MISJA HTV-1
Misja HTV-1 była pierwszym lotem japońskiego statku transportowego typu HTV, oznaczonego jako HTV 1. Jej celem było dostarczenie zaopatrzenia do wnętrza ISS, dostarczenie wyposażenia dla palety JEM EF, oraz przetestowanie nowego statku transportowego. Do celów inżynieryjnych należało zademonstrowanie operacji podczas cumowania statku typu HTV do ISS; weryfikacja ogólnego bezpieczeństwa i technologii kontroli lotu statku tego typu; demonstracja wiarygodności konstrukcji podczas lotu orbitalnego; weryfikacja działania awioniki i systemu napędowego; oraz demonstracja funkcjonalności ciśnieniowej części statku podczas pracy astronautów.
W sekcji ciśnieniowej statku, czyli ciśnieniowym nosicielu ładunku PLC wyposażenie dla ISS umieszczono w 7 regałach zaopatrzeniowych HRR, oraz w 1 regale zaopatrzeniowym sekcji ciśnieniowej PSRR. Zapasy umieszczone w tych regałach znajdowały się w torbach transferu wyposażenia (Cargo Transfer Bags - CTBs). Ponieważ był to pierwszy lot statku typu HTV masa ładunku była mniejsza niż standardowa ładowność PLC. Wymusiło to dodatkowe paliwo i baterie potrzebne do wykonania serii testów przed cumowaniem do ISS. W PLC umieszczono 3 600 kg zaopatrzenia. Z tego jedzenie stanowiło 1 890 funtów, różnego rodzaju sprzęty - 1 249 funtów, materiały JAXA - 1 149 funtów, rzeczy dla załogi - 384 funtów, a wyparzenie komputerowe - 215 funtów. W skład sprzętu JAXA wchodziło między innymi małe ramię precyzyjne (Small Fine Arm - SFA), czyli mały zdalny manipulator stanowiący zakończenie JEM RMS i przeznaczony do wykonywania precyzyjniejszych prac na palecie JEM EF. Element ten miał długość 1.7 metra. Umożliwiał podnoszenie ładunków o masie do 300 kg.
W nieciśnieniowym nosicielu ładunku ULC umieszczono paletę zewnętrzną EP z dwoma eksperymentami przeznaczonymi do instalacji na platformie JEM EF. Łącznie ładunek miał masę 900 kg. W jego skład wchodził japoński nadprzewodnikowy system sondujący emisję sumilimetrową z krawędzi traczy Ziemi (Superconducting Submillimeter-Wave Limb-Emission Sounder - SMILES) o masie 475 kg i należący do NASA multispektralny system obrazujący brzegowych części oceanów i system do badań atmosfery i jonosfery (Hyperspectral Imager for the Coastal Ocean and Atmospheric and Ionospheric Detection System Experiment Payload - HREP) o masie 381 kg. Były to pierwsze duże instrumenty do badań Ziemi jakie umieszczono na ISS.
Eksperyment SMILES miał na celu zademonstrowanie wrażliwego systemu rejestracji emisji mikrofalowej zdolnego do badań globalnego rozkładu gazów śladowych występujących w stratosferze. Było to pierwsze urządzenie stosowane na orbicie w którym zastosowano niskoszumowy odbiornik nadprzewodnikowy schłodzony do temperatury 4K za pomocą odpowiedniego systemu chłodzącego. Rejestrowane fale sublimiterowe były szczególnie przydatne do badań rozkładu ozonu. Czas pracy tego systemu był gwarantowany na 1 rok, jednakże planowano jego użytkowanie tak długo jak będzie on sprawny.
System HREP składał się z 2 sensorów - multispektralnego systemu obrazującego strefy przybrzeżnej oceanów (Hyperspectral Imager for the Coastal Ocean - HICO) oraz system do badań atmosfery i jonosfery (Atmospheric and Ionospheric Detection System - RAIDS). HICO był demonstracją zastosowania w warunkach lotu kosmicznego systemu obrazującego typu Maritime (Maritime Hyper-Spectral Imagery - MHSI). Pozwalał on na badania stref litoralnych mórz i oceanów. RAIDS był systemem teledetekcyjnym pracującym w zakresie ultrafioletu i światła widzialnego. Pozwalał on na uzyskiwanie profili gęstości elektronów i gazów neutralnych w górnej części atmosfery Ziemi. Dane te pozwalały na poprawienie modeli jonosfery oraz wpływu szczątkowej atmosfery na sztuczne satelity. System ten był zdalnie obsługiwany przez Centrum Integracji Operacji Ładunku Użytecznego (Payload Operations Integration Center - POIC) w Huntsville, w stanie Alabama. Załoga stacji nie brała udziału w jego obsłudze.
Start statku HTV 1 miał miejsce 10 września 2009r o godzinie 17:01:46 UTC za pomocą rakiety H-2B. Było to pierwsze zastosowanie tej wersji rakiety H-2. Użyto konfiguracji 304, z owiewką typu 5S-H. Miejscem startu był kosmodrom Tanegashima Space Center (TNSC), kompleks startowy Yoshinobu (Yoshinobu Launch Complex), platforma startowa 2 (Launch Pad 2 - LP2). Było to pierwsze użycie tego stanowiska startowego. Po starcie od rakiety oddzieliły się 4 silniki pomocnicze na paliwo stałe (Solid Rocket Booster - SRB). Oddzielały się one po 2 w jednym czasie. Miało to miejsce 2 minuty i 4 sekundy oraz 2 minuty i 7 sekund po starcie. Owieska została odrzucona po 3 minuty i 40 sekund po starcie. Stopień 1 oddzielił się 5 minut i 40 sekund po stracie. Następnie działanie silnika stopnia 2, trwające 8 minut i 19 sekund pozwoliło na umieszczenie statku HTV 1 na eliptycznej orbicie. Silnik ten został wyłączony 14 minut i 20 sekund po stracie. Miało to miejsce w czasie gdy statek przelatywał nad oceanem na północny wschód od Nowej Gwinei. Uzyskana orbita charakteryzowała się perygeum na wysokości 199.8 km (planowano 200 +/-10 km) i apogeum na wysokości 299.9 km (plan - 300 +/-2 km). Nachylenie płaszczyzny orbity do równika wynosiło 51.69 stopnia (planowano 51.67 +/- 0.15 stopnia). 15 minut i 11 sekund po starcie, o godzinie 17:17:11 UTC stopień 2 oddzielił się od HTV 1. Następnie nastąpiła aktywacja systemów HTV 1. Po automatycznym sprawdzeniu stanów systemu statku, HTV 1 nawiązał łączność z satelitą TDRS i kontrolą misji HTV (Mission Control Room - MCR) w Tsukuba Space Center (TKSC).
Po starcie statek rozpoczął fazę lotu na ISS. Normalnie dla statków typu HTV fazę tą zaplanowano na 3 dni. W tym wypadku jednak trwała ona 7 dni. Czas ten przeznaczono na wszechstronne przetestowanie systemów statku. W czasie 2 dnia misji, 11 września pojazd kontynuował lot w dużej odległości od ISS. Podczas 3 dnia lotu, 13 września wykonano serię testów w dużej odległości od stacji. Obejmowały one test manewru unikania kolizji (Collision Avoidance Maneuver - CAM). Przeprowadzono też testy kontroli orientacji statku za pomocą jego systemu nawigacyjnego, testy jednostki kontrolnej procedury przerwania cumowania (Abort Control Unit - ACU), testy korekt dużych odchyleń od właściwej orientacji przestrzennej, oraz testy lotu z dezaktywowanymi silnikami. Od 4 do 7 dnia misji statek znajdował się w dużej odległości od stacji. W tym czasie zespół zarządzający ISS analizował dane zebrane podczas testów. 6 dnia misji, 15 września wydano zgodę na zbliżenie statku do stacji i cumowanie.
Statek dotarł w pobliże ISS 8 dnia misji, 17 września 2009r, co rozpoczęło fazę bliskich operacji i cumowania. W tej fazie pojazd najpierw dotarł do strefy komunikacyjnej (Communication Zone), 23 kilometry do ISS. W tej odległości bezpośrednio komunikował się ze stacją. Służył do tego jego system łącznościowy używany w bliskości stacji PROX. Następnie pojazd został skierowany w bezpośrednią bliskość ISS przy zastosowaniu relatywnej nawigacji GPS (Relative GPS Navigation - RGPS). W ten sposób o godzinie 13:59 UTC znalazł się w punkcie inicjacji zbliżenia (Approach Initiation Point - AI), w odległości 5 kilometrów od ISS. Po wydaniu zgody przez zespół zarządzający ISS (ISS Mission Management Team - IMMT) statek rozpoczął przemieszczenie z punktu AI do punktu finalnego zbliżenia (Final Approach Point), w odległości 500 metrów od ISS. Miało to miejsce o godzinie 15:31 UTC. Stosowno wtedy nawigację RGPS. HTV 1 podszedł do ISS od strony nadiru. Wtedy rozpoczęto ostatnią fazę cumowania, polegającą na wychwycie statku za pomocą ramienia CanadArm2. Ta faza misji nosiła nazwę PROX Operations. Z punktu w odległości 500 metrów od stacji statek rozpoczął zbliżanie się do stacji. W tym czasie stosowany był laserowy sensor zbliżenia (Rendezvous Sensor - RVS). Wiązka lasera wysyłana przez urządzenie na statku odbijała się od reflektora ustawionego na ścianie modułu JEM Kibo zwróconej w stronę nadiru. Statek zatrzymał się w odległości 300 metrów od ISS, w punkcie zatrzymania (Hold Point). Następnie zbliżył się na 30 metrów i został zatrzymany w punkcie parkingowym (Parking Point). W tym miejscu statek został obrócony o 180 stopni. Miało to na celu przygotowanie ewentualnego manewru szybkiego oddalenia się od stacji w przypadku nagłych problemów. Następnie HTV 1 zbliżył się na odległość 10 metrów, gdzie został zatrzymany w punkcie przechwytu (Berthing Point). Zbliżanie się następowało z szybkością 1 - 10 metrów na minutę. Ta faza cumowania nosiła nazwę RVS Navigation Phase. Załoga ISS wysyłała do statku komendy za pośrednictwem panelu sterowania sprzętem HCP. W przypadku nagłej, nieprzewidzianej sytuacji załoga stacji mogła wydać polecenie oddalenia się od ISS. Po dotarciu do punktu przechwytu załoga wyłączyła silniki HTV 1. Statek został następnie pochwycony przez ramię CanadArm2. Miało to miejsce o godzinie 19:47 UTC, a przechwyt został zakończony o 19:51 UTC. Nastąpiło gdy oba statki przelatywały na wysokości 225 mil ponad wschodnią Rumunią. Ramieniem CanadArm2 sterowała wtedy Nicole Stott (Ekspedycja 20). W procedurze uczestniczyli też Frank De Winne i Bob Thirsk. Po przechwyceniu pojazd został powoli przysunięty do miejsca cumowania, przy skierowanym w stronę nadiru mechanizmie cumowniczym (Common Berthing Mechanism - CBM) modułu Harmony. Cała operacja trwała ponad 2 godziny. Ramieniem sterował w tym czasie Robert Thirsk. Statek został ustawiony w pozycji cumowania o godzinie 22:08 UTC. Po zetknięciu CMB HTV 1 i Harmony zadziałało 16 automatycznych rygli i 4 zatrzaski, które połączyły statek z ISS. Cumowanie zostało odnotowane o godzinie 22:12 UTC. W czasie nocy inżynierowie zdalnie konfigurowali systemy statku transportowego.
Następnego dnia, 18 września, już po odpowiednim skonfigurowaniu systemów statku załoga rozpoczęła przygotowania do wejścia na jego pokład. Astronauci wykonali testy szczelności połączenia i podłączyli odpowiednie kable. Pozwoliło to na ustabilizowanie ciśnienia i aktywację oświetlenia w ciśnieniowym nosicielu ładunku. Czynności te zostały wykonane zdalnie przez kontrolę misji HTV. Następnie około godziny 18:20 UTC astronauci otworzyli włazy prowadzące do PLC. Po otwarciu włazów uruchomiony został system wentylacji wewnętrznej IMV, pozwalający na przepływ powierza między PLC a Harmony. Po wejściu do PLC astronauci najpierw umieścili w nim takie narzędzia jak przenośny aparat tlenowy (Portable Breathing Apparatus - PBA) i przenośną gaśnicę (Portable Fire Extinguisher - PFE). Następnie załoga rozpoczęła rozładunek materiałów zgromadzonych w PLC. Od 10 do 13 dnia misji załoga prowadziła transfery zaopatrzenia.
Gdy statek był zacumowany do stacji, 23 września przeniesiono też jego paletę zewnętrzną EP. Posłużyło do tego ramię CanadArm2. Sterowała nim Nicole Stott. W celu przeniesienia palety CanadArm2 pochwycił ją i powoli wyciągnął z wnętrza nieciśnieionwego nosiciela ładunku ULC. Miało to miejsce o godzinie 09:00 UTC. CanadArm2 przeniósł ją następnie do punktu, w którym została pochwycona za pomocą ramienia JEM RMS w japońskiej części stacji. Przekazanie palety ramieniu JEM RMS nastąpiło o godzinie 10:30 UTC. Ramieniem tym sterował Frank De Winne za pomocą stacji sterowniczej w module JEM Kibo. Ramię JEM RMS przeniosło EP w pobliże palety JEM EF. EP został przyłączy do niej za pośrednictwem interfejsu nazywanego jednostką wymiany wyposażenia (Equipment Exchange Unit - EEU). Część mechanizmu na JEM EF była nazywana jednostką platformy zewnętrznej (Exposed Facility Unit - EFU). Paleta została przyłączona do EFU-10. Nastąpiło to o godzinie 13:32 UTC.
24 września elementy zgromadzone na palecie EP były przenoszone za pośrednictwem JEM RMS i przyłączane do odpowiednich mechanizmów EFU platformy JEM EF. Ramieniem sterował Frank De Winne. Najpierw ramię JEM RMS pochwyciło system HREP. Został on zdalnie odłączony od palety i przeniesiony w pobliże miejsca instalacji na JEM EF. Następnie został przyłączy do EFU-6. Kilka godzin później rozpoczęło się przenoszenie systemu SMILES. Po odłączeniu końcówki ramienia od HREP manipulator pochwycił eksperyment SMILES. Po odłączeniu od EP został on podłączony do JEM EF poprzez EFU-3.
Po zakończeniu przenoszenia materiałów z EP, 15 września element ten został ponownie umieszczony w ULC. W tym celu paleta EP została pochwycona przez JEM RMS i odłączona od JEM EF około godziny 09:00 UTC. Potem paleta została przekazana ramieniu CanadArm2. Nastąpiło to o 13:20 UTC. Manipulator ten przemieścił EP w pobliże HTV 1 i wsunął do ULC. Tam paleta EP została automatycznie zamocowana, a końcówka CanadArm2 odłączona. W następnych dniach załoga zajmowała się kończeniem rozładowywania zapasów umieszczonych w PLC. Prowadzony był też załadunek śmieci i zbędnego wyposażenia. Łącznie na HTV-1 umieszczono 1 600 funtów niepotrzebnych rzeczy.
Po zakończeniu rozładunku wyposażenia i pakowania śmieci HTV 1 został odłączony od stacji. Przygotowania do odłączenia rozpoczęły się na dzień przed odcumowaniem. W ich ramach dezaktywowany został system IMV, zdemontowane reflektory, detektory dymu, gaśnice i przenośny aparat tlenowy. Załoga odłączyła kable, zamknęła włazy i wykonała testy szczelności. Odłączenie nastąpiło 30 października. HTV 1 został pochwycony za pomocą CanadArm2 i odłączony od CMB Harmony o godzinie 15:02 UTC. Ramieniem sterował Bob Thirk. Dezaktywowano następnie część systemów statku. Następnie ramię CanadArm2 przeniosło statek w punkt uwolnienia (Release Point). W nim końcówka CanadArm2 została odłączona od statku. Ramieniem sterowała wtedy Nicole Stott. Odłączenie nastąpiło o godzinie 17:32 UTC. W tym czasie oba statki przelatywały na wysokości 214 mil ponad Oceanem Spokojnym. Statek był połączony z ISS przez 43 dni. Po uwolnieniu statku aktywowane zostały jego silniki. Dzięki nim pojazd został oddalony od stacji. W tym celu wykonano 2 małe manewry, 5 minut i 10 minut po odłączeniu. W kolejnych godzinach wykonane zostały też 2 większe manewry.
Statek znajdował się na obrocie jeszcze 2 dni. Finalnie HTV 1 został zdeorbitowany 1 listopada. Tego dnia wykonane zostały 3 manewry silnikowe. Pierwsze odpalenie silników miało miejsce o godzinie 14:55 UTC, a drugie jedną orbitę później, o godzinie 16:25 UTC. Ostatni manewr powodujący deorbitację został wykonany o godzinie 21:01 UTC, w czasie gdy statek przelatywał nad południową częścią Japonii. Statek wszedł w atmosferę o godzinie 21:26 UTC. Większość jego elementów spłonęła w atmosferze. Fragmenty które przetrwały (głównie elementy zbiorników paliwa) spadły do południowego Oceanu Spokojnego, w połowie drogi między Nową Zelandią a Ameryką Południową.
Misja HTV-1 trwała 52 dni. Zakończyła się pełnym sukcesem. W jej ramach wszechstronnie przetestowano statek typu HTV i rakietę H-2B. Bez większych problemów dostarczono zaopatrzenie dla ISS. Obecnie planowanych jest jeszcze 5 misji statków tego typu do roku 2016. Statki HTV będą odgrywały bardzo istotna rolę w nadchodzących latach. Po wycofaniu wahadłowców będą jedynym sposobem dostarczania na stację dużych ładunków zewnętrznych.