoveries From 15 Years in Space
AUGUST 24, 2018
NASA's Spitzer Space Telescope has spent 15 years in space. In honor of this anniversary, 15 of Spitzer's greatest discoveries are featured in a gallery.
Launched into a solar orbit on Aug. 25, 2003, Spitzer trails behind Earth and has been gradually drifting farther away from our planet. Spitzer was the final of NASA's four Great Observatories to reach space. Initially scheduled for a minimum 2.5-year primary mission, NASA's Spitzer Space Telescope has lasted far beyond its expected lifetime. (...)
#9: Solar system smashups
(https://www.jpl.nasa.gov/images/spitzer/20180824/PIA18469-640x360-9.jpg)
Image credit: NASA/JPL-Caltech
Spitzer has found evidence of several rocky collisions in distant solar systems. These types of collisions were common in the early days of our own Solar System, and played a role in the formation of planets.
In one particular series of observations, Spitzer identified an eruption of dust around a young star that could be the result of a smashup between two large asteroids. Scientists had already been observing the system when the eruption occurred, marking the first time scientists had collected data about a system both before and after one of these dusty eruptions. (...)
https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7221
https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7219
-
Piętnaście lat teleskopu Spitzer
BY KRZYSZTOF KANAWKA ON 19 PAŹDZIERNIKA 2018
(...) Misja teleskopu Spitzer została zaplanowana na jedynie 2,5 roku. Ten czas działania był związany z potrzebą chłodzenia części instrumentów za pomocą ciekłego helu. Ostatecznie, dzięki oszczędnościom helu, podstawowa misja tego kosmicznego obserwatorium zakończyła się w maju 2009 roku. Od tego czasu Spitzer wykonuje, rozszerzoną, zwaną też “ciepłą”, fazę swojej misji, a od października 2016 roku obserwacje teleskopu są realizowane w ramach kolejne 2,5 letniej misji rozszerzonej – ta nosi nazwę “Beyond”. Jednym z celów tej misji jest wykonanie obserwacji, które już niebawem będą przydatne dla innego teleskopu działającego na zakresie podczerwieni – James Webb Space Telescope (JWST). Koszt misji “Beyond” wynosi około 10 milionów USD.
Poniższe nagranie powstało z okazji 15 rocznicy funkcjonowania teleskopu Spitzer. Długi czas działania tego teleskopu pozwolił na wykonanie badań, do których Spitzer nie został nawet przewidziany. Przykładem mogą być długoterminowe obserwacje innych układów planetarnych.
http://www.youtube.com/watch?v=vglkIIFQZWI
https://www.youtube.com/watch?time_continue=48&v=vglkIIFQZWI
Piętnaście lat misji Spitzer / Credits – NASA Jet Propulsion Laboratory
(NASA)
https://kosmonauta.net/2018/10/pietnascie-lat-teleskopu-spitzer/
-
Spitzer – dwie oferty na działania “komercyjne”
BY KRZYSZTOF KANAWKA ON 1 LISTOPADA 2018
(...) W lipcu 2017 informowaliśmy, że NASA rozpatruje “komercjalizację” teleskopu Spitzer. W przypadku Spitzera, nawet po “komercjalizacji”, NASA wciąż zachowa kontrolę nad teleskopem. Oznacza to między innymi wysyłanie odpowiednich komend do teleskopu oraz prawidłową “pasywację” (np. opróżnienie wszystkich zbiorników teleskopu) po zakończeniu misji.
Na propozycję NASA odpowiedziały dwie amerykańskie organizacje. Obie są chętne finansować działania teleskopu Spitzer po zakończeniu finansowania przez NASA. Aktualnie koniec finansowania tego projektu przypada na koniec roku fiskalnego 2019, czyli pod koniec września 2019 roku. (W USA federalny rok fiskalny zaczyna się 1 października). Oprócz tego wiadomo, że NASA prowadzi rozmowy z tymi organizacjami, jednakże jeszcze nie podpisała żadnej umowy. Przypuszczalnie – jeśli zapadnie pozytywna decyzja – umowa na użytkowanie teleskopu Spitzer zostanie podpisana na początku przyszłego roku kalendarzowego.
(JF)
https://kosmonauta.net/2018/11/spitzer-dwie-oferty-na-dzialania-komercyjne/
-
NASA Says Goodbye to One of Agency's Great Observatories
JANUARY 15, 2020
NASA will host a live program at 10 a.m. PST (1 p.m. EST) Wednesday, Jan. 22, to celebrate the far-reaching legacy of the agency's Spitzer Space Telescope - a mission that, after 16 years of amazing discoveries, soon will come to an end. (...)
https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7575
http://www.spitzer.caltech.edu/
-
Koniec misji Spitzer
BY KRZYSZTOF KANAWKA ON 27 STYCZNIA 2020
(...) Ostatecznie misja Spitzer zakończy się 30 stycznia 2020. Dzień wcześniej Spitzer wykona ostatnie obserwacje Wszechświata.
https://www.youtube.com/watch?v=ghnnbMWVtWU&feature=emb_title
Koniec misji Spitzer – nagranie JPL (NASA) z początku 2020 roku / Credits – NASA Jet Propulsion Laboratory
Spitzer należał do generacji “Czterech Wielkich Obserwatoriów” NASA. W skład tej grupy wchodzą teleskopy Hubble, Chandra oraz Compton Gamma Ray Observatory. (...)
https://kosmonauta.net/2020/01/koniec-misji-spitzer/
NASA Celebrates the Legacy of the Spitzer Space Telescope
JANUARY 22, 2020
(...) Spitzer was designed to study "the cold, the old and the dusty," three things astronomers can observe particularly well in infrared light. Infrared light refers to a range of wavelengths on the infrared spectrum, from those measuring about 700 nanometers (too small to see with the naked eye) to about 1 millimeter (about the size of the head of a pin). Different infrared wavelengths can reveal different features of the universe. For example, Spitzer can see things too cold to emit much visible light, including exoplanets(planets outside our solar system), brown dwarfs and cold matter found in the space between stars. (...)
https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7580
-
No i jutro został ostatni sygnał odebrany. Koniec tej misji!
-
NASA's Spitzer Space Telescope Ends Mission of Astronomical Discovery
JANUARY 30, 2020
(https://www.jpl.nasa.gov/spaceimages/images/largesize/PIA23648_hires.jpg)
Spitzer Project Manager Joseph Hunt stands in Mission Control at NASA's Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, California, on Jan. 30, 2020, declaring the spacecraft decommissioned and the Spitzer mission concluded.
For more than 16 years, the infrared observatory revealed new wonders in our solar system, our galaxy and beyond. Its legacy lays the groundwork for future infrared explorers.
After more than 16 years studying the universe in infrared light, revealing new wonders in our solar system, our galaxy and beyond, NASA's Spitzer Space Telescope's mission has come to an end.
Mission engineers confirmed at about 2:30 p.m. PDT (5:30 p.m. EDT) Thursday the spacecraft was placed in safe mode, ceasing all science operations. After the decommissioning was confirmed, Spitzer Project Manager Joseph Hunt declared the mission had officially ended.
Launched in 2003, Spitzer was one of NASA's four Great Observatories, along with the Hubble Space Telescope, the Chandra X-ray Observatory and the Compton Gamma Ray Observatory. The Great Observatories program demonstrated the power of using different wavelengths of light to create a fuller picture of the universe.
"Spitzer has taught us about entirely new aspects of the cosmos and taken us many steps further in understanding how the universe works, addressing questions about our origins, and whether or not are we alone," said Thomas Zurbuchen, associate administrator of NASA's Science Mission Directorate in Washington. "This Great Observatory has also identified some important and new questions and tantalizing objects for further study, mapping a path for future investigations to follow. Its immense impact on science certainly will last well beyond the end of its mission." (...)
https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7588
NASA uplinks final command to deactivate Spitzer telescope
January 30, 2020 Stephen Clark
NASA declared the Spitzer Space Telescope’s 16-year mission complete Thursday after sending final commands for the spacecraft to enter hibernation as it drifts farther from Earth.
The Spitzer Space Telescope, one of NASA’s original four “Great Observatories,” studied the most distant galaxy ever observed in the universe, gathered data on the characteristics of planets around other stars, and detected a new ring around Saturn. Among other discoveries, Spitzer also provided astronomers with new insights into star formation and interstellar dust, the scattered diffuse material between the stars. (...)
https://spaceflightnow.com/2020/01/30/nasa-uplinks-final-command-to-deactivate-spitzer-telescope/
Artykuły astronautyczne (https://www.forum.kosmonauta.net/index.php?topic=3922.msg141048#msg141048)
-
Spitzer's Last Look
https://www.youtube.com/watch?v=RXnEasTyKSI
The Universe in Infrared: The Legacy of the Spitzer Space Telescope
https://www.youtube.com/watch?v=TwvgYbbilYc
NASA's Spitzer Space Telescope - 5 incredible moments
https://www.youtube.com/watch?v=Vhht_boDhXw
EDIT 02.02.2023
https://twitter.com/airandspace/status/1620194930269241350