Autor Wątek: Indyjski program kosmiczny  (Przeczytany 29665 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline Matias

  • Moderator Globalny
  • *****
  • Wiadomości: 7955
Indyjski program kosmiczny
« dnia: Sierpień 06, 2010, 17:29 »
Dobry wstęp Jsz! Ładnie przedstawiony obecny zarys sytuacji programu Hindusów. Przypuszczam, że za jakiś czas może być w tym wątku gorąco! :)

Troszkę 'historii' jeszcze dodam i można ruszać ;)

Pierwotna data publikacji - 05/12/2009 - Matias

ISRO jest ponoć w posiadaniu 8 kontraktów na transport ładunków na orbitę, od małych do całkiem pokaźnych, w tym zostanie np. wyniesiony 150-kilogramowy satelita dla Algierii za pomocą ich rakiety PSLV.

http://www.space-travel.com/reports/ISRO_To_Launch_8_Foreign_Satellites_999.html



Pierwotna data publikacji - 15/01/2010 - Matias

ISRO planuje budowę trzeciego stanowiska startowego - odległego o kilometr od drugiego. Kolejne stanowisko na Sriharikocie ma powstać z myślą o wysyłaniu maszyn załogowych. Co ciekawe, stamtąd ma także latać hinduski wahadłowiec :)



ISRO tworzy pojazd RLV-TD, tj. Reusable  Launch Vehicle Technology  Demonstrator, będący pierwszym krokiem do powstania dwustopniowej  rakiety nośnej wielorazowego użytku, TSTO - Two Stage To Orbit (TSTO). W  corocznym raporcie ISRO przekazało, że wykonało już pierwsze  próby z  pojazdem.

"RLV-TD posłuży jako latają platforma badawcza do oceny różnych  technologii, jak napędu hipersonicznego, napędu scramjet, czy  automatycznego lądowania. Pierwsze próby odbędą się z napędem  hipersonicznym", czytamy w raporcie.


Źródło wiadomości pierwszej, fragmenty i załącznik pochodzą z tego artykułu na kosmonaucie.



Pierwotna data publikacji - 30/01/2010 - ekoplaneta

USA nie mają obecnie kasy na powrót na Księżyc a Ci (podobnie jak ja) marzą o locie na Marsa przed 2030 rokiem :o
http://www.space-travel.com/reports/Human_Flight_To_Mars_Will_Be_A_Global_Mission_999.html



Pierwotna data publikacji - 08/03/2010 - Maquis

A tymczasem ISRO przeprowadziło test silnika rakietowego L110, przeznaczonego na potrzeby rakiety GSLV MkIII, o której ostatnio było jakby ciszej. Z planowanego 200-sekundowego odpalenia wykonano tylko 150 sekund - podobno coś było nie tak z jednym z parametrów.

Ale widać, że prace jednak idą do przodu :)

Hmm, a w ogóle znalazłem taką ciekawostkę, że przy starcie będą odpalane tylko boostery S-200. A dolny stopień rakiety dopiero w okolicach 130 sekundy... innymi słowy ten teraz testowany przy starcie nie będzie pracować. To w sumie tłumaczy dlaczego posiada składniki hipergoliczne.



Pierwotna data publikacji - 08/03/2010 - Matias

ISRO przeprowadziło także 3-go marca test swojej największej rakiety hipersonicznej - Advanced Technology Vehicle (ATV-D01), posiadającej przed startem masę 3 ton. Osiągnięta wysokość wyniosła około 46 km. Start miał miejsce z centrum Satish Dhawan Space Centre.

Rakieta posiadała demonstracyjny, pasywny system napędzania scramjet (komorę spalania głównie). W czasie lotu przez 7 sekund utrzymywano odpowiednie warunki do użycia systemu scramjet, tj prędkość Mach około 6, a ciśnienie dynamiczne wynosiło '80 + 35 kPa' (zakładam, że chodziło im tutaj o plus/minus).

W każdym razie test zakończył się pozytywnie i w następnym locie ATV poleci już sprawny system scramjet.

Źródło: http://www.isro.org/pressrelease/scripts/pressreleasein.aspx?Mar03_2010



Pierwotna data publikacji - 31/05/2010 - wini

Ledwo co odbył się test X51-A a tu już ISRO chce przeprowadzić podobny test ale na rakiecie. Najpierw zostaną przeprowadzone testy naziemne a pod koniec roku powinna polecieć rakieta z silnikiem scramjet wspomagającym silniki rakietowe. Cały pomysł ma na celu obniżenie ilości potrzebnego paliwa zabieranego przez rakietę a więc zwiększenia masy ładunku oraz zmniejszenia kosztów tak aby rakiety indyjskie były jak najbardziej konkurencyjne.

Źródło.

Więcej informacji o ISRO na angielskiej wiki, tu strona także o SRE. W załączniku fotka kapsuły SRE.
« Ostatnia zmiana: Sierpień 10, 2010, 12:21 wysłana przez Matias »

Offline Matias

  • Moderator Globalny
  • *****
  • Wiadomości: 7955
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #1 dnia: Sierpień 06, 2010, 19:56 »
Pierwotna data publikacji - 31/03/2010 - Matias

Już w kwietniu Indie dołączą do grupy nacji, które posiadają własne silniki kriogeniczne. Jak na razie do grupy tej należą USA, Rosja, Francja, Chiny i Japonia. Silnik zostanie użyty w rakiecie GSLV-D3 za 2 tygodnie przy wyniesieniu zaawansowanego komunikacyjnego satelity GSAT-4, który umieszczony zostanie na wysokości 36 tyś km nad Ziemią. Wcześniej indyjskie rakiety napędzane były przez silniki rosyjskie.

Rys historyczny - silniki kriogeniczne na górnym stopniu w hinduskich rakietach :

Tutaj jest o tym co nieco napisane. Z tego co znalazłem z kolei tutaj dowiedzieć się można, że Rosjanie opchnęli im 7 tych silników, pod nazwą KVD-1 (w rosyjskiej nomenklaturze RD-56M) + dwa pełnowymiarowe modele do testów integracyjnych. Transakcji towarzyszyło sporo zawirowań politycznych. USA nie chciała dopuścić do transferu technologii, ale w końcu się dogadali i pierwsze dostawy trafiły do Indii w 1997.

Aktualne :

Niestety start rakiety GSLV-D3 zakończył się niepowodzeniem, nie podołał zadaniu hinduski silnik kriogeniczny na 3 stopniu.

Raport z wynikami analizy niepowodzenia znajduje się tutaj (z 9 lipca 2010 roku).

Skrótowo:

Trzeci lot rozwojowej rakiety GSLV-D3 (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle D3) przeprowadzony 16 kwietnia w 2010 roku, z kosmodromu Satish Dhawan Space Centre SHAR, na Sriharikota, mający oprócz dostarczenia satelity na geostacjonarną orbitę, przeprowadzić także próbę działania hinduskiego rozwojowego stopnia CUS (Cryogenic Upper Stage) z silnikiem kriogenicznym, został zakończony niepowodzeniem. W związku z tym ISRO zleciło przeprowadzenie analizy dochodzeniowej, oceniającej charakterystykę lotu, zidentyfikowania przyczyn niepowodzenia oraz zarekomendowania działań modyfikacyjnych ewentualnie wykryte usterki.   

Wyniki analizy :

   1. Odliczanie do startu przebiegało płynnie, start miał miejsce zgodnie z planem o godzinie 16:27 czasu lokalnego (IST). Wszystkie cztery stopnie typu strap-on na paliwo ciekłe (L40), stopień główny na paliwo stałe (S139), stopień drugi (GS2) na paliwo ciekłe, funkcjonowały nominalnie.

   2. Rakieta zachowywała się tak jak powinna do momentu wypalenia silnika na drugim stopniu (GS-2), czyli około 293 sekundy po starcie. Profile wysokości, prędkości, trajektorii lotu oraz przyspieszenia były zgodne z wzorcami.

   3. Nawigacja, naprowadzenie oraz system kontroli wykorzystujące hinduski komputer pokładowy Vikram 1601 oraz zaawansowany system telemetrii funkcjonowały bezbłędnie. Używana podczas tego lotu po raz pierwszy osłona aerodynamiczna o 4 metrowej średnicy także zachowywała się zgodnie z założeniami. Sprawność pozostałych systemów, takich jak system kontroli wychyleń dysz silników oraz pokładowe generatory hydrauliczne pracowały nominalnie. 

   4. Początkowe warunki wymagane do rozpoczęcia pracy kriogenicznego silnika CUS na trzecim stopniu były spełnione i sekwencja startowa silnika CUS została zapoczątkowana, zgodnie z czasem, 294.06 sekund po starcie rakiety.

   5. Zapłon głównego silnika (Main Engine) na CUS oraz dwóch silników sterujących (Steering Engines) odbył się zgodnie z przewidywaniami, opierając się na zmienionym przyspieszeniu rakiety oraz zmienionych parametrach z czujników na CUS. Przyspieszenie rakiety było porównywalne z tym, które było notowane podczas wcześniejszego innego lotu GSLV, do 2.2 sekund po rozpoczęciu pracy stopnia CUS. Później przyspieszenie nie wzrastało tak jak powinno, na skutek nie dostarczania ciekłego wodoru (LH2) do komory spalania silnika głównego (Main Engine).

   6. Powyższa awaria przypisywana jest anormalnemu zastopowaniu pracy turbopompy paliwa - FBTP (Fuel Booster Turbo Pump). Rozpoczęcie pracy turbopompy FBTP odbyło się zgodnie z planem. Osiągnęła ona maksymalną prędkość obrotową rzędu 34,800 rpm i kontynuowała pracę po rozpoczęciu działania stopnia CUS. Jednakże prędkość obrotowa turbopompy FBTP zaczęła spadać po 0.9 sekundach i zatrzymała się ona w przeciągu 0.6 sekund.

   7. Wyszczególnione zostały dwa prawdopodobne scenariusze awarii turbopompy FBTP: pierwszy zakłada uścisk uszczelki i w efekcie utrudnioną pracę rotora, wg drugiego scenariusza wystąpiło pęknięcie obudowy turbiny, które miało miejsce na skutek dużego wzrostu ciśnienia oraz temperatury. Zaplanowane zostały testy naziemne, których celem będzie potwierdzenie któregoś ze scenariuszy awarii.

Po wdrożeniu poprawek, w ciągu najbliższego roku ma być przeprowadzony kolejny test operacyjnego działania hinduskiego stopnia CUS na rakiecie GSLV.

W tym samym czasie dwie inne rakiety GSLV polecą przy wykorzystaniu rosyjskiego, kriogenicznego, górnego stopnia.

Filmik ze startu GSLV-D3 poniżej. Inżynierowie skapnęli się, że rakieta nie trzyma się zaplanowanego kursu około 2:47 minuty filmiku, co zresztą widać na pokazywanych schematach.

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=vj2V_-Ywmdg" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=vj2V_-Ywmdg</a>
« Ostatnia zmiana: Sierpień 06, 2010, 20:06 wysłana przez Matias »

Offline Matias

  • Moderator Globalny
  • *****
  • Wiadomości: 7955
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #2 dnia: Sierpień 06, 2010, 20:19 »
5 wiadomości z Indii

GSLV bez izraelskiego satelity,  obniżenie cen wystrzeliwania satelitów, przygotowania do startu GSLV-D3,  obawy Ameryki o indyjską telekomunikacje i zaprzeczenie pogłoskom o  kupowaniu Sojuzów przez ISRO - to ostatni zbiór wiadomości z indyjskiego  programu kosmicznego.

Artykuł sprzed paru miesięcy, ale zauważyłem ciekawą analogię w kontekście awarii turbopompy FBTP członu CUS :

Radhakrishnan, dyrektor ISRO, powiedział, że decyzja taka daje Indiom samowystarczalność w technologiach kosmicznych.  Podkreślał też, że było to wyzwanie dla inżynierów. Jako jedno z trudniejszych zagadnień wymienił opracowanie turbopomp, od których wymaga się prędkości obrotowych rzędu 40 000 obr./min. w temperaturach kriogenicznych (-100, -200 C).

Widzimy więc jasno co sprawia duże problemy, no i niestety także stało się przyczyną utraty rakiety GSLV D3 z ładunkiem w kwietniu w tym roku. Swoją drogą ponoć właśnie turbopompy w rakietach są najdroższymi elementami.
« Ostatnia zmiana: Sierpień 06, 2010, 20:22 wysłana przez Matias »

Offline kanarkusmaximus

  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 18473
  • Ja z tym nie mam nic wspólnego!
    • Kosmonauta.net
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #3 dnia: Sierpień 07, 2010, 00:09 »
Hmm - czy może lepiej zmienić tytuł wątku na 'indyjski program kosmiczny'?

Offline JSz

  • Weteran
  • *****
  • Wiadomości: 5583
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #4 dnia: Sierpień 07, 2010, 10:09 »
A może raczej rozdzielić na wątki "indyjski" i nt. "indyjskiej kapsuły"? W obydwu będzie się chyba sporo działo i to w najbliższej przyszłości.

Offline kanarkusmaximus

  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 18473
  • Ja z tym nie mam nic wspólnego!
    • Kosmonauta.net
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #5 dnia: Sierpień 07, 2010, 11:35 »
A może raczej rozdzielić na wątki "indyjski" i nt. "indyjskiej kapsuły"? W obydwu będzie się chyba sporo działo i to w najbliższej przyszłości.

Tak też zrobiłem. :)

Offline JSz

  • Weteran
  • *****
  • Wiadomości: 5583
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #6 dnia: Sierpień 20, 2010, 22:57 »
Jak wyżej wspominano, Indie pracują nad własnym wahadłowcem. Trudno powiedzieć, w jakiej perspektywie czasowej możemy oczekiwać lotów orbitalnych, ale prace nad nim trwają.

Będzie to nieduży, bezzałogowy wahadłowiec. Jego nazwa, chyba tymczasowa, to TSTO (Two Stage To Orbit) (w dawniejszych doniesieniach zwano go Avatar). Będzie to zatem dwuczłonowa rakieta wielokrotnego użytku. Jego udźwig będzie wynosił 1 t na LEO. Każdy taki pojazd będzie mógł wykonać ok. 100 startów.

Planowany 2-członowy wahadłowiec TSTO:


W ramach prac przygotowawczych opracowywany jest demonstrator: RLV-TD (Reusable  Launch Vehicle - Technology  Demonstrator), na którym pewne próby aerodynamiczne już przeprowadzono. Jego zadaniem będzie przeprowadzenie następujących eksperymentów: HEX (Hypersonic Flight Experiment - wykorzystana będzie makieta pojazdu), LEX (Landing Experiment), REX (Return Flight Experiment), oraz SPEX (Scramjet Propulsion Experiment).

Demonstrator technologiczny wahadłowca RLV-TD:


Demonstrator  jest opracowywany wspólnie przez indyjskie Ministerstwo Obrony oraz ISRO - Indyjską Organizację Badań Kosmicznych. Będzie startował za pomocą członu rakietowego S-9, opartego na rakiecie PSLV. Pierwszy lot RLV-TD, czyli eksperyment HEX, planowany jest na 2011 r.

Offline JSz

  • Weteran
  • *****
  • Wiadomości: 5583
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #7 dnia: Sierpień 21, 2010, 00:28 »
Jeszcze jedno odnośnie Indii. Otóż ISRO włączyła się, a nawet wyprzedziła trwający wyścig medialny, kto zapowie zbudowanie większej rakiety. Już w czerwcu 2009 r.  B.N. Suresh w prezentacji "Indian Space Transportation System - Present Scenarion and Future Directions" przedstawił projekt (koncepcję?) ogromnej indyjskiej rakiety o udźwigu 100 t na LEO! Na slajdzie poniżej nowa rakieta (na razie bez nazwy) w porównaniu z jeszcze nie wystrzeloną rakietą GSLV MkIII. Jej przeznaczenie, to załogowy lot na Księżyc, a nawet na Marsa. Będzie w stanie umieścić 20 t na orbicie wokółksiężycowej.



Źródło: http://indianspaceweb.blogspot.com/2010/07/pictures-indian-space-transportation.html.

Offline kanarkusmaximus

  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 18473
  • Ja z tym nie mam nic wspólnego!
    • Kosmonauta.net
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #8 dnia: Sierpień 21, 2010, 21:46 »
Ta ciężka rakieta nośna to naprawdę ciekawa konstrukcja! Podany przez Ciebie link zawiera bardzo ambitne daty (wiele w tej dekadzie), zatem już teraz musiały by mieć miejsce oficjalne deklaracje  i fundusze, których chyba nie było.

Tak czy inaczej - warto obserwować postępy Indii i ich ambicje! :)

Offline JSz

  • Weteran
  • *****
  • Wiadomości: 5583
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #9 dnia: Sierpień 21, 2010, 23:17 »
Rzeczywiście, niezbyt sypią się oficjalne potwierdzenia ani informacje o funduszach, poza tymi, które ISRO otrzymało na program kapsuły załogowej.

Z drugiej strony, ISRO nie jest bardzo skłonna do informowania o zbyt daleko idących konkretach, czego dowodem choćby jej bardzo skromna strona WWW. Informacje, które się pojawiają, są powielane w wielu mediach, ale w sumie mało ich. Może więc podawanie do publicznej wiadomości oficjalnych informacji nie jest w Indiach niezbędne.

Ale z trzeciej strony, wystrzelenie eksperymentalnej kapsuły powrotnej SRE II przesuwa się już chyba od dwóch lat... Obecny termin, o ile mam dobre informacje, to początek 2011 r.

Offline Matias

  • Moderator Globalny
  • *****
  • Wiadomości: 7955
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #10 dnia: Sierpień 23, 2010, 12:20 »
Może więc podawanie do publicznej wiadomości oficjalnych informacji nie jest w Indiach niezbędne.

A więc zupełnie inaczej niż robi NASA. ISRO jest finansowana przed podatników, a więc to ciekawe, że nie ma takiej otoczki medialnej jak amerykańska agencja kosmiczna. Chociaż może (a chyba raczej na pewno) odpowiedzialne za tę sytuację są państwa graniczące - Pakistan czy Chiny, i co z tego wynika - ograniczenie ilości oficjalnych informacji.

Bardzo dobre opracowanka Jsz! Rok 2011 zapowiada się dla Indii ciekawie - SRE II i HEX, a do tego kolejne starty rakiet...

Offline Maquis

  • Bóg-Imperator ;)
  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 2107
  • Muhahahahaha
    • Kosmonauta.net
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #11 dnia: Sierpień 23, 2010, 12:55 »
Te boostery ciężkiej rakiety wyglądają ciekawie.
Czterokomorowe silniki na paliwo ciekłe, jak w Sojuzach?

Offline JSz

  • Weteran
  • *****
  • Wiadomości: 5583
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #12 dnia: Sierpień 23, 2010, 20:05 »
A więc zupełnie inaczej niż robi NASA. ISRO jest finansowana przed podatników, a więc to ciekawe, że nie ma takiej otoczki medialnej jak amerykańska agencja kosmiczna. Chociaż może (a chyba raczej na pewno) odpowiedzialne za tę sytuację są państwa graniczące - Pakistan czy Chiny, i co z tego wynika - ograniczenie ilości oficjalnych informacji.

Indie na są krajem w pełni demokratycznym jak na normy europejskie, chociaż z pewnością na azjatyckie tak! Zaś co do jawności w wydatkowaniu pieniędzy publicznych, to moim zdaniem nawet Europa zostaje w tyle za USA. UE usiłuje to zmieniać, ale efektem jest często wzrost biurokracji.

Rok 2011 zapowiada się dla Indii ciekawie - SRE II i HEX, a do tego kolejne starty rakiet...

No właśnie... Szukałem niedawno usilnie informacji o terminie startu SRE II, i nie znalazłem. Na wszystkich oficjalnych miejscach widnieje data 2010-2011. Tymczasem pierwotnie miał to być rok 2008. Gdzieś tam tylko, nie pamiętam już gdzie, ale nie na stronie ISRO, pojawił się luty 2011. Chyba że źle szukałem, czego nie wykluczam...

Offline Maquis

  • Bóg-Imperator ;)
  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 2107
  • Muhahahahaha
    • Kosmonauta.net
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #13 dnia: Sierpień 23, 2010, 20:31 »
Na stronie ISRO w ogóle ostatnio mało informacji - ostatni press release jest bodaj z lipca...

Offline Matias

  • Moderator Globalny
  • *****
  • Wiadomości: 7955
Odp: Indyjski program kosmiczny
« Odpowiedź #14 dnia: Sierpień 25, 2010, 15:38 »
No właśnie... Szukałem niedawno usilnie informacji o terminie startu SRE II, i nie znalazłem. Na wszystkich oficjalnych miejscach widnieje data 2010-2011. Tymczasem pierwotnie miał to być rok 2008. Gdzieś tam tylko, nie pamiętam już gdzie, ale nie na stronie ISRO, pojawił się luty 2011.

Na NSF piszą, że obecnie SRE II ma lecieć pomiędzy kwietniem 2012, a marcem 2013 ::)