Spitzer Infrared Telescope

[Scorus]

Spitzer wykonał obserwacje brązowego karła 2MASS J09393548-2448279. Odległość do tego obiektu (17 lat świetlnych) była znana na podstawie 3-letnich obserwacji wykonanych w Anglo-Australian Observatory. Pomiary jasności wykonane za pomocą Spiztera wykazały, że jego jasność jest 2-krotnie wyższa niż wynikałoby to z jego temperatury i odległości. Jest to więc najprawdopodobniej układ 2 brązowych karłów. Oba są najsłabszymi jeśli chodzi o emisję światła obiektami gwiazdowymi jakie udało się do tej pory zaobserwować bezpośrednio.


http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2008-22/release.shtml

[Scorus]

Obserwacje obszaru gwiazdotwórczego W5 w Kassiopei pozwoliły na znalezienie przykładu usuwania pyłu z okolic młodych gwiazd podobnych do Słońca. Promieniowanie i wiatry gwiazdowe pochodzące z 4 gwiazd o masach około 20 mas Słońca powodują wywiewanie materii z okolic mniejszych gwiazd oddalonych nich o około rok świetlny. Wokół takich gwiazd nadal mają szanse uformować się planety typu ziemskiego, ale planety zewnętrzne typu Urana i Neptuna raczej nigdy nie powstaną.

http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-017

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20081216/

[Scorus]

Obraz obszaru gwiazdotwórczego RCW 49 opracowany ze zdjęć z 2 kanałów fal krótkich IRAC (3.6 mikrona oraz 4.5 mikrona). Wcześniej wydano obraz opracowany za pomocą 4 kanałów (http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=ssc2004-08a). Pasmo 3.6 mikrona jest naznaczone na niebiesko, a 4.5 mikrona na czerwono. Kolor czerwony prezentuje to gorący wodór, a niebieski – gwiazdy i pył. Obserwacje takie pozwalają na scharakteryzowanie działania Spiztera po utraceniu ciekłego helu używanego do chłodzenia detektorów, co nastąpi już w tym roku. Po wyparowaniu helu teleskop będzie za ciepły do prowadzenia obserwacji na falach długich, ale nadal będą możliwe obserwacje na falach krótszych.


http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig08-018

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20081224/

[Scorus]

Spektrometr IRS na Spiterze pozwolił na zaobserwowanie krzemianów typu oliwinu wokół 6 białych karłów. Pył ten powstał prawdopodobnie na skutek rozpadu planetoidy , która zbytnio zbliżyła się do białego karła i została rozerwana siłami pływowymi. Wcześniej był znany tylko jeden tego typu zanieczyszczony biały karzeł. Teraz większa próbka wskazuje, że takie zjawiska nie są bardzo rzadkie. W pyle nie wykryto też węgla, dzięki czemu jest on podobny składem do planet skalistych. Przyszłe obserwacje pozwolą na lepsze określenie składu chemicznego pyłu.


http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-01/release.shtml

[Scorus]

Obserwacje gromady gwiazd NGC 2362 wskazują, że proces formowania się planet wokół gwiazd musi przebiegać bardzo szybko. Wiek tej gromady jest szacowany na jedynie 5 milionów lat. Obserwacje za pomocą Spiztera pozwoliły na stwierdzenie, że wszystkie gwiazdy o masie Słońca albo większej utraciły już dyski protoplanetarne. Tylko kilka gwiazd o masach mniejszych od Słońca jeszcze je posiada. Z tego powodu procesy prowadzące do formowania się planet gazowych muszą być bardzo szybkie i wydajne. Poprzednie badania wskazywały, że dyski znikają w czasie około 10 milionów lat. Nowe dane wskazują, że dzieje się to w zakresie zaledwie kilku milionów lat.

http://www.cfa.harvard.edu/press/2009/pr200902.html

[Scorus]

Obserwacje cefeid za pomocą IRAC po wyczerpaniu się zapasów helu używanego do chłodzenia pozwolą na lepsze ustalenie wartości stałej Hubblea. Dotychczasowe ustalenia wartości stałej Hubblea dokonane za pomocą Teleskopu Hubblea wskakują na wartość 72 km/s na megaparsek z niepewnością 10%. W ramach projektu Carnegie Hubble Program (CHP) stała ta zostanie oszacowana z dokładnością 3%. Za pomocą Spiztera oszacowane zostaną precyzyjnie odległości do wielu galaktyk. Obserwowane będą cefeidy. Obserwacje w podczerwieni cefeid w Drodze Mlecznej pozwolą na dokładniejsze skalibrowanie obserwacji tych gwiazd w galaktykach odległych. Ponadto uwzględnione zostaną różnice w składzie chemicznym cefeid. Projekt rozpocznie się w czerwcu 2009r i potrwa 2 lata.

http://www.ciw.edu/news/zeroing_hubble_s_constant

[Scorus]

Za pomocą spektrometru IRS wykryto pył wokół gwiazdy węglowej MAG 29 w galaktyce karłowatej w Rzeźbiarzu. Gwiazdy takie to jeden z końcowych etapów ewolucji gwiazd masywniejszych od Słońca. Są one bogatym źródłem pyłu. Badana galaktyka karłowata posiada bardzo mały procentowy udział pierwiastków cięższych od wodoru, więc może być modelem galaktyk w bardzo młodym Wszechświecie. Do tej pory nie wiadome jest, jak pył powstawał w bardzo młodych galaktykach i jakiego był rodzaju, a gra on istotną rolę w ewolucji galaktyk. Do tej pory większość uwali poświęcana była supernowym jako źródłom pyłu.  Nowe odkrycie pokazuje jednak, że znacznym źródłem pyłu w młodych galaktykach mogą być gwiazdy bogate w węgiel.

http://www.news.cornell.edu/stories/Jan09/CarbonStar.html

[Scorus]

Za pomocą instrumentu IRAC udało się wykonać obserwacje zmian temperatur na egzoplanecie HD 80606b. Jej gwiazda macierzysta znajduje się w odległości 190 lat świetlnych.

Orbita planety jest silnie eliptyczna, jej największa odległość od gwiazdy wynosi 0.85 AU, a najmniejsza - 0.03 AU. Okres obiegu wynosi około 111 dni. Planeta przechodzi przez obszar orbity najbliższy gwiazdy w okresie około 1 dnia.

W listopadzie 2007r wykonano serię obserwacji w przed po i w trakcie największego zbliżenia planety do gwiazdy.  W okresie 6 godzin temperatura atmosfery wzrosła z 800 do 1500 K. Wskazuje to, że atmosfera musi bardzo szybko nagrzewać się i szybko tracić ciepło. Po raz pierwszy zaobserwowano w ten sposób zmiany atmosferyczne na egzoplanecie w czasie rzeczywistym. Obserwacje umożliwiła ekscentryczna orbita planety, dzięki której okres rotacji planety nie jest zsynchronizowany z okresem orbitalnym.

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-02/release.shtml

[Scorus]

27 lutego Spitzer wszedł w safe mode. 2 marca statek został przywrócony do normalnego trybu i wygląda na to, że nie ma znaczniejszych problemów.
http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-05/release.shtml

Misja kriogeniczna zbliża się do końca. Zgłaszane są od pewnego czasu propozycje obserwacji w trakcie Warm Mission. Ponadto rozpoczęło się zbieranie propzycji na badania z zastosowaniem danych archiwalnych z fazy kriogenicznej.
http://ssc.spitzer.caltech.edu/funding/ar.html

[Scorus]

Dane ze Spiztera pozwoliły na stwierdzenie, że gwiazdy występujące w centralnym regionie Drogi Mlecznej mogą być bogate w węgiel. Do tej pory gwiazd zawierających ten pierwiastek nie udawało się wykryć w centrum Galaktyki, występują one jednak w jej bardziej zewnętrznych obszarach. Badano spektrometrycznie promieniowanie podczerwone z 40 mgławic planetarnych. 26 z nich znajdowało się w rejonie centralnym Galaktyki, a 14 w zewnętrznej części Drogi Mlecznej. W mgławicach tych znaleziono sporo krystalicznych krzemianów i wielopierściownych węglowodorów aromatycznych. W ten sposób znalezione zostały spore ilości węgla i tlenu.

Taka kombinacja pyłu złożonego ze związków tlenu i węgla jest rzadko spotykana, głownie w podwójnych układach gwiazd. Sugeruje się, że taki wynik jest skutkiem zmiany składu chemicznego zewnętrznych części gwiazdy pod koniec jej życia.

Gwiazdy w centrum Galaktyki zawierają więcej pierwiastków cięższych od wodoru niż gwiazdy w rejonach zewnętrznych. Z tego powodu modele wskazują, że węgiel powinien być transportowany do powierzchni dopiero w ostatnim etapie ich życia. Dzięki temu jest wykrywalny dopiero w mgławicy planetarnej. W gwiazdach mniej ‘metalicznych’ węgiel jest transportowany do warstw zewnętrznych wcześniej. Po raz pierwszy ta hipoteza została podparta obserwacjami.

Jedną z obserwowanych mgławic była mgławica NGC 6543 (Kocie Oko). Na obrazie z kamery IRAC widoczny jest centralny jasny obszar, oraz część zewnętrza, uformowana z gazu wyrzuconego z gwiazdy przed utworzeniem właściwej mgławicy. Kolor niebieski oznacza emisję w zakresie 3.6 mikrona, kolor zielony - 5.8 mikrona, a kolor czerwony – 8 mikronów. Jasność centralnej mgławicy została zmniejszona, obszaru zewnętrznego – powiększona.

http://gallery.spitzer.caltech.edu/Imagegallery/image.php?image_name=sig09-001

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090312/

[Scorus]

Opublikowany został obraz galaktyki NGC 6240 połozonej w gwiazdozbiorze Wężownika, w odległości 400 milionów lat świetlnych. Galaktyka ta jest produktem zderzenia dwóch samodzielnych kiedyś galaktyk. W tej chwili posiada 2 jądra, które z czasem połączą się ze sobą. Do zderzenia jąder dojdzie w czasie kilku milionów lat. Jest to krótki i rzadko obserwowany epizod w ewolucji galaktyk, w których jedna galaktyka nadal posiada dwa jądra. Obecnie galaktyka jest bardzo jasna w zakresie podczerwoni, należy do grupy galaktyk intensywnie promenujących w podczerwieni (Ultraluminous Infrared Galaxy). Promieniowanie to pochodzi z gwiazd, które gwałtownie uformowały się po zderzeniu galaktyk. Nietypowy kształt galaktyki również jest produktem zderzenia. Widać kilka ogonów pływowych, uformowanych z gwiazd i pyłu wyrzuconych podczas zderzenia przez siły grawitacyjne. Po zderzeniu jąder jasność galaktyki w podczerwieni jeszcze wzrośnie, będzie tysiące razy jaśniejsza w tym zakresie od Drogi Mlecznej.

Obraz jest złożenie obrazów z kamery IRAC w zakresie 3.6 i 8.8 mikrona (zimny gaz i promieniowanie z gwiazd), oraz obrazu z HST (kamera ACS) pokazującego gorący gaz i gwiazdy.

(http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-06/ssc2009-06a.shtml)

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-06/release.shtml

[Scorus]

Opublikowany został obraz galaktyki M33, czyli Galaktyki w Trójkącie. Jest ona położona w odległości 2.9 miliona lat świetlnych. Gwiazdy są zaznaczone kolorem niebieskim (emisja 3.6 i 4.5 mikrona, kamera IRAC). Widać kilka gwiazd należących do Drogi Mlecznej. Pył bogaty w związki organiczne jest zaznaczony na zielono (emisja 8 mikronów, IRAC). Obszary czerwonawe (emisja przy 24 mikronach, polarymetr MIPS) to mgławice gwiazdotwórcze. Czerwone plamki poza dyskiem M33 to odległe galaktyki. Obszar pokazuje też zimny gaz wyrzucany z galaktyki, przez co wydaje się ona większa niż w zakresie widzialnym. Proces wyrzucania gazu nie jest dobrze poznany. Mogą go powodować wiatry z bardzo masywnych gwiazd lub wybuchy supernowych.


http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-08/ssc2009-08a.shtml

[Scorus]

Obserwacje dysków protoplanetarnych wykonane za pomocą spektrometru IRS wykazały, że okolice gwiazd o różnych typach różnią się zawartością związków prebiotycznych.

Badania objęły 44 gwiazdy podobne do Słońca oraz 17 gwiazd chłodniejszych. Ich wiek wynosił 1 – 3 milionów lat. W okresie tym następuje formowanie się planet. Na podstawie danych spektrometrycznych określany był stosunek cyjanowodoru do acetylenu. Cyjanowodór został znaleziony w dyskach wokół gwiazd podobnych do Słońca. Nie odnaleziono go jednak wokół czerwonych karłów typu M, oraz wokół brązowych karłów. Wszystkie chłodniejsze gwiazdy nie wykazywały obecności cyjanowodoru.

Znaleziono go natomiast wokół 30% gwiazd podobnych do Słońca. Prawdopodobnie silniejsze promieniowanie ultrafioletowe tych gwiazd powoduje intensywniejszą produkcję cyjanowodoru. Wokół chłodnych gwiazd został wykryty acetylen, co pokazuje, że metoda jest skuteczna. Jest to ponadto pierwsza identyfikacja związku chemicznego w dysku wokół chłodnej gwiazdy.

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/releases/ssc2009-09/release.shtml

[Scorus]

Obserwacje białych karłów za pomocą spektrometru IRS pozwoliły na zebranie informacji na temat możliwości występowania planet wokół tego typu obiektów.

Obserwacje próby białych karłów wykazały, że 1 – 3 % tych gwiazd posiada w swoim otoczeniu dyski pyłu i prawdopodobnie odłamków skalnych. Wcześniej wykryto 8 białych karłów posiadających ciężkie pierwiastki, co wskazywało na istnienie pyłu w ich otoczeniu. Dalsze badania pozwoliły na odnalezienie 14 takich obiektów. Analiza statystyczna pozwoliła wykazać, że pył może posiadać do 3% białych karłów.

Pył prawdopodobnie powstawał na skutek rozrywania planetoid przez siły pływowe białego karła. Mogło to następować po zaburzeniu ich orbity przez występujące wokół gwiazdy planety typu skalistego, albo bardziej efektywnie przez planety gazowe. Białe karły nie zawierają dużych ilości ciężkich pierwiastków, a więc znalezienie ich sygnatur spektralnych wskazuje, że pochodzą one z otoczenia.

http://www.spitzer.caltech.edu/Media/happenings/20090420/

[Scorus]

Dane ze Spitera zostały wykorzystane podczas badań interesującego, bardzo odległego obiektu należącego do klasy tzw. Extended Lyman-Alpha Blobs – chmur gazu mogącymi być przodkami galaktyk. Omawiany obiekt został nazwany Himico, od legendarnej japońskiej królowej, ponieważ został znaleziony w przeglądzie japońskiego teleskopu Subaru.

Obiekt ten jest położony w odległości odpowiadającej epoce w której wszechświat miał jedynie 800 milionów lat. Ma szerokość 55 000 lat świetlnych, co odpowiada wielkości Drogi Mlecznej. Natura tego obiektu nie jest dobrze poznana, mimo danych z większości najlepszych teleskopów. Może to być chmura gazu jonizowana przez supermaszyną czarną dziurę, młoda galaktyka w której następuje intensywna akrecja gazu, zderzenie 2 galaktyk, albo jednak duża galaktyka o masie około 40 miliardów mas Słońca.

Obiekt ten sprawia problem, ponieważ jest bardzo duży, a modele formowania się galaktyk wskazują, że we wczesnym wszechświecie powinny występować małe obiekty które następnie zlewały się. Jest to ponadto pierwszy tak odległy obiekt tego typu. Istniał w okresie rejonizacji (200 milionów do miliarda lat po Wielkim Wybuchu). W okresie tym rozpoczęło się formowanie wczesnych galaktyk z chmur neutralnego wodoru. Badania tego okresu są możliwe poprzez rejestrowanie charakterystycznego rozproszenia fotonów w chmurach zjonizowanego wodoru.

Himiko został zidentyfikowany podczas badań 207 kandydatów na odległe galaktyki za pomocą teleskopu Subaru w polu Subaru/XMM-Newton Deep Survey Field. Obserwacje spektrometryczne zostały następnie wykonane za pomocą instrumentów Keck/DEIMOS i Magellan/IMACS. Był to największy kandydat na modą galakatykę. Dane ze Spitzera obok obserwacji United Kingdom Infrared Telescope, VLA i XMM-Newton pozwoliły na okresie tempa aktywności gwiazdotwórczej  jego obrębie, oszacowanie masy, oraz na poszukiwania czarnej dziury.

http://www.ciw.edu/news/mysterious_space_blob_discovered_cosmic_dawn