Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (artykuły)

[Scorus]

W listopadzie 2007 roku pojawiły się zmiany w rosyjskiej części ISS. Prace nad modułem laboratoryjnym RM nigdy nie zostały rozpoczęte i został on usunięty z planów ISS. Do kompleksu rosyjskiego wprowadzono moduł Rassvet opracowany na bazie modelu inżynieryjnego ciśnieniowego rdzenia SPP. Miejscem jego instalacji stał się dolny węzeł modułu Zvezda. Do projektu powrócił również projekt modułu Poisk i odrzucenia śluzy Pirs. Miejscem przyłączenia śluzy Poisk stał się górny węzeł głowicy modułu Zvezda. Moduł Nauka miał zostać przyłączony do dolnego węzła głowicy modułu Zvezda, w miejsce Pirs. Ponadto we wstępnych planach dalszej rozbudowy części rosyjskiej pojawił się moduł łącznikowy NM (Node Module); moduł naukowo - energetyczny SPM (Science and Power Module) oraz moduł naukowo - energetyczny SPM 2 (Science and Power Module 2).  NM miał zostać wystrzelony przez rakietę Soyuz-U i dołączony do dolnego węzła cumowniczego modułu Nauka. Moduły SPM i  SPM 2 miałaby być dołączane do dolnego portu NM a następnie relokowane do portu bocznego.  Z powodu wprowadzenia do grafiku lotów wahadłowców modułu Rassvet anulowano platformę ELC 5, na którą w pozostałych lotach wahadłowców nie było miejsca. Element ten został jednak zbudowany podczas programu budowy platform typu EXPRESS i był traktowany jako część zamienna. Start modułu Nauka został natomiast przesunięty na okres po zakończeniu zasadniczej budowy ISS. W późniejszym czasie do ISS dołączono elementy Rassvet i Poisk a we wstępnych planach nadal znajdowały się elementy NM, SPM i SPM 2. Prace nad nimi nie zostały jednak podjęte. W założeniu pod koniec okresu wykorzystywania ISS miałaby zostać odłączone od stacji wraz z modułem Nauka. Kompleks ten miałby utworzyć nową rosyjską stację kosmiczną - OPSEK.

[Scorus]

Na przełomie 2007 i 2008r w amerykańskiej części ISS pojawiła się kolejna zmiana konfiguracji - moduł Tranquility wraz z moduł Cupola zaplanowano do umieszczenia przy bocznym węźle modułu Unity, a nie przy jego węźle skierowanym w nadir. Dzięki temu nie przeszkadzał on w cumowaniach rosyjskich statków do modułu Zarya przed przyłączeniem tam modułu Rassvet. Ponadto po wprowadzeniu do grafiku dodatkowej misji wahadłowca ponownie aktualna stała się instalacja spektrometru AMS-02.

W 2009r zatwierdzony został projekt przekształcenia modułu logistycznego MPLM Leonardo  w stały moduł ISS oznaczony jako PMM. Miejscem jego instalacji stał się skierowany w stronę nadiru węzeł cumowniczy modułu Unity.

W połowie 2010r pojawiła się koncepcja dodania do stacji nowego modułu łącznikowego - Node 4 zbudowanego z modelu strukturalnego modułów typu Node (Node Structural Test Article - STA) używanego podczas prac projektowych nad modułami Unity, Harmony i Tranqulity w latach 90-tych. Moduł ten zostały dołączony do przedniego węzła modułu Harmony. Bardziej szczegółowe prace nad tym projektem nie zostały jak dotąd rozpoczęte. Do Node 4 mógłby zostać dołączony nadmuchiwany moduł BEAM, również zaproponowany w 2010r.

W 2012 r strona rosyjska potwierdziła aktualność planów budowy modułu NM. Ponadto w listopadzie 2012 r zakończył się montaż modułu Nauka. Został on przetransportowany z zakładów Khrunicheva do zakładów firmy RKK Energia, gdzie rozpoczęto cykl testów. Start tego modułu został zaplanowany na marzec 2014 r. Również w listopadzie rozstrzygnięto przetarg na budowę modułu SPM. Otrzymała go firma RKK Energia. Moduł ten planowano zbudować we współpracy z firmami zagranicznymi. Jego ukończenie zostało zaplanowane na 2015 r. Prace nad modułem SPM 2 nadal nie zostały podjęte.

20 grudnia 2012 r firma Bigelow Aerospace podpisała z NASA kontrakt na budowę modułu BEAM. W stosunku do propozycji z 2010 r wymiary modułu zostały zmniejszone tak, że mógł on zostać dostarczony na ISS za pomocą pojazdu typu Dragon i zainstalowany za pomocą ramienia CanadArm2. Ponieważ prace nad modułem Node 4 nie zostały podjęte, miejscem jego przyłączenia stał się boczny, skierowany w stronę modułów rosyjskich węzeł cumowniczy modułu Tranquility.

W 2013 r ostatecznie ukształtował się plan rekonfiguracji amerykańskiej części stacji w związku ze stopniowym prowadzaniem do służby komercyjnych pojazdów zaopatrzeniowych a w przyszłości również załogowych. Działania te zaplanowano na 2015 r. Od 2017 planowane było rozpoczęcie lotów załogowej wersji statku Dragon, wyposażonego w nowy system cumowniczy. W przypadku statków załogowych wymagane było szybkie cumowanie polegające na uderzeniu systemu cumowniczego na statku w system cumowniczy na ISS i automatyczne przyłączenie kabli zasilania i wymiany danych. Taki sposób połączenia pozwalał też na szybkie odcumowanie w razie konieczności ewakuacji załogi. W przypadku statków bezzałogowych wykonywane było natomiast przechwytywanie za pomocą ramienia CanadArm2, przeniesienie pojazdu w pobliże aktywnego systemu cumowniczego (Active Common Berthing Mechanisms - ACBM) na module Harmony, aktywacja pasywnego mechanizmu cumowniczego (Passive Common Berthing Mechanism - PCBM) na statku, zetknięcie obu mechanizmów i uzyskanie połączenia mechanicznego za pomocą 16 bolców mocujących. Następnie włazy do pojazdu były otwierane, co pozwalało na podłączenie wymaganych kabli i linii wentylacyjnych. W związku z tym metoda taka nie była właściwa dla statków załogowych, ponieważ przygotowania do odcumowania byłyby czasochłonne. W przypadku statków załogowych była jednak bardzo korzystna, ponieważ właz związany z mechanizmami CBM był duży, miał szerokość 50 cali. Ułatwiało to przenoszenie wyposażenia i zapasów. Aktualnie stacja posiadała jeden węzeł cumowniczy umożliwiający cumowanie statku załogowego - na łączniku PMA 2. Węzeł na PMA 3 był niedostępny z powodu niekorzystnej lokalizacji tego łącznika, na lewym bocznym węźle cumowniczym modułu Tranquility. Oba łączniki były wyposażone w rosyjskie mechanizmy cumownicze (Androgynous Peripheral Atachment System - APAS) używane podczas sumowań wahadłowców. Jednak dla nowych statków załogowych zaplanowano nowy standard systemu cumowniczego (NASA Docking System - NDS). Projekt ten miał długą historię. Prace projektowane nad nim rozpoczęło już w 1996 r w Centrum Lotów Kosmicznych im. Johnsona (Johnson Space Center - JSC). Był on wtedy znany jako zaawansowany system cumowania i przyłączania (Advanced Docking and Berthing System). Planowano go wykorzystać na statkach ewakuacyjnych X-38. Prace nad X-38 zostały anulowane w 2002 r, jednak system cumowniczy był nadal rozwijany. Po ogłoszeniu programu Constellation w 2004 r został on przyjęty jako system cumowniczy dla statków Orion i wszystkich innych elementów tego programu. Nazwano go wtedy niskouderzeniowym systemem cumowniczym (Low Impact Docking System - LIDS). Planowano zastosowanie w nim magnesów pozwalających na zminilaizowanie wstrząsu podczas stykania pierścieni cumowniczego na obu pojazdach. Z LIDS zgodny jest system cumowniczy na Teleskopie Hubblea (Soft-Capture Mechanism - SCM) zainstalowany podczas misji STS-125 wahadłowca Atlantis. Dzięki temu miało być możliwe wykonanie misji do HST za pomocą statku Orion. Po anulowaniu programu Constellation system ten nadal planowano wykorzystać na ISS. W tym celu konieczne było przyłączenie do PMA 2 i PMA 3 przejściówek APAS-LIDS (APAS to LIDS Adapter System - ATLAS). Ich dostarczenie na ISS zaplanowano za pomocą statków Dragon. Jednak w późniejszym czasie zaplanowano przekonwertowanie dwóch mechanizmów CMB na stacji na standard LIDS, co pozwalało na uniknięcie stosowania łączników PMA 2 i PMA 3. Miało to polegać na przyłączeniu standardowych adapterów cumowniczych (Common Docking Adapter - CDA). W październiku 2010 partnerzy projektu ISS przyjęli zmodyfikowany LIDS jako międzynarodowy standardowy system cumowniczy (International Docking System Standard - IDSS). Amerykańska implementacja IDSS zyskała wtedy nazwę NDS. Modyfikacje LIDS na potrzeby IDSS objęły zastosowanie sprawdzonego pierścienia strukturalnego APAS zintegrowanego z nowym pierścieniem chwytającym. W ten sposób w lutym 2010 r LINDS stał się międzynarodowym niskouderzeniowym system cumowniczym (International Low Impact Docking System - iLIDS). Później, w związku z możliwością wprowadzenia do służby uskrzydlonych pojazdów takich jak Dream Chaser firmy Sierra Nevada zaniechano konwersji mechanizmów CBM na nowy standard. Powrócono do koncepcji konwersacji mechanizmów APAS na łącznikach PMA 2 i PMA 3. Odpowiednie przejściówki uzyskały wtedy nazwę adapterów cumowniczych ISS (ISS Docking Adapter - IDA). Ich dostarczenie było nadal planowane za pomocą statków Dragon. W listopadzie 2012 r zrezygnowano jednak z użycia iLIDS w NDS na rzecz nowego projektu firmy Boeing - "miękkouderzeniowego systemu cumowniczego" (Soft Impact Mating Attenuation Concpet - SIMAC). Jego konstrukcja opierała się na pierścieniu strukturalnym APAS połączonym z wąskim pierścieniem chwytającym. Tak więc ostatecznie zdecydowano się na konwekcję mechanizmów APAS łączników PMA 2 i PMA 3 na mechanizmy SIMAC za pomocą przejściówek IDA.

W związku z koniecznością umożliwienia bezpiecznego cumowania nowych statków do ISS zaplanowano też serię relokacji modułów stacji. Konwersja APAS na PMA 2 na standard SIMAC za pomocą IDA-1 dostarczała operacyjnego węzła cumowniczego dla statków załogowych. Jednak reguły bezpieczeństwa wymagały posiadania dwóch sprawnych węzłów, na wypadek gdyby jeden uległ awarii. Tak więc również APAS na PMA 3 musiał zostać przekonwertowany za pomocą adaptera IDA-2. Ponieważ lokalizacja PMA 2 na lewym bocznym węźle cumowniczym modułu Tranquility sprawiała, że był on niedostępny dla cumujących statków konieczne było jego przeniesienie za pomocą wysięgnika CanadArm2 na skierowany w stronę zenitu węzeł cumowniczy modułu Harmony. Węzeł ten był zapasowym mechanizmem cumowniczym dla bezzałogowych statków transportowych. W tym wypadku również konieczne było posiadanie dwóch sprawnych systemów cumowniczych. Dlatego też konieczne było uzyskanie dostępu do skierowanego w stronę nadiru węzła cumowniczego modułu Unity, zajętego przez moduł PMM. W tym celu zdecydowano się na przeniesienie PMM na przedni (prostopadły do długiej osi) węzeł cumowniczy modułu Tranquility. Wymagało to wykonania serii prac przygotowawczych podczas spacerów kosmicznych. Jednym z nich było przeniesienie systemu obracającego nachylającego kamerę i oświetlenie (Camera/Light Pan/Tilt Unit Assembly - CLPA) i związanego z nim wyposażenia wspierającego stanowisko wideo (Video Stanchion Support Assembly - VSSA) z pozycji dla kamer nr 7 (Camera Point-7 - CP-7) znajdującego się na wewnętrznej, skierowanej w stronę nadiru ścianie kratownicy ITS P1. System ten zawadzałby w PMM po jego przeniesieniu. CLPA i VSSA zaplanowano przenieść na pozycję CP-8, zajmowaną przez bezprzewodowy zewnętrzny system nadawczo odbiorczy (Wireless External Transceiver Assembly - WETA) i związane z nim wyposażenie VSSA. Konieczne więc było przeniesienie WETA na wolną pozycję CP-11 znajdującą się na skierowanej w stronę zenitu stronie modułu Harmony. Ponadto konieczne było przeniesienie składanej przenośnej obejmy na stopy (Articulating Portable Foot Restraint - APFR) i związanego z nią stojaka na narzędzia (Tool Stanchion - TS) z interfejsu roboczego (Worksite Interface - WIF) na skierowanej w stronę nadiru ścianie kratownicy ITS P1 na interfejs WIF na kratownicy ITS S0. W czasie spacerów kosmicznych konieczne było też otrawcie klapy centralnego systemu wizyjnego używanego podczas cumowania (Centerline Berting Camera System - CBCS) na osłonie dysku centralnego (Center Disc Cover - CDC) w przednim mechanizmie CMB modułu Tranquility. Był on konieczny podczas pozycjonowania PMM w trakcie relokacji. Poza tym przed cumowaniem statku transportowego do modułu Unity konieczne było wykonanie rekonfiguracji wyposażenia w jego wnętrzu, umożliwiające podłączanie koniecznych kabli. Poza zapewnieniem zapasowego portu cumowniczego Unity miał również pozwolić na jednoczesne zacumowanie dwóch pojazdów transportowych. Przed rekonfiguracją moduł Harmony również to umożliwiał, ale wymagało to podjęcia czasochłonnych przygotowań. Taka sytuacja wiązała się z koniecznością przyłączenia ramienia CanadArm2 do interfejsu danych i mocy (Power and Data Grapple Fixture - PDGF) na module Harmony w celu umożliwienia przechwycenia pojazdu znajdującego się w odległości 10 metrów od ISS. Jednak długość CanadArm2 w takiej konfiguracji nie wystarcza do przyłączenia pojazdu do CMB modułu Harmony skierowanego w stronę zenitu. Tak więc pojazd musi być najpierw przyłączony do węzła Harmony skierowanego w stronę nadiru. Następnie konieczne jest przełączenie CanadArm2 na PDGF na MBS i przeniesienie pojazdu na CMB Harmony zwrócony w stronę zenitu. Pojazd zacumowany do CMB skierowanego w nadir musi opuścić stację wcześniej niż pojazd zacumowany przy węźle zwróconym w zenit, ponieważ starszy statek musi być relokowany na węzeł skierowany w zenit. W związku z tak skomplikowaną sytuacją przyłączanie do ISS dwóch statków transportowych nie jest praktykowane. Jednak skierowany w stronę nadiru węzeł modułu Unity znajduje się w zasięgu CanadArm2. W związku z tym możliwe jest przyłączenie kolejnego statku w czasie gdy jeden znajduje się już na skierowanym w stronę nadiru węźle modułu Harmony bez zmiany bazy manipulatora. Ułatwi to planowanie lotów statków zaopatrzeniowych. Poza przenosinami modułów w 2015 roku do tylnego węzła cumowniczego modułu Harmony (po przeciwnej stronie w stosunku do PMM po relokacji) przyłączony zostanie moduł BEAM. Ostatnią czynnością związaną z rekonfiguracją ISS będzie przyłączenie przejściówki IDA-2 do łącznika PMA 3. Tym samym stacja zyska zapasowy węzeł cumowniczy dla komercyjnych statków załogowych i możliwość zacumowania dwóch takich pojazdów jednocześnie, jeśli będzie to konieczne. Nie jest to jednak przewidywane, statki komercyjne będą wymieniane co 6 miesięcy a jednocześnie do stacji będzie zacumowany tylko jeden egzemplarz.

Również w 2013 roku start modułu Nauka został przełożony na okres po 2016 roku. W związku z koniecznością wykonania naprawy orurowania moduł ten wrócił do producenta.

W 2014 r z planów rosyjskiej części stacji ostatecznie zniknął moduł SPM 2. Tak więc moduł SPM stał się jednym planowanym rosyjskim modułem energetycznym.

[Scorus]

Konstrukcja ISS - konfiguracja aktualna
Reasumując, ostateczna konfiguracja Międzynarodowej Stacji Kosmicznej po zakończeniu jej budowy aż do roku 2015 przedstawia się następująco. Do modułu podstawowego - Zarya produkcji rosyjskiej domontowany jest moduł mieszkalny Zvezda od strony jego tylnego węzła cumowniczego. Z dolnym, wertykalnym węzłem cumowniczym modułu Zvezda połączony jest rosyjski moduł Rassvet. Na górnym, wertykalnym węźle głowicy cumowniczej Zvezda znajduje się rosyjska śluza powietrzna Poisk. Do wertykalnego, dolnego portu modułu Zarya przyłączona jest śluza Pirs.

Moduł Zvezda łączy się z amerykańskim modułem łącznikowym Unity poprzez łącznik PMA 1 za pomocą przedniego węzła horyzontalnego. Z przednim węzłem horyzontalnym Unity łączy się amerykańskie laboratorium Destiny. Po przeciwnej stronie Destiny domontowany jest moduł łącznikowy Harmony, zwieńczony od strony przedniego horyzontalnego węzła cumowniczego łącznikiem PMA 2.
Do jednego z dwóch bocznych wertykalnych węzłów cumowniczych Unity dołączona jest amerykańska śluza powietrza Quest. Z górnym wertykalnym węzłem Unity połączenie posiadał moduł kratownicowy ITS Z1. Z dolnym wertykalnym węzłem cumowniczym Unity łączy się moduł magazynowy PMM. Przy bocznym węźle Unity przeciwległym do Quest znajduje się moduł łącznikowy Tranquility. Z jednym z jego bocznych, horyzontalnych portów połączony jest moduł obserwacyjny Cupola, a port horyzontalny zwieńczony jest łącznikiem PMA 3.

Z horyzontalnymi bocznymi węzłami cumowniczymi modułu łącznikowego Harmony łączą się natomiast dwa laboratoria - japońskie JEM Kibo i europejskie Columbus. Z przodu modułu JEM Kibo zainstalowany jest manipulator JEM RMS oraz platforma badawcza JEM EF.  Do wertykalnego portu JEM Kibo dołączony jest japoński moduł magazynowy JEM ELM PS.

Na laboratorium amerykańskim Destiny spoczywa główna kratownica stacji. Jej centralnym elementem jest moduł ITS S0. Z jednej strony kratownicę tworzą następujące elementy żebrowe: ITS P1 (element przedłużający), ITS P3/P4 (element fotowoltaiczny), ITS P5 (łącznik), oraz ITS P6 (element fotowoltaiczny). Z drugiej strony kratownicę tworzą bliźniacze elementy, o nazwach: ITS S1 (element przedłużający), ITS S3/S4 (element fotowoltaiczny), ITS S5 (łącznik), oraz ITS S6 (element fotowoltaiczny). Po kratownicy przemieszcza się transporter mobilny MT z mobilnym systemem bazowym MBS. Może zostać do niego przyłączony kanadyjski manipulator CanadArm2 posiadający na wyposażeniu zakończenie Dextre.

Ponadto na stacji znajduje się zestaw palet zewnętrznych. Na module Destiny umieszczono zewnętrzną platformę ładunkową ESP-1, na module Quest - platformę ESP-2, a na sekcji sekcji P3 kratownicy ITS P3/P4 - platformę ESP-3. Do głównej kratownicy dołączono 4 nosiciele ładunku EXPRESS (Expedite the Processing of Experiments to the Space Station) - ELC-1 i ELC-3 na ITS P3/P4 oraz ELC-2, i ELC-4 na ITS S3/S4. Na kratownicy ITS S3/S4 znajduje się też spektrometr AMS-02.

W trakcie rekonfiguracji stacji w 2015 r mającej na celu umożliwienie cumowania komercyjnych statków załogowych łącznik PMA 3 zostanie przeniesiony na skierowany w stronę zenitu węzeł cumowniczy modułu Harmony. PMM zostanie natomiast przeniesiony na przedni (prostopadły do osi) węzeł cumowniczy modułu Tranqulity. Również w 2015 r do bocznego, zwróconego w stronę modułów rosyjskich węzła cumowniczego modułu Tranquility zostanie przyłączony moduł nadmuchiwany BEAM.

W przypadku rozbudowy kompleksu rosyjskiego moduł Pirs zostanie odcumowany a w jego miejsce przyłączony zostanie rosyjski wielozadaniowy moduł laboratoryjny Nauka. Na jego powierzchni znajdzie się europejski manipulator ERA. Do dolnego węzła modułu Nauka zostanie przyłączony moduł łącznikowy NM. Z jednym z bocznych węzłów NM zostanie połączony modułu SPM.

[Scorus]

MODUŁY ANULOWANE (zaproponowane i nie zbudowane)

UDM (Universal Docking Module)
Moduł UDM miał być rosyjskim modułem pozwalającym na przyłączenie większej ilości modułów ciśnieniowych, oraz na dokowania statków załogowych typu Soyuz oraz transportowych Progress. Moduł ten został jednak skreślony z planów ISS w w 2003 roku z przyczyn finansowych. Według planów konfiguracji rosyjskiej części stacji z lat 2003 - 2006 w jego miejscu miał znajdować się moduł RM. Został on potem skreślony, a  miejsce UDM w dalszych planach zajął moduł Nauka.

Konstruktorem elementu UDM miała być rosyjska firma RKK Energia. Konstrukcja tego modułu miała opierać się na module Zarya. Miał mieć kształt walcowaty. Na jego powierzchni miały znajdować się radiatory wypromieniowujące w kosmos nadmiar ciepła produkowanego przez jego systemy. W przedniej części tego elementu miał znajdować się węzeł cumowniczy, za pomocą którego miał on być połączony z dolnym, wertykalnym węzłem głowicy cumowniczej modułu Zvezda (według pierwotnych planów po odrzuceniu a według planów z 2001 roku po relokacji śluzy powietrznej Pirs). Na przeciwległym końcu UDM miała natomiast znajdować się głowica z 5 portami cumowniczymi. Dolny, wertykalny węzeł miał umożliwić cumowanie statków Soyuz oraz Progress. Cztery węzły horyzontalne miały pozwolić na podłączenie innych modułów stacji. Według planów budowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obowiązujących w czasie jej rozpoczęcia do tych węzłów miały zostać przyłączone: dwa rosyjskie moduły laboratoryjne - Research Module 1 i Research Module 2, rosyjski moduł podtrzymywania życia LSM 1, oraz rosyjska śluza powietrzna Poisk (nazywana wtedy DC-2). Wszystkie te elementy zostały jednak skreślone z planów stacji po 2001 roku (Poisk został przywrócony do projektu w 2007 roku, ale miejscem jego instalacji stał się górny węzeł cumowniczy modułu Zvezda). UDM stanowiłby więc głównie port cumowniczy dla statków rosyjskich.

Po zmianach w koncepcji budowy rosyjskiego kompresu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej jakie zaszły w 2002 roku UDM miał pełnić także funkcję dystrybutora mocy uzyskanej z rosyjskiego modułu paneli słonecznych SPP. W tym celu miał zostać wyposażony w przegubowe panele ogniw fotowoltaicznych oraz duży radiator. Głowica cumownicza UDM zawierać miała także tylko dwa (a nie cztery) horyzontalne mechanizmy cumownicze. Jednak cały ten element został skreślony z planów ISS w 2003 roku.

Moduł UDM miał wejść w skład stacji w ramach lotu oznaczonego jako 3R (cel lotu uległ zmianie, ale oznaczenie nie). Miał zostać wyniesiony w kosmos przez rosyjską rakietę Proton z kosmodromu Bajkonur. Następnie miał automatycznie zadokować do dolnego, horyzontalnego węzła modułu Zvezda stacji. Ostatecznie, w ramach lotu 3R miejsce elementu UDM w strukturze stacji zajmie rosyjski wielozadaniowy moduł laboratoryjny Nauka.

DSM (Docking and Stowage Module)
Moduł DSM (Moduł Dokowania i Magazynowania - Docking and Stowage Module) miał być elementem, pełniącym w strukturze Międzynarodowej Stacji Kosmicznej funkcję dużego magazynu oraz pojedynczego doku cumowniczego, przede wszystkim dla statków zaopatrzeniowych klasy Progress M1. Jednak w 2001 roku moduł ten został uznany za zbyt drogi. W 2002 roku został on zastąpiony komercyjnym modułem Enterpise, jednak realizacja tego projektu także została zaniechana. Według planów konfiguracji rosyjskiej części stacji z lat 2003 - 2006 w jego miejscu miał znajdować się moduł Nauka, którego pozycja została następnie zmieniona na dolny węzeł głowicy Zvezda. Ostatecznie  w miejscu DSM znalazł się moduł Rassvet.

Moduł DSM miał mieć kształt walca. Na tylnym końcu miał posiadać węzeł cumowniczy, za pomocą którego chciano domontować go do jedynego, wolnego jeszcze portu modułu Zarya - wertykalnego węzła przy głowicy cumowniczej tego modułu. Na przeciwległym, przednim końcu modułu DSM miał znaleźć się węzeł cumowniczy dla statków zaopatrzeniowych typu Progress.

Moduł DSM miał wejść w skład stacji w ramach lotu oznaczonego jako 9R. Miał zostać wyniesiony w kosmos przez rosyjską rakietę Proton z kosmodromu Bajkonur. Następnie miał automatycznie zadokować do dolnego, horyzontalnego węzła modułu Zarya stacji.

Research Module 1 i 2
Moduły badawcze Research Module 1 i 2 miały być rosyjskimi modułami laboratoryjnymi. Sprzęt umieszczony w tych modułach umożliwić miał wykonywanie różnorodnych badań naukowych w warunkach zerowej grawitacji. Zostały jednak wykreślone z planów stacji w 2001r z przyczyn finansowych.

Moduły te miały zostać skonstruowane głównie przez rosyjskie przedsiębiorstwo Energia. Miał mieć kształt walca. Z jednej strony miały posiadać pojedynczy węzeł cumowniczy. Za jego pomocą planowano dołączyć je do horyzontalnych węzłów cumowniczych głowicy rosyjskiego modułu łącznikowego UDM.

Moduł Research Module 1 miał zostać wyniesiony w kosmos przez rakietę typu Soyuz-U z kosmodromu Bajkonur w ramach lotu oznaczonego jako 8R (cel lotu uległ zmianie, ale oznaczenie pozostało).Research Module 2 miał zostać dostarczony na ISS w ramach anulowanego lotu oznaczonego jako 10R, rok po wystrzeleniu modułu Research Module 1.

LSM 1 i 2 (Life Support Module 1, 2)
Moduły LSM miały być rosyjskimi elementami, których zadaniem miało być przejęcie w rosyjskiej części stacji funkcji odpowiedzialnych za kontrolę środowiska. Zostały on jednak wykreślone z projektu ISS w 2003r.

Moduły LSM miały mieć kształt walcowaty. LSM 1 z jednej strony miał posiadać węzeł cumowniczy za pomocą którego planowano go połączyć z jednym horyzontalnych węzłów cumowniczych rosyjskiego modułu łącznikowego UDM. Z drugie strony miał posiadać węzeł cumowniczy do którego miał zostać dołączony prawie identyczny moduł LSM 2.

Do zadań sprzętu podtrzymywania życia w tych modułach należała kontrola powietrza i sztucznej atmosfery (utrzymanie właściwej proporcji tlenu i azotu, kontrola wilgotności powietrza, kontrola poziomu dwutlenku węgla), oraz kontrola temperatury powietrza w modułach rosyjskich. Inne zadania miały obejmować oczyszczanie wody, wykrywanie dymu i automatyczne gaszenie potencjalnych pożarów.

Przed anulowaniem projektu nie został określony czas dołączenia tych modułu do ISS oraz sposób wyniesienia ich na orbitę.

[Scorus]

SPP (Science and Power Platform - SPP)
Moduł SPP miał być rosyjskim modułem paneli słonecznych, którego podstawowym zadaniem miało być dostarczenie zasilania do rosyjskiej części stacji.  Został on jednak wykreślony z projektu ISS w 2003 roku z uwagi na koszty.

Element SPP został zaprojektowany dla rosyjskiej stacji kosmicznej Mir 2,  która miała powstać po 1980 roku. Jednak po zaproszeniu przez Stany Zjednoczone Rosji, ESA, Kanady i Japonii do projektu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej projekt Mir 2 został zarzucony, a zaprojektowane dla niego elementy stały się częścią rosyjskiego kompleksu ISS. Według koncepcji konstrukcji tego modułu obowiązującej w chwili rozpoczęcia budowy stacji SPP miał składać się z centralnego rdzenia oraz 8 paneli słonecznych. Rdzeń miał zostać domontowany do górnego, wertykalnego węzła cumowniczego głowicy cumowniczej rosyjskiego modułu Zvezda. Miał on składać z przedziału ciśnieniowego (Pressurized Compartment - PC) połączonego z modułem Zvezda, położonego nad nim małego przedziału nieciśniniowego (Non-Pressurized Compartment - NPC), zainstalowanej na NPC kratownicy głównej (Main Truss), oraz wieńczącej całą konstrukcję kratownicy paneli słonecznych (Solar Array Truss - SAT). Na kratownicy paneli słonecznych miało być zainstalowanych 8 skrzydeł komórek fotowoltaicznych. System paneli słonecznych charakteryzować się miał łącznym rozstawem wynoszącym prawie 33 metry. Panele te wyposażone miały zostać w system pozwalający automatycznie ustawiać je względem Słońca. SPP w swej końcowej postaci miał dostarczać prądu o napięciu 28 V i mocy 30 kW. Wnętrze przedziału ciśnieniowego miało stanowić pomieszczenie kontrolne SPP. Na powierzchni głównego rdzenia miał znajdować się także radiator.

Cała konstrukcja miała być montowana etapami. Najpierw, w misji wahadłowca oznaczonej jako 9A1 (została ona anulowana) miała być wyniesiona i zainstalowana podstawa - rdzeń wraz z pierwszymi czterema panelami słonecznych. Również wtedy na wspomnianym rdzeniu miał być zamontowany i uruchomiony europejski manipulator ERA (w ostatecznej koncepcji budowy stacji zostanie on zainstalowany na rosyjskim wielozadaniowym module laboratoryjnym Nauka). Później, podczas misji wahadłowca oznaczonej jako 1JA (lot STS-123 wahadłowca Endeavour, jej cele zostały zmienione) zakładano dołączenie dwóch następnych paneli ogniw fotowoltaicznych, wreszcie w misji promu 14A (anulowanej) zamierzam zainstalować kolejne dwa i zarazem ostatnie w tej konstrukcji panele.

Na początku 2002 roku plan modułu został w dużej mierze zmieniony z powodu problemów finansowych. Skreślono część ciśnieniową rdzenia, a ilość paneli słonecznych ograniczono do 2 par. Oznaczało to redukcję planowanej masy SPP o 50%.  Cała ta konstrukcja miała zostać zainstalowana na module Pirs (relokowanym z dolnego na górny wertykalny węzeł cumowniczy głowicy cumowniczej modułu Zvezda). Cały element SPP miał zostać wyniesiony w ramach lotu wahadłowca oznaczonego jako 19A (misja STS-131 promu Discovery, cele misji zostały zmienione). Problemy finansowe zadecydowały jednak o całkowitym skreśleniu SPP z planów rozbudowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w 2003r. Model do testów dynamicznych ciśnieniowego rdzenia tego elementu stacji został zbudowany. Został wykorzystany przy budowie rosyjskiego modułu Rassvet.

Enterprise
Moduł Enterprise był koncepcją modułu komercyjnego dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. W projekt ten były zaangażowane amerykańskie przedsiębiorstwa Boeing i Spacehab INC, oraz rosyjska firma Energia. Pomysł ten pojawił się w 2002 roku, jednak został zaniechany z uwagi na koszty.

Element Enterpise planowano dołączyć do dolnego, wertykalnego węzła cumowniczego modułu Zarya, gdzie według planów stacji obowiązujących w czasie rozpoczęcia jej budowy miał znaleźć się rosyjski moduł DSM, skreślony z planów stacji na początku 2001 roku. Ostatecznie w miejscu tym znalazł się rosyjski moduł Rassvet. Enterprise oprócz zastosowań laboratoryjnych miał również dostarczyć dodatkowych miejsc sypialnych. Moduł ten miał być łatwo dostosowywanym elementem stacji do celów wybitnie habitacyjnych, na przykład w przypadku realizowania misji turystycznych dla niezawodowych astronautów. Enterprise posłużyć miał także jako dodatkowy port cumowniczy dla statków Soyuz oraz Progress.

W ramach pierwotnego projektu firmy Spacehab INC moduł Enterprise miał zostać umieszczony na orbicie przez rakietę klasy Proton, a cumowanie tego modułu miało przebiegać automatycznie. Później zaplanowano jednak jego dołączenie w trakcie lotu wahadłowca oznaczonego jako 9A1 (został on anulowany).

RM (Research Module)
Moduł badawczy RM był planowanym, dodatkowym rosyjskim modułem badawczym opracowanym po skreśleniu projektu dwóch oryginalnych moduł badawczych Research Module 1 i Research Module 2 w 2001 roku. W planach konfiguracji rosyjskiej części stacji z lat 2003 - 2006 moduł ten miał znajdować się przy dolnym węźle cumowniczym modułu Zvezda. Prace nad tym modułem jednak nigdy się nie rozpoczęły. Od 2007r w jego miejscu znalazł się moduł Nauka, którego przyłączenie było wcześniej planowane przy module Zarya, w miejscu zajętym ostatecznie przez moduł Rassvet.

Konstrukcja modułu RM miała być oparta na module Zarya i bardzo podobna do konstrukcji rosyjskiego wielozadaniowego modułu laboratoryjnego Nauka. Miał on mieć kształt walcowany. Z jednej strony korpusu modułu znajdować się miał węzeł cumowniczy, który miał go połączyć z dolnym, horyzontalnym węzłem modułu Zvezda. Z drugiej strony znajdować się miała głowica z dwoma węzłami cumowniczymi. Główny węzeł umożliwić miał cumowanie statków Soyuz oraz Progress. Po bokach RM miały znajdować się dwa skrzydła paneli słonecznych, dostarczające energii elektrycznej. Podczas startu modułu miały być złożone w postaci harmonijki po jego bolach. Rozłożone miały zostać dopiero po wejściu pojazdu na orbitę. Na powierzchni modułu znajdować się miały radiatory wypromieniowujące w przestrzeń kosmiczną nadmiar ciepła produkowanego przez urządzenia modułu. RM miał posiadać ponadto zestaw silniczków rakietowych, pozwalających na korekty położenia stacji. Sprzęt umieszczony w tym module umożliwić miał różnorodnych badań naukowych w warunkach zerowej grawitacji.

Moduł RM miał wejść w skład stacji już po zakończeniu jej zasadniczej budowy, w ramach lotu oznaczonego jako 6R (cel lotu uległ zmianie, ale oznaczenie pozostało. Miał zostać wyniesiony w kosmos przez rosyjską rakietę Proton z kosmodromu Bajkonur. Następnie miał automatycznie zadokować do dolnego, horyzontalnego węzła modułu Zvezda stacji.

SPM 2 (Science and Power Module 2, rus. Nauczno-Energeticzeskij Modul 2 - NEM 2)
Moduł naukowo - energetyczny 2 (Science and Power Module - 2 - SPM 2, rus. Nauczno-Energeticzeskij Modul 2 - NEM 2) miał być modułem rosyjskim, którego zadaniem będzie produkcja energii elektrycznej. Miał też dostarczyć dodatkowej przestrzeni dla eksperymentów naukowych.  Moduł ten pojawił się w planach rosyjskiego kompleksu ISS w 2007 r. Został jednak usunięty z nich w 2014 r.

Konstrukcja modułu miała być identyczna z modułem SPM. Moduł SPM 2 miał mieć kształt walcowaty. Jego masa miała wynieść około 20 ton. Miał składać się z sekcji ciśnieniowej oraz ze struktury podpierającej panele słoneczne. Sekcja ciśnieniowa miała mieć średnicę 4.1 metra. Objętość przestrzeni ciśnieniowej miała wynosić 150 metrów sześciennych, z czego dla eksperymentów miało zostać przeznaczonych 12 metrów sześciennych. Wewnątrz miało zostać umieszczonych 12 stanowisk roboczych. Na jednym z końców sekcji ciśnieniowej miał znajdować się węzeł cumowniczy, który miał połączyć SPM 2 z bocznym węzłem modułu NM. Na przeciwległym końcu miała znajdować się struktura z panelami słonecznymi. Moduł miał zostać wyposażony w 4 panele słoneczne tworzące 2 symetryczne skrzydła. W czasie startu miały one być złożone. Miały zostać rozłożone na orbicie. Miały dostarczać zasilania na poziomie 36 kW. Całkowita długość modułu wraz ze strukturą paneli słonecznych miała wynisć 25.3 metra.

Moduł SPM 2 miał zostać wyniesiony na orbitę przez rakietę Proton w ramach anulowanej misji 8R i dołączony do bocznego węzła modułu NM.

[Scorus]

PM (Propulsion Module)
Moduł napędowy miał być elementem ISS przeznaczonym do podnoszenia orbity stacji lub unikania kosmicznych śmieci. Miał być amerykańskim odpowiednikiem funkcji napędowej modułów rosyjskich. W przypadku zniszczenia modułu Zvezda w czasie startu miał po 3 latach zastąpić tymczasowy moduł ICM. Byłby też zabezpieczeniem na wypadek braku regularnych lotów pojazdów Progress. Projekt ten został jednak anulowany we wczesnym etapie rozwoju.

Pierwotna wersja PM miała być dołączona do modułu Unity w trakcie misji wahadłowca. Miała stanowić amerykański system kontroli orientacji stacji po wyczerpaniu się zdolności ICM. Moduł ten miał być wydłużoną strukturą zwierającą zbiorniki paliwa oraz silniki umieszczone na dwóch wysięgnikach.

Wersja taka byłaby jednak bardzo droga, dlatego też w 2000r powstał alternatywny projekt - Node-X. Miał on polegać na przebudowie zbudowanego już modelu strukturalnego modułów typu Node (Node Structural Test Article - STA) używanego do testów w ramach budowy modułów Unity, Harmony i Tranquility. Planowano przystosować go do lotu kosmicznego. Do dwóch bocznych węzłów cumowniczych miały bić przyłączone 2 jednostki paliwowe ze zbiornikami paliwa. Jednostki te miały być okresowo wymieniane podczas lotów wahadłowców. Moduł ten planowano przyłączyć do przedniego węzła Harmony. Po udanym starcie modułu Zvezda i rozpoczęli regularnych lotów statków Progress prace nad tym modułem zostały jednak zaniechane. Dowóz paliwa i manewry stacji zostały oparte w całości na statkach typu Progress i ATV.

[Scorus]

CAM (Centrifuge Accommodation Module)
Moduł CAM miał być amerykańsko - japońskim modułem laboratoryjnym. Miał pozwolić na przeprowadzanie badań na organizmach żywych z uwzględnieniem różnych warunków grawitacyjnych. Został jednak wykreślony z planów stacji w 2001r z powodu wysokich kosztów i znacznego przekroczenia budżetu ISS.

Moduł CAM miał mieć kształt walca. Na konstrukcję tego członu stacji miały składać się dwie zasadnicze sekcje: wyposażenie rotacyjne (Centrifuge Facility) ze specjalnym systemem wprawiającym moduł w ruch wirowy oraz grawitacyjne laboratorium badawcze (Gravitational Biology Facility), gdzie znajdować się miały regały na hodowle organizmów żywych, w tym zarówno roślin jak i zwierząt. W CAM znajdować się miał również regał z rękawicami do badań biologicznych (Live Science Glovebox - LSG). Spośród zwierzą w grawitacyjnym laboratorium badawczym miały być przechowywane owady, zwierzęta wodne oraz drobne zwierzęta lądowe. Znaleźć się tam miały również kolonie mikroorganizmów, kolonie roślin a także inkubator lęgowy. Wszystkie organizmy poddawane miały być czynnikom grawitacyjnym o różnej wielkości, od 1/100 G do 1/2 G. Miałoby to na celu zbadanie wpływu ciążenia na proces starzenia się organizmów i ich podatność na choroby.

W tylnej części modułu CAM miał znajdować się węzeł cumowniczy. Za jego pomocą planowano połączyć ten moduł z górnym, wertykalnym węzłem cumowniczym modułu łącznikowego Harmony.

Moduł CAM miał zostać skonstruowany jest przez japońską agencję kosmiczną NASDA dla NASA. Natomiast jego wyposażenie miało zostać przygotowane przez Centrum Kosmicznych Badań Biologicznych NASA w Moffett Field w Kalifornii.

Element CAM miał zostać wyniesiony w kosmos przez wahadłowiec i zainstalowany na stacji w ramach anulowanego lotu UF7 jako ostatni moduł ISS.

TransHab (US Habitation Module)
Moduł TransHab miał być zaawansowanym modułem mieszkalnym, który dałby możliwość stałego pobytu na stacji nawet 7 astronautów. Jednak w 2001 roku prace nad tym projektem zostały uznane za zbyt kosztowne i został on wykreślony z planów ISS.

Moduł TransHab miał mieć kształt walca. Jego konstrukcja miała być nietypowa. Miał on być złożony ze sztywnego rdzenia oraz nadmuchiwanej powłoki złożonej  z wielu warstw odpornego na uszkodzenia tworzywa sztucznego. Tym samym miał stanowić prototyp elementów przeznaczonych do wykorzystania w dalekich lotach, na przykład na Marsa. Moduł na orbitę miał zostać dostarczony w postaci złożonej, w ładowni wahadłowca miał mieć średnicę 4 metrów. Na orbicie, po zainstalowaniu na ISS miał nastąpić proces napompowania go powietrzem. Wnętrze modułu miało składać się z czterech poziomów - tunelu ciśnieniowego, poziomu mesy, poziomu kwater astronautów i poziomu sali ginastrycznej. Poziom mesy miał być kuchnią i jadalnią. Na wyposażeniu miał posiadać między innymi: kuchenkę mikrofalową, lodówkozamrzażarkę, dystrybutor wody, durzy stół nawet dla 12 astronautów oraz szafki na żywność. Znajdować się tam także miało okno widokowe o średnicy pół metra. Poziom kwater astronautów miał odznaczać się dużymi kajutami dla załogi. Poziom sali gimnastycznej miał posiadać zestaw podstawowych przyrządów gimnastycznych, takich jak rower ćwiczebny czy ruchoma bieżnia. Tunel ciśnieniowy miał być rdzeniem łączącym trzy poprzednie poziomy. Miał łączyć moduł TransHab z pozostałymi modułami stacji. Ponadto miał posiadać urządzenia kontrolujące ciśnienie powietrza.

Według najbardziej pierwotnej koncepcji moduł ten miał mieć na obu końcach węzły cumownicze. Węzeł przy tylnym końcu miał połączyć ten moduł z horyzontalnym węzłem amerykańskiego modułu łącznikowego Unity. Węzeł na przednim końcu miał połączyć ten moduł ze statkiem ratunkowym X-38 poprzez łącznik PMA 3. Według ostatecznego planu, aktualnego w czasie rozpoczęcia budowy miał on posiadać tylko przedni węzeł, którym miał zostać połączony z horyzontalnym węzłem cumowniczym modułu łącznikowego Tranquility w ramach anulowanej misji wahadłowca 16A.

Node 4 (Docking Hub System - DHS)
Node 4 był proponowanym dodatkowym modułem łącznikowego dla ISS. Koncepcja ta powstała w połowie 2010r. Moduł ten miał powiększyć ilość dostępnych węzłów cumowniczych na stacji. Miał pozwolić np. na przyłączenie eksperymentalnego nadmuchiwanego modułu firmy Bigelow Aerospace - BEAM. Ostatecznie jednak miejscem montażu BEAM stał się boczny, skierowany w stronę modułów rosyjskich węzeł cumowniczy modułu Tranquility. Tak więc prace nad Node 4 nie zostały podjęte.

Według ogólnej koncepcji  2010 r moduł Node 4 miał powstać poprzez przebudowę zbudowanego już modelu strukturalnego modułów typu Node (Node Structural Test Article - STA) używanego podczas prac nad modułami Unity, Harmony i Tranqulity w latach 90-tych. Na bazie tej konstrukcji miał zostać zbudowany moduł Unity, ale podczas jej testów wykryto wady konstrukcyjne. Unity został więc zbudowany od podstaw. Około roku 2000 istniała koncepcja przebudowania tego elementu na moduł napędowy PM, później anulowany. Obecnie STA znajduje się w KSC, w hali do przygotowywania modułów ISS (Space Station Processing Facility - SSPF).

Node 4 miał mieć kształt walca z 6 węzłami cumowniczymi. 2 z nich miały być położone na długiej osi modułu, a 4 pozostałe – na jego ścianach bocznych, prostopadle do głównej osi. Węzły boczne mogły zostać wyposażone w nowy standardowy mechanizm cumowniczy (International Docking System Standard - IDSS). Moduł ten miał znaleść się przy przednim węźle cumowniczym modułu Harmony.

Moduł miał zostać wyniesiony na orbitę za pomocą rakiety jednokrotnego użytku – Atlas 5 albo Delta 4. Miał zostać wyposażony w element napędowy, który pozwoliłby na zacumowanie przy stacji. Następnie system napędowy miał zostać odrzucony. Moduł napędowy miał powstałby on na bazie statku ARDV (Autonomous Rendezvous and Docking Vehicle) albo modułów napędowych pojazdów ATV lub HTV. Do bocznego węzła Node 4 miał zostać dołączony proponowany moduł nadmuchiwany BEAM.

[Scorus]

ESA Hab (ESA Habitation Module)
Moduł ESA Hab (Moduł Mieszkalny ESA - ESA Habitation Module) był koncepcją modułu mieszkalnego, który miał zastąpić skreślony w 2001 roku z planów ISS amerykański moduł mieszkalny TransHab. Z propozycją zbudowania takiego europejskiego modułu mieszkalnego wyszła ASI czyli Włoska Agencja Kosmiczna w 2002 roku. Plany te jednak zostały zaniechane z przyczyn finansowych.

Moduł ESA Hab został anulowany we wczesnym etapie projektu. Miał to być przebudowany jeden z modułów zaopatrzeniowych typu MPLM, niewykorzystany MPLM Donatello. Moduł ten miał mieć kształt walca. Na tylnym końcu miał posiadać węzeł cumowniczy, który miał połączyć go z jednym z wertykalnych węzłów cumowniczych modułu łącznikowego Tranquility. ESA Hab miał mieć na wyposażeniu około 24 różnej wielkości regałów oraz wyposażenie zaplanowane dla modułu TransHab - kabiny dla członków załogi stacji, lodówkozamrażarkę, stół ze zintegrowanymi siedzeniami, systemy oczyszczające wodę. Moduł miał być wyposażony też w okno widokowe.

Moduł ten miał zostać zostałby w końcowej fazie budowy w trakcie misji wahadłowca. Ostatecznie stacja ISS nie została wyposażona w moduł typowo mieszkalny. Większość wyposażenia dla załogi zaplanowanego dla modułu TransHab zainstalowano w module Tranqulity, który tym samym znacznie różni się wyposażeniem od innych modułów łącznikowych w kompleksie amerykańskim. Jeden z modułów MPLM - Leonardo został zainstalowany na stałe na ISS, ale stanowi moduł magazynowy PMM.

X-38 (Crew Return Vehicle - CRV, Crew Transfer Vehickle - CTV)
Pojazd X-38 miał być amerykańskim, autonomicznym pojazdem ratunkowym. Jednak w 2001 roku prace nad tym elementem zostały uznane za zbyt kosztowne. Został skreślony z planów budowy stacji.

Jednostka X-38 miała być przeznaczona dla maksimum siedmioosobowej załogi. Pojazd miał mieć długość 8.7 metra i szerokość 4.4 metra. Miał mieć postać płatowca w postaci kadłuba nośnego. W konfiguracji orbitalnej pojazd wyposażony miał być w moduł napędowy z systemem silników korekcji lotu, który miał być odrzucany po wykonaniu niezbędnych manewrów przed wejściem w górne warstwy atmosfery. Podczas lotu atmosferycznego statek ten miał wykorzystać świecie spadochron powierzchni około 2 500 metrów kwadratowych. Spadochron ten miał stabilizować lot oraz wyhamować prędkość X-38 z około 1000 kilometrów na godzinę do około 250 kilometrów na godzinę. Zakładano, że pojazd ratunkowy byłyby przytwierdzony do stacji na czas nie dłuższy niż 3 lata. Po trzech latach miał powracać na Ziemię w celu wykonania koniecznych przeglądów technicznych. Po zakończeniu przeglądu, projektanci pojazdu przewidywali także możliwość ponownego wyniesienia go na orbitę nie tylko za pomocą wahadłowca, ale także za pomocą rakiety Ariane 5.

Po opuszczeniu ISS, zasilanie X-38 miało działać przez okres około 9 godzin. Procedura potencjalnej ewakuacji z wykorzystaniem X-38 miała wyglądać następująco. Pojazd miał odłączyć się od stacji i wejść na niższą, właściwą orbitę. Po kilkukrotnym okrążeniu Ziemi miał wejść na trajektorię prowadzącą do wejścia w atmosferę i lądowania. Powrót na Ziemię miał zapewnić bezwładnościowy system kontroli lotu, współdziałający z systemem nawigacji GPS. W atmosferę pojazd miał wejść lotem ślizgowym. W niższych warstwach atmosfery miała otworzyć się olbrzymia paralotnia. Ostatecznie X-38 miał osiągnąć Ziemię z prędkością około 70 kilometrów na godzinę, lądując na płozach przystosowanych do ślizgu.

Według najbardziej pierwotnych planów statek X-38 miał zostać dołączony do przedniego węzła cumowniczego modułu TransHab poprzez łącznik PMA 3. Według planów obowiązujących w czasie rozpoczęcia budowy stacji miał jednak znaleźć się przy jednym z bocznych węzłów cumowniczych modułu łącznikowego Tranquility. Miał zostać dołączony do stacji podczas anulowanego lotu wahadłowca 18A w końcowym etapie budowy stacji.

[Scorus]

MODUŁY NIEWYKORZYSTANE (zbudowane i nieużyte)

ICM (Interim Control Module)
Moduł ICM jest opracowanym przez NASA modułem służącym do tymczasowej kontroli orbity wczesnego kompleksu ISS w składzie Zarya/Unity przeznaczonym do zastosowana w przypadku gdyby moduł Zvezda uległ zniszczeniu w czasie startu lub gdyby jego start był znacznie opóźniony. Nie został jednak nigdy zastosowany.

Konstrukcja modułu ICM jest oparta na początkowo utajnionym dyspenserze rakiety Titan (Titan Launch Dispenser - TLD) używanego do wprowadzania na właściwe orbity satelitów wywiadowczych. Moduł został zaprojektowany przez Laboratorium Badawcze Marynarki Wojennej USA (Naval Research Laboratory - NRL) na zlecenie NASA w 1997 roku. Moduł ten został zbudowany, ale nigdy nie został użyty w praktyce. Miał dysponować 5000 kilogramów paliwa.

Plan zastosowania ICM zakładał wyniesienie go na orbitę przez wahadłowiec i dołączenie go do modułu Zarya. Po zainstalowaniu moduł ICM mógł kontrolować orbitę wczesnego kompleksu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej przez okres od 2 do 3 lat (aż do wyczerpania paliwa). Potem mógł zostać zastąpiony modułem napędowym PM. Obecnie moduł ICM znajduje się w hali obróbki ładunku użytecznego (Payload Processing Facility) NLR w Waszyngtonie. Moduł nadal znajduje się w stanie sprawności i może zostać wykorzystany w przyszłości.

ELC 5 (EXPRESS Logistics Carrier 5, EXPRESS Pallet 5,  Expedite the Processing of Experiments to the Space Station Pallet 5)
Paleta ELC 5 miała być niewielką paletą zewnętrzną. Element ten został zbudowany. Po wprowadzeniu do planów ISS modułu Rassvet element ten został jednak anulowany z powodu braku miejsca na pozostałych lotach wahadłowców. Później ELC 5 był jedynie elementem zapasowym i nie został dostarczony na ISS.

Platforma ELC 5 miała zostać wyniesiona na orbitę  podczas lotu wahadłowca ULF6 (lot STS-134 wahadłowca Endeavour). Później jednak nastąpiły zmiany w planach ładunków dla ostatnich misji wahadłowców. Do lotu ULF4 (misja STS-132 promu Atlantis) wprowadzony został rosyjski modułu Rassvet. Z tego powodu planowane wcześniej na ten lot wyniesienie platform ELC 3 i ELC 4 przeniesiono na misję ULF5 (lot STS-133 wahadłowca Discovery). Po dodaniu do programu dodatkowego lotu wahadłowca - ULF6 (lot STS-134 wahadłowca Endeavour) i wprowadzeniu do misji ULF5 (STS-133, Discovery) modułu PMM w planach misji ULF6 (STS-134, Endeavour) znalazła się tylko platforma ELC 3.  Wyniesienie platformy ELC 4 zostało natomiast przeniesione na lot   ULF5 (STS-133, Discovery). W grafiku tym nie było już miejsca dla ELC 5. Element ten został jednak zbudowany podczas programu budowy platform typu EXPRESS.

[Scorus]

MODUŁY PROPONOWANE

Nauka (Multipropurse Laboratory Module - MLM)
Moduł Nauka będzie rosyjskim modułem laboratoryjnym, stanowiącym także port cumowniczy dla statków załogowych typu Soyuz oraz pojazdów zaopatrzeniowych Progress. Projekt ten został opracowany po skreśleniu projektu dwóch oryginalnych moduł badawczych Research Module 1 i Research Module 2 w 2001 roku. W planach ISS pojawił się w 2003r. Sprzęt umieszczony w tym module umożliwi wykonywanie różnorodnych badań naukowych w warunkach zerowej grawitacji.

Element Nauka będzie konstrukcją bardzo zbliżony do modułu Zarya. Będzie miał kształt walcowany. Szerokość (średnica) korpusu wyniesie 411 centymetrów, a jego długość - 12.5 metra. Z jednej strony korpusu modułu znajdzie się węzeł cumowniczy, który połączy go z dolnym, horyzontalnym węzłem modułu Zarya. Z drugiej strony znajdzie się głowica z dwoma węzłami cumowniczymi. Główny, dolny węzeł umożliwi na początku cumowanie statków Soyuz oraz Progress. Ostatecznie dołączy zostanie do niego moduł łącznikowy NM.  Natomiast horyzontalny węzeł pozwoli na dołączenie niewielkiej śluzy powietrznej. Będzie ona służyła do umieszczania na zewnątrz stacji niezbyt dużych ładunków, takich jak eksperymenty naukowe. Po bokach modułu Nauka znajdą się dwa skrzydła paneli słonecznych, dostarczające energii elektrycznej. Podczas startu modułu będą one złożone w postaci harmonijki po jego bolach. Rozłożone zostaną dopiero po wejściu pojazdu na orbitę. Na powierzchni modułu znajdą się radiatory wypromieniowujące w przestrzeń kosmiczną nadmiar ciepła produkowanego przez urządzenia modułu. Nauka będzie posiadać ponadto zestaw silniczków rakietowych, pozwalających na korekty położenia stacji. Na powierzchni tego modułu znajdzie się ponadto europejski zrobotyzowany manipulator ERA.

Moduł Nauka został rozwinięty na podstawie Modułu Serwisowego/Ładunkowego 2 (Functional Cargo Block/Module 2 - FGB-2). Został on zbudowany jako element zapasowy dla modułu Zarya. W przypadku awarii modułu Zarya podczas wprowadzania go na orbitę mógł go zastąpić. W momencie wejścia Zaryi na orbitę element ten był ukończony w 65%. Później planowano go użyć jako podstawy dla uniwersalnego modułu dokowania UDM, jednak po 2001 roku element ten został skreślony z przyczyn finansowych. Ostatecznie na bazie FGB-2 został opracowany projekt modułu laboratoryjnego umożliwiającego także cumowanie rosyjskich statków kosmicznych. Plany te zostały zatwierdzone w sierpniu 2004 roku.

Moduł Nauka wejdzie w skład stacji w ramach lotu oznaczonego jako 3R wraz z manipulatorem ERA. Zostanie wyniesiony w kosmos przez rosyjską rakietę Proton z kosmodromu Bajkonur. Następnie automatycznie zadokuje do dolnego, horyzontalnego węzła modułu Zarya stacji. Dodatkowe wyposażenie dla modułu Nauka - śluza powietrzna, radiator, a także zapasowy przegub ERA (Elbow Joint – EJ) oraz przenośne stanowisko robocze do aktywacji manipulatora ERA w czasie EVA zostały dostarczone wraz z modułem Rassvet podczas misji ULF4 (lot STS-131 wahadłowca Atlantis).

NM (Node Module - NM, ros. Uzłowoj Modul - UM)
Moduł łącznikowy jest wstępnie planowanym, rosyjskim modułem stanowiącym łącznik pomiędzy modułem Nauka a modułami SPM 1 i SPM 2.  Moduł ten pojawił się w planach rosyjskiego kompleksu ISS w 2007r.

Moduł NM będzie miał kształt kulisty. Jego masa wyniesie około 3000 kilogramów. W czasie startu umieszczonych będzie w nim też około 1000 kilogramów zaopatrzenia. Całkowita masa startowa raz z modułem napędowym wyniesie około 7 290 kg.  Objętość przestrzeni ciśnieniowej wyniesie 14 metrów sześciennych. Moduł ten będzie posiadał 5 węzłów cumowniczych. Węzeł górny połączy go z dolnym węzłem modułu Nauka. Węzeł dolny i jeden z bocznych pozwoli na cumowania statków typu Soyuz TMA oraz Progress M i Progress M1. Do jednego z węzłów bocznych dołączony zostanie moduł SPM. Według planów z 2007 r do węzła przeciwległego miał zostać dołączony moduł SPM 2, ale został on skreślony z planów ISS w 2014 r.

Moduł NM ma zostać wyniesiony przez rakietę Soyuz-U w ramach misji 6R. W czasie lotu do ISS będzie on połączony z modułem serwisowym statku typu Progress zapewniającym zasilane oraz wykonującym odpowiednie manewry. Kompleks ten będzie oznaczony jako Progress M-SO3. Po zacumowaniu do modułu Nauka sekcja silnikowa zostanie odrzucona i zdeorbitowana.

SPM (Science and Power Module, Science and Power Module 1 - SPM 1, rus. Nauczno-Energeticzeskij Modul, Nauczno-Energeticzeskij Modul 1 - NEM 1)
Moduł naukowo - energetyczny jest wstępnie planowanym modułem rosyjskim, którego zadaniem będzie produkcja energii elektrycznej. Dostarczy on też dodatkowej przestrzeni dla eksperymentów naukowych.  Moduł ten pojawił się w planach rosyjskiego kompleksu ISS w 2007 r.

Moduł SPM będzie miał kształt walcowaty. Będzie składał się z sekcji ciśnieniowej oraz ze struktury podpierającej panele słoneczne. Jego masa wyniesie około 20 ton. Sekcja ciśnieniowa będzie miała średnicę 4.1 metra. Objętość przestrzeni ciśnieniowej wyniesie 150 metrów sześciennych, z czego dla eksperymentów zostanie przeznaczonych 12 metrów sześciennych. Wewnątrz zostanie umieszczonych 12 stanowisk roboczych. Na jednym z końców sekcji ciśnieniowej będzie znajdował się węzeł cumowniczy, który połączy SPM z bocznym węzłem modułu NM. Na przeciwległym końcu będzie znajdować się struktura z panelami słonecznymi. Moduł zostanie wyposażony w 4 panele słoneczne tworzące 2 symetryczne skrzydła. W czasie startu będą one złożone. Zostaną rozłożone na orbicie. Będą one dostarczały zasilania na poziomie 36 kW. Całkowita długość modułu wraz ze strukturą paneli słonecznych wyniesie 25.3 metra.

Moduł SPM zostanie wyniesiony na orbitę przez rakietę Proton w ramach misji 7R i dołączony do bocznego węzła modułu NM.

[Scorus]

BEAM (Bigelow Expandable Activity Module)
BEAM jest planowanym nadmuchiwanym modułem firmy Bigelow Aerospace. Jego celem jest przetestowanie technologii budowy modułów nadmuchiwanych opracowanych przez tą firmę. Moduł ten został zaproponowany na początku 2010 r. Negocjacje z NASA w sprawie jego budowy rozpoczęły się w styczniu 2011 r. W początkowej fazie planowania modułu rozważano jego dostarczenie na ISS za pomocą rakiety jednokrotnego użytku, z wykorzystaniem odpowiedniego moduł silnikowego. Początkowo rozważanym miejscem montażu BEAM miał być boczny węzeł cumowniczy rozważanego w tym czasie modułu Node 4. Na początku BEAM miałby zacumować do węzła przedniego. Następnie zostałby przeniesiony do węzła tylnego. W toku dalszych prac planistycznych wymiary modułu zostały zmniejszone tak, że mógł on zostać dostarczony na ISS za pomocą pojazdu typu Dragon i zainstalowany za pomocą ramienia CanadArm2. Ponieważ prace nad modułem Node 4 nie zostały podjęte, miejscem jego przyłączenia stał się boczny, skierowany w stronę modułów rosyjskich węzeł cumowniczy modułu Tranquility. Umowa pomiędzy NASA a firmą Bigelow została podpisana 20 grudnia 2012 r. Opiewała na kwotę 17.8 mln dolarów. Zawarto ją w ramach programu NASA Advanced Exploration Systems (AES). Dostarczenie modułu na ISS zaplanowano na koniec 2015 r.

Moduł BEAM będzie miał masę 1 360 kg. Po napompowaniu będzie miał kształt jajowaty. Jego wysokość wyniesie 4 metry, a średnica - 3.2 metra. Będzie składać się z dwuczęściowego rdzenia oraz z powłoki nadmuchiwanej po dostarczeniu na ISS. Rdzeń będzie miał postać płaskiego cylindra. Przednia połowa rdzenia będzie łączyć się z mechanizmem cumowniczym (Common Berthing Mechanism - CBM), który połączy moduł z węzłem modułu Tranquility. Na zewnętrznym panelu tylnej części rdzenia zostaną umieszczone dwa interfejsu danych i mocy (Power and Data Grapple Fixture - PDGF) dla ramienia CanadArm2. Powłoka modułu będzie składać się z wielowarstwowej izolacji, stosu osłon przeciwodłamkowych, warstwy oddzielającej oraz serii pneumatycznych pęcherzy. We wnętrzu modułu, do rdzenia i jego ścian będą przyłączone różnorodne sensory oraz inne elementy wyposażenia.

Moduł będzie zainstalowany na stacji przez dwa lata. W tym czasie mierzona będzie integralność jego struktury, poziom promieniowania we wnętrzu, tempo wycieku powietrza i temperatury. Przez większość czasu właz prowadzący do modułu będzie zamknięty. Astronauci będą wchodzić do niego kilka razy w roku w celu wykonania odpowiednich pomiarów. Po zakończeniu programu badawczego BEAM zostanie oddzielony od stacji, po czym ulegnie deorbitacji.

Moduł BEAM zostanie dostarczony na ISS podczas jednego z regularnych lotów pojazdów Dragon w końcu 2015 r.

[Scorus]

Opracowanie historii ISS zamieściłem kiedyś na starym forum, ale było tam wiele nieścisłości, więc go nie kopiowałem. Widzę jednak że jest potrzebne. Powyższa wersja jest znacznie bardziej rozbudowana, poprawiona i uaktualniona.

Szkoda, że ten wątek został całkiem zapomniany.

[JSz]

Szkoda, że ten wątek został całkiem zapomniany.

Może nie tyle zapomniany, ile z założenia encyklopedyczny, więc mniej nadaje się do dyskusji.
Zaś co do Twojego opracowania, to ponownie zachęcam do publikacji w całości - najchętnie w formie papierowej, albo jako jeden artykuł elektroniczny, np. na Kosmonaucie lub Astronautilusie. Wtedy łatwiej będzie do niego dotrzeć z zewnątrz, poza tym forum nie jest najwygodniejsze do czytania tego rodzaju opracowań.

W każdym razie wielkie dzięki za ten tekst!

[sebastiansz]

International Space Station (2:3 skala)

Projekcja 2D w skali 2:3 Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Wrzesień 10, 2011.

Skala 1:1

[deska]

Ładne ale proponuje przeniesienie tego do wątku nieencyklopedycznego o ISS. A potem o usunięcie mojego postu