Ary Sternfeld – urodzony w Sieradzu, rzucony przez życie do Łodzi, z wyboru zamieszkał w Moskwie. Od najmłodszych lat fascynował się mechaniką i już w gimnazjum przeprowadził część obliczeń, uwzględniających wpływ grawitacji Księżyca i planet na ruchy ciał w Układzie Słonecznym. Prowadził wykłady i odczyty, w których udowadniał, że człowiek może polecieć w kosmos – przekonywał do swoich racji swoimi prostymi obliczeniami.
Jednak mimo, że jego teorie trafiały do uszu słuchaczy z Warszawy czy Paryża, to Moskwa okazała się być najbardziej podatnym gruntem dla jego marzeń o lotach w Kosmos.
Pierwszy sztuczny satelita Ziemi – Sputnik 1 – został wystrzelony na orbitę wyliczoną właśnie przez Sternfelda. Stało się to w 20 lat po publikacji książki napisanej przez niego w języku francuskim noszącej tytuł: "Wstęp do kosmonautyki", w której zawarte były potrzebne do wykonania tego lotu obliczenia.
Sama książka powstała w półtora roku, co jest swoistym rekordem, gdyż zawarty w niej typ obliczeń innym naukowcom zajmował nawet po kilka lat. Wyniki Sternfeld zawarł w 40 przejrzystych tabelach, przedstawił 66 różnych orbit transferowych, wykonał ponad 1000 graficznych wykresów uzupełniających i zapisał ponad 360 formuł matematycznych - w tym wzory opisujące pracę rakiety na poszczególnych etapach lotu.
Oprócz aparatu matematycznego zawarł także opisy potencjalnych zjawisk fizjologicznych i psychologicznych mogących zajść w trakcie lotu kosmicznego - w tym możliwość wyjścia astronauty na zewnątrz statku i potrzebę użycia skafandrów. Rozpatrywał także korzyści wynikające z wysyłania rakiet i sond badawczych w górne warstwy atmosfery i poza nią. Przedstawił również konstrukcję robotów wykonujących trudne dla człowieka misje oraz skonstruowania zwierciadeł orbitalnych mogących posłużyć do budowy elektrowni słonecznych.
Zawarł również opis konstrukcji elementów rakiety i ich ewentualnego montażu na orbicie, a także zasady budowy i funkcjonowania rakiet wielostopniowych wraz z optymalizacją ich potencjalnych trajektorii lotów międzyplanetarnych ze względu na ilość wymaganego paliwa, siłę ciągu silnika, nośność i inne parametry. Głównym tematem książki była jednak jego śmiała wizja podróży w kosmos i udowodnienie takiej możliwości.
Zgodność orbit przewidywanych i wyliczanych przez Arego Sternfelda z faktycznymi orbitami sond i satelitów wysłanych kilkadziesiąt lat później (takich jak Łunnik 1, Pionier 4 i 5, Wenera 1 i inne) jest ogromna – różnica nie przekracza 1%. Do roku 1966 ponad 150 obiektów weszło na orbity zaproponowane uprzednio przez Sternfelda.
W swoich wielu publikacjach Ary Sternfed nawiązywał do prac teoretycznych Ciołkowskiego, Ensault-Pelterie, Obertha i Hofmanna. Szeroko jednak wykorzystywali jego prace w praktyce inni naukowcy, np. Michaił Tichonrawow - radziecki konstruktor jednej z pierwszych rakiet na paliwo ciekłe, który napisał, że obliczenia Sternfelda są o wiele dokładniejsze niż prace jego poprzedników i przewidują istnienie bardziej korzystnych trajektorii transferowych.
Innymi powołującymi się na jego prace byli również Siergiej Korolow - ojciec radzieckiego programu kosmicznego, ale także polski pisarz Stanisław Lem, który często podkreślał, jak wiele zawdzięcza publikacjom Sternfelda i którego nazwisko również widnieje na liście kandydatów na nazwę satelity BRITE.
Także obecnie trwają misje kosmiczne, które wykorzystują jeden z wielu mechanizmów odkrytych przez Sternfelda - lot kosmiczny trwający dłużej może w pewnych warunkach oznaczać oszczędność w ilości wymaganego materiału pędnego. Innymi słowy istnieją dłuższe trajektorie, które jednak są bardziej wydajne energetycznie - właśnie z takiej korzysta europejska sonda Rosetta, która w 2012 roku ma dolecieć do komety 46P/Wirtanen i następnie osadzić na jej powierzchni lądownik Philae, wyposażony w polski instrument badawczy - próbnik MUPUS.
Całe życie naukowca z Sieradza wypełniało prowadzenie obliczeń, mogących znaleźć zastosowanie w lotach kosmicznych - w moskiewskim mieszkaniu Sternfelda znajdował się regał z tysiącem (sic!) półek, na których znajdowały się notatki naukowca.
Ary Sternfeld i jego teoria lotów kosmicznych zyskała uznanie we Francji i Związku Radzieckim, czego dowodem są liczne nagrody (także międzynarodowe) oraz doktoraty honoris causa na francuskich i rosyjskich uczelniach. W dowód uznania jego wkładu w rozwój kosmonautyki jeden z kraterów na Księżycu został nazwany jego imieniem. Sternfeld wygłosił także pierwszy w dziejach Akademii Nauk odczyt o kosmonautyce i pierwszy publiczny wykład o kosmonautyce na Sorbonie – Audytorium Kartezjusza pękało w szwach, a na sali była duża grupa Polaków, w tym Maria Skłodowska-Curie. Sternfeld jest także autorem pojęć takich jak: kosmonautyka, prędkość kosmiczna, kosmodrom.
Mimo wieloletniej emigracji w jego domu mówiono po polsku oraz przechowywano wiele pamiątek z kraju, Sternfeld powtarzał, że ma dwa rodzinne miasta: Sieradz i Łódź. Zmarł w czasie przygotowań do kolejnych odwiedzin w ojczyźnie. Spoczywa na moskiewskim cmentarzu, a na jego nagrobku widnieje sentencja łacińska „per aspera ad astra”, która bardzo dosłownie i zwięźle przedstawia jego życie.
Artykuł autorstwa p. Elżbiety Bednarek, umieszczony
na portalu kosmonauta.net i przedstawiający tę sylwetkę w kontekście poszukiwań nazwy dla jednego ze satelitów BRITE-PL. Mnie przede wszystkim zainteresowała sama postać, dlatego umieściłem tutaj tylko takie informacje.
Załącznik: Ary Sternfeld (foto: M. Z. Wojalski, 1976)
Wątek: Ary Sternfeld (1905-1980) (Przeczytany 4585 razy)