Artykuły o MMX (Martian Moon eXploration)

[Orionid]

Istnieje potencjalnie możliwość pozyskania próbek z Marsa

Mission set to blast off for Mars to grab a piece of its moon
2 hours ago



(...) Once on the surface, it will deploy a robotic arm and two samplers to grab some moon dust.

This material will be packed into a small capsule that will return to Earth in 2031, landing in the Woomera desert of South Australia.

The amount of material that will come back is tiny - just 10g.

"It's a very small [amount] actually," said Dr Chrysa Avdellidou, from Leicester University, who is working with the Japanese mission.

"However we can do several studies even on individual grains… You don't need to have kilos back from a surface in order to do science. So it's worth every gram," she said. (...)

"One of the really exciting things is that Phobos is so close to the Mars surface that whenever there's an impact into the Mars surface, little grains might actually become implanted into Phobos itself," said Russell.

"And that means that the sample we get back may actually contain grains of Mars as well. So it can give us really direct information about the composition and history of Mars." (...)

China is planning its own sampling mission to Mars, set to launch in 2028. It will attempt to return Martian material to Earth in 2031.

We do already have some fragments of the Red Planet here on Earth in the form of Martian meteorites.

These are pieces of Mars that were blasted off the surface by asteroid strikes, and ended up being hurled towards the Earth.

Martian meteorites are extremely rare, but like all space rocks that fall to our planet, they become contaminated as soon as they get here, mixing with the air, dust, soil and water. (...)
https://www.bbc.com/news/articles/cmvgxvkv54w1o

JAXA’S MMX Mars Mission Readies for Launch with Two NASA Instruments
By Marcia Smith | Posted: October 15, 2026 8:14 pm ET | Last Updated: October 15, 2026 8:16 pm ET

(...) MEGANE (meh-GAH-nay) will study Phobos as MMX flies close to the surface to measure the moon’s elemental composition using gamma-ray neutron spectroscopy. The technique has been used already to study our Moon, Mars, Mercury and asteroids. By coincidence, megane means eyeglasses in Japanese. APL Principal Investigator David Lawrence said they like to think of MEGANE as an instrument that looks at Phobos with gamma ray and neutron glasses.

MMX will not just orbit Phobos, but land on it, dropping a rover — Idefix, developed by DLR and CNES — as it descends.

Honeybee Robotics’ P-sampler is on one of the landing legs to collect samples of the surface. Kris Zacny, the company’s vice president, said it will happen in a matter of seconds. “You blink, and it’s all done.” P-sampler has been tested already in the Mojave desert on Earth, and on the Moon during Firefly’s Blue Ghost Mission-1 in 2025 when it collected 13 grams of lunar regolith. (...)
https://spacepolicyonline.com/news/jaxas-mmx-mars-mission-readies-for-launch-with-two-nasa-instruments/

MMX factsheet
https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/MMX_factsheet

Mission overview
https://www.mmx.jaxa.jp/en/mission/

[Orionid]

Aby wystartować na Marsa, konieczne będzie wykonanie serii manewrów silnikowych, zarówno przez drugi stopień rakiety, jak i samą sondę.
Oprócz JAXA, w misję MMX zaangażowanych jest pięć międzynarodowych agencji partnerskich.
https://x.com/Kosmo_Michal/status/2112272606451683459

(1/17) RN H3-24L, ważąca ponad 580 ton i mierząca 63 metry wysokości jest wersją z dwoma silnikami rakietowymi LE-9 w stopniu centralnym i czterema silnikami wspomagającymi SRB-3 na paliwo stałe wzdłuż boków.

(2/17) Ze względu na profil lotu, ciąg silników rakietowych LE-9 nie został zredukowany.
Pracowały one z maksymalną mocą przez cały czas trwania lotu.
W rezultacie konstrukcja rakiety nośnej oraz ładunek użyteczny zostały poddane działaniu większych sił i związanych z nimi obciążeń, niż ma to miejsce zazwyczaj.
Zmodyfikowano również wydłużoną osłonę ładunku użytecznego, zastosowaną w tym przypadku po raz pierwszy.

(3/17) Oddzielenie ładunku użytecznego – sondy międzyplanetarnej MMX (Martian Moons eXploration) – nastąpiło w T+01 h 11 m 13 s, w momencie gdy rakieta znajdowała się nad Kongiem.
Do osiągnięcia zamierzonej orbity konieczne było ponowne uruchomienie silnika rakietowego LE-5B-3, znajdującego się w drugim stopniu rakiety nośnej H3.

(4/17) Masa startowa japońskiej sondy MMX wynosiła 4480 kg.
Składa się ona z trzech głównych elementów – modułu napędowego, modułu powrotnego oraz modułu naukowego – które w trakcie misji zostaną od siebie oddzielone.
Układ napędowy został zaprojektowany tak, aby umożliwić przelot z Ziemi na Marsa, w tym przeprowadzenie manewrów korekty kursu oraz wejście na orbitę.

(5/17) Moduł napędowy wyposażony jest w cztery główne silniki rakietowe typu OME, każdy o ciągu 500 N, oraz cztery pary silników sterujących, z których każdy generuje ciąg 20 N.
Osiągnięcie docelowej orbity wokół Marsa ma nastąpić po około 11 miesiącach i będzie wymagało wykonania trzech precyzyjnych manewrów z użyciem napędu (MOI).

(6/17) Sonda MMX będzie poruszać się po orbicie zbliżonej do orbity marsjańskiego księżyca, Fobosa.
W rezultacie, na różnych etapach swojego lotu, sonda znajdzie się przed księżycem, za nim, pomiędzy księżycem a Marsem, a także w miejscu, w którym to księżyc będzie znajdował się pomiędzy sondą a Marsem.
Z perspektywy obserwatora znajdującego się na powierzchni Fobosa, sonda wyglądałaby tak, jakby krążyła wokół tego księżyca.

(7/17) Biorąc pod uwagę rozmiary Fobosa oraz jego orbitę wokół Marsa, utrzymanie sondy na bezpośredniej orbicie wokół tego księżyca byłoby niezwykle trudnym zadaniem.
Faza obserwacji ma potrwać 1,5 roku, a jej celem jest przeprowadzenie szczegółowych badań Fobosa oraz wytypowanie odpowiednich miejsc do lądowania dla modułu naukowego.

(8/17) Moduł naukowy – jak sama nazwa wskazuje – mieści większość instrumentów badawczych, które zostaną wykorzystane nie tylko podczas lądowania, ale także do obserwacji Fobosa.
Aby umożliwić łagodne osadzenie na powierzchni, moduł wyposażono w cztery nogi, których dolne sekcje zawierają strefy deformacji wykonane w technologii druku 3D.

(9/17) Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zespół lądownika będzie składał się zarówno z modułu naukowego, jak i modułu powrotnego.
Spędzi on na powierzchni kilka godzin, przy czym na wykonanie wszystkich zadań przewidziano 2,5 godziny.
Do kluczowych celów należy zebranie co najmniej 10 g materiału, który zostanie sprowadzony na Ziemię.

(10/17) Po zakończeniu działań cały zespół obiektów oderwie się od powierzchni.
Po dokonaniu oceny zużycia paliwa może zostać przeprowadzone dodatkowe lądowanie w innym odpowiednim miejscu.
Następnie, jeśli będzie to wykonalne, orbita sondy MMX zostanie skorygowana.

(11/17) Ma to umożliwić znacznie lepszą obserwację obszarów biegunowych księżyca Fobos.
Następnie moduł naukowy odłączy się, a sonda – składająca się już tylko z modułu powrotnego – rozpocznie podróż powrotną na Ziemię.
W trakcie lotu, jeśli pozwolą na to warunki, może ona również wykonać przelot w pobliżu księżyca Deimos.

(12/17) Moduł powrotny stanowi największą część sondy MMX i mieści główne systemy: zasilania (zespoły paneli fotowoltaicznych, akumulatory litowo-jonowe), łączności (trzy anteny obsługujące pasma X oraz Kₐ) oraz nawigacji i orientacji (czujniki gwiazd i Słońca, koła reakcyjne oraz jednostkę inercyjną IRU).

(13/17) Wyposażono go w jeden silnik rakietowy typu OME oraz dwie pary silników sterujących orientacją przestrzenną.
Będą one potrzebne przede wszystkim do lądowania na powierzchni Fobosa, a także do zapewnienia modułowi powrotnemu możliwości odlotu z okolic Marsa w stronę Ziemi – operacji zaplanowanej na 2030 rok.

(14/17) Lot powrotny na Ziemię ma potrwać około roku.
Kiedy sonda znajdzie się na kursie kolizyjnym z Ziemią, kapsuła powrotna – zawierająca próbki pobrane z powierzchni Fobosa – oddzieli się od statku kosmicznego.
Konstrukcja kapsuły bazuje na rozwiązaniu opracowanym na potrzeby udanych misji Hayabusa.
Jej lądowanie zaplanowano na 2031 rok w rejonie Woomera w Australii.

(15/17) Choć misja MMX jest przedsięwzięciem japońskim, bierze w niej udział pięciu międzynarodowych partnerów: NASA, ESA, DLR, CNES oraz ASA.
Dostarczyli oni część instrumentów naukowych, a także udostępnią swoje stacje naziemne, aby zapewnić łączność z sondą kosmiczną.

(16/17) Zgodnie z terminologią JAXA, sonda MMX jest wyposażona łącznie w 11 instrumentów naukowych oraz dwa eksperymenty technologiczne.
Opiszemy te instrumenty i ich funkcje w dalszej części.
Jeśli będzie takie zainteresowanie, postaram się zrobić to jeszcze dziś lub jutro – a może dopiero wtedy, gdy sonda dotrze do Marsa.

(17/17) Możecie spodziewać się szczegółów dotyczących na przykład francuskiego łazika Idefix, który zostanie umieszczony na powierzchni Fobosa jeszcze zanim sama sonda MMX na nim wyląduje.

https://x.com/Kosmo_Michal/status/2112416317848641812

[Orionid]

(1/20) Częścią japońskiej misji MMX na księżyc Fobos jest również niewielki łazik Idefix (czasami błędnie zapisywany jako IDEFIX), stanowiący jeden z elementów wkładu niemieckiej agencji kosmicznej DLR oraz francuskiej agencji kosmicznej CNES.
Dyskusje na jego temat trwają już ponad dekadę i wywodzą się z opracowania przygotowanego przez CNES.


(2/20) Idefix waży zaledwie 23,47 kg, wliczając w to instrumenty naukowe.
Na wyposażeniu znajduje się również dodatkowy sprzęt o masie 4,02 kg, który jednak pozostanie na pokładzie sondy macierzystej MMX.
W jego skład wchodzi mechanizm separacji oraz komputer wraz z układami komunikacyjnymi, które umożliwią utrzymanie łączności między łazikiem Idefix a sondą MMX.

(3/20) Korpus łazika ma wymiary 231×376×415 mm, a jego górna część wyposażona jest w zestaw paneli fotowoltaicznych, obejmujący trzy rozkładane panele (po jednym z każdej strony oraz jeden z tyłu).
Panele te mają wymiary 415×363 mm i zostały zaprojektowane tak, aby w ciągu jednego dnia na Fobosie (który trwa około 7 godzin) dostarczały co najmniej 60 Wh energii.


(4/20) W drodze do celu Idefix będzie znajdował się w konfiguracji złożonej, która posłuży również jako konfiguracja do lądowania.
W tym stanie jego wymiary wynoszą 326 × 445 × 553 mm.
Systemy pokładowe będą w trybie hibernacji, a ich stan będzie regularnie sprawdzany co trzy miesiące.


(5/20) Po dotarciu sondy MMX do Marsa i rozpoczęciu fazy naukowej misji w pobliżu Fobosa, lądownik Idefix pozostanie przymocowany do głównego modułu sondy.
Zostanie on wypuszczony dopiero wtedy, gdy wybrane zostanie odpowiednie miejsce do lądowania i prowadzenia działań.
Nastąpi to jeszcze przed momentem, w którym sama sonda MMX przeprowadzi lądowanie i pobierze próbki.

[Orionid]

(6/20) Miejsca lądowania sondy MMX oraz łazika Idefix również będą się od siebie różnić, aby uniknąć wzajemnych zakłóceń.
Idefix jest połączony ze spodem modułu naukowego sondy MMX za pomocą interfejsu mechanicznego i elektrycznego, umieszczonego mniej więcej pośrodku, pomiędzy czterema nogami lądownika.


(7/20) Lądownik Idefix zostanie wypuszczony z maksymalnej odległości (czy też wysokości) 100 m od powierzchni.
Zgodnie ze wstępnym planem misji sondy MMX, odległość ta ma wynosić raczej około 40–45 m.
Ze względu na bardzo słabą grawitację Fobosa, nie będą potrzebne żadne silniki hamujące ani podobne mechanizmy.

(8/20) Łazik wyląduje na powierzchni i – jak przewidziano – kilkakrotnie się od niej odbije, zanim ostatecznie się zatrzyma.
Następnie dojdzie do wysunięcia czterech niezależnie napędzanych kół oraz rozłożenia paneli fotowoltaicznych.
Niezależne sterowanie kołami pozwala łazikowi Idefix również na „przyklęknięcie”, dzięki czemu może on ustawić swoje panele w stronę Słońca.


(9/20) Przewiduje się, że łazik będzie pracował na powierzchni Fobosa przez 100 dni, w zależności od swojego stanu technicznego oraz obecności sondy MMX.
Bez sondy nie byłby w stanie komunikować się z Ziemią.
Jego średnia prędkość poruszania się po powierzchni wyniesie 1 mm/s.
Biorąc pod uwagę wspomnianą wcześniej słabą grawitację, będzie to zadanie niezwykle trudne.

(10/20) Na Fobosie wartość ta wynosi zaledwie 0,0030–0,0068 m/s².
W rezultacie przemieszczanie się łazika będzie musiało zostać bardzo starannie zaplanowane.
Ponieważ na Ziemi nie da się odtworzyć warunków panujących na Fobosie, znaczna część przyjętej strategii opiera się na doświadczeniach zdobytych w trakcie misji na innych ciałach niebieskich oraz – przede wszystkim – na szczegółowych symulacjach.


11/20) Choć jednym z celów misji łazika Idefix jest sprawdzenie jego funkcjonowania oraz zdolności do poruszania się, ma on również do wykonania konkretne zadania naukowe.
Obejmują one łącznie 27 różnych rodzajów pomiarów i obserwacji, które będą prowadzone w sposób ciągły – dotyczą one przede wszystkim właściwości oraz składu regolitu i ukształtowania terenu.

(12/20) Aby wesprzeć te działania, łazik wyposażono w szereg instrumentów pokładowych, opracowanych przy udziale instytucji z Niemiec, Francji, Hiszpanii oraz Japonii.
Do kluczowych elementów należą zestawy kamer, które służą przede wszystkim do nawigacji oraz obserwacji powierzchni.
Znajdują się one za przednim panelem wewnątrz korpusu łazika.