SONDA bezpośrednio wywodzi się z programu Eureka, nadawanego w TP w latach 1957–1978, którego głównymi autorami byli Jerzy Wenderlich i Andrzej Mosz, ale także znani nam z SONDY Andrzej Kurek i Marek Siudym.
O tym programie w sumie niewiele wiemy, najlepiej chyba, jak oddam głos Tomaszowi Pyciowi:

Eureka to jeden z najstarszych telewizyjnych programów edukacyjnych - pierwsza emisja programu w dniu 4 września 1957 r.
Historycy, opisujący TVP, zauważyli, że było to w roku, gdy wystrzelono pierwszego radzieckiego sputnika.
To był magazyn popularnonaukowy, o charakterze naukowo-technicznym, który został założony i był realizowany w Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych Telewizji Polskiej. Magazynową formułę programu "na żywo" wymyślili Maria Korotyńska i Ignacy Waniewicz. Maria Korotyńska była pierwszą kierowniczką redakcji. Niebawem długoletnim kierownikiem redakcji został Jerzy Wunderlich.
Pierwszy program prowadził Czesław Nowicki - "Wicherek", najpopularniejszy telewizyjny prezenter pogody.

Program tworzyli: Andrzej Mosz, Rafał Skibiński, Zbigniew Zdanowicz, Teodor Zubowicz. Do zespołu dołączył też Andrzej Kurek, a w ostatnim okresie Marek Siudym.
Zadaniem każdego z dziennikarzy było opracowanie 1-2 tematów i przedstawienie w studiu. Prezentację przygotowanych materiałów wspierali aktorzy ucharakteryzowani na historyczne postacie.Do studia zapraszano gości, wybitnych badaczy polskich, twórców patentów czy ludzi techniki, związanych z prezentowanym tematem.
W studiu gościli m. inn profesorowie: Janusz Groszkowski - radioelektryk; Leopold Infeld - fizyk, współpracownik Alberta Eisteina; Tadeusz Kotarbiński - filozof, prakseolog; Bogdan Pniewski - architekt; Hugo Steinhaus - matematyk; i inni.Dużym powodzeniem cieszyły się cykle tematyczne, jak "Pokaż co wymyśliłeś", "Eureka z wizytą w...", "Mistrzowie techniki", Zabytki polskiej kultury technicznej", "Muzeum techniki", "Podróże w przyszłość," "Jutro, najpóźniej pojutrze...", "Jak patrzeć na dzieło sztuki",itp. Częste były monotematyczne wydania specjalne programu.
Obowiązkowo na jesieni prezentowano sylwetki laureatów nagrody w dziedzinach chemii, fizyki, medycyny.
Eureka była retransmitowana w sieci "Interwizji", np. w dniu 14.09.1964 r., 1.02.1965 r. czy 22.01.1968 r. Wydawane były też specjalne odcinki dla zagranicy, jak "Eureka dla CSRS" (Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej). Każdy temat był ilustrowany odpowiednio filmem, planszami, zdjęciami, eksponatami czy wykresami. Do studia sprowadzano też całe urządzenia techniczne. W dniu 22.03.1965 r. cały program był odtwarzany z pierwszego polskiego wideomagnetofonu (tak zapisano w materiałach redakcyjnych) czyli magnetowidu. Często ekipa programu przenosiła się do terenowych ośrodków telewizyjnych Gdańska, Katowic, Krakowa, Szczecina, Wrocławia i realizowała tematy związane z tamtejszymi instytucjami badawczymi i technicznymi. Ostatnie programy emitowane były prawdopodobnie w kwietniu 1978 roku? Z Eureki wywodziły się inne programy popularnonaukowe, jak: "Człowiek, Ziemia, Kosmos" - Teodora Zubowicza, "Przyjemne z pożytecznym" - Andrzeja Mosza, czy wreszcie słynna "Sonda".

Przykładowa zawartość audycji, emitowanej w dniu 10.09.1962 r.
W programie umieszczono chyba tylko 4 tematy:
Instytut Informacji Naukowej, gość dyr. Piróg, autor Jerzy Wunderlich;
- Mariner II, plansze i film, autor Rafał Skibiński;
- Wenus, plansze, fotosy, autor Andrzej Mosz;
- Satelici-szpiedzy, autorzy mgr inż.Teodor Zubowicz, Andrzej Mosz;
(tak zapisano w zeszycie programu).

Ciekawy jestem, czy gdzieś zachował się choćby jeden odcinek Eureki. Czy jest szansa na znalezienie programu w archiwum TVP? A może jest gdzieś dostępny w Internecie? Ja się nie spotkałem, a z chęcią zobaczyłbym choć jeden odcinek protoplasty SONDY.

Jak już kiedyś pisałem, Wojciech Mann i Grzegorz Wasowski zaprezentowali swego czasu w programie "Archiwizja" zachowany fragment "Eureki". Było tego może z 2 minuty. Zapowiadali Andrzej Kurek i jakaś kobieta. Materiał był chyba czarno-biały. Niestety nie nagrałem tego urywka i nie pamiętam czy miałem możliwości techniczne żeby nagrać.

Można zadzwonić do archiwum TVP i telefonicznie dowiedzieć się o istnienie jakiegoś materiału. Takie informacje są za darmo, w przeciwieństwie do wydruku z bazy, który liczy się od pozycji programowej.

Ja się dziwię, że wciąż nie zorganizowana tutaj wśród fanów Sony jakaś zbiórka pieniędzy na cenne materiały tylko dla naszego grona. Proponuję dowiedzieć się ile kosztuje jakiś zagubiony odcinek, materiał (niekoniecznie Sonda, ale np. Kwant, Telekomputer, albo ta Eureka i inna) i można go wspólnymi siłami i wysiłkiem zakupić i udostępnić dla naszego grona na chomiku do obejrzenia.

Kupienie materiału w celu udostępnienia go w internecie jest chyba droższe niż kupienie materiału przez prywatną osobę. Z kolei kupno do prywatnego użytku wiąże się z tym że materiału niestety nie można rozprowadzać, kopiować, publicznie odtwarzać, etc...

Zamiast marudzić to proponuję, zorganizujmy taką zbiórkę...
Największy fanie Sondy - Radek68, czy podoba ci się taki pomysł?

(11.08.15, 23:22)Radek68 napisał(a): Ciekawy jestem, czy gdzieś zachował się choćby jeden odcinek Eureki.

Dobre wiadomości na dziś: zachował się

Szczegóły... poprosimy o szczegóły

Sprawdzamy, sprawdzamy W przeciwieństwie do "Sondy" przetrwała część felietonów filmowych, ale bardzo mało rejestracji całych programów i fragmentów studyjnych.